Definitions containing the research ալ : 10000 results

Անխրախուսելի

cf. Անխրախոյս.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆԽՐԱԽՈՅՍ ԱՆԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ Որում չիք խրախոյս կամ քաջալեր. անվստահ. սրտաբեկ. լքեալ. անսիրտ, սիրտը դող. ճէսարէթսիզ.

Պակուցեալս անխրախուսելի ի բոլորեցուն։ Պակուցումնն անխրախուսելի. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Հ՟Թ։)


Անխրամատելի

cf. Անխրամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զհաւատս անխրամատելի հիմնադրեցի ի վերայ իմանալի վիմիդ. (Ճ. ՟Ա.։)


Անխրատ, ից

adj.

undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.

· Calfa

NBHL (3)

ἁπαίδευτος, ἁκόλαστος. ineruditus, indisciplinatus. Որ չէ խրատեալ բանիւ կամ գանիւ. անիմաստ. անհրահանգ. անկիրթ եւ ստահակ. խեռ. անսաստ. թալիմսիզ. ճահիլ. եարամազ.

Հեռանալ յանխրատ անօրէնութենէ. (Յճխ. ՟Ը։)

Կամ ոչ ուսուցեալ յայլմէ. ինքնին խրատեալ.


Անխրատութիւն, ութեան

s.

indocility;
irregularity, licentiousness;
incorrigibleness.

· Calfa

NBHL (2)

ἁπαιδευσία. imperitia. Անխրատն գոլ. անհմտութիւն. անմտութիւն. անկրթութիւն. խեռութիւն. ստահակութիւն. թալիմսիզլիք. ճահիլլիք.

Կարծրացեալ անխրատութեամբ սիրտ քո՝ խոտորեսցի. (Լմբ. սղ.։)


Անխօս, ից

adj.

dumb;
irrational.

· Calfa

NBHL (4)

Եւ լռեալ ի խօսելոյ. որ եւ ըստ յն. անգործ լեզու.

Կացեալ ժամանակս ինչ անխօս. (Փարպ.։)

Այնքան ի միմեանց որոշեալք՝ որքան լեզու շատխօս յանխօսէն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)

Եւ կոյս՝ չեւ խօսեցեալ առն.


Անծախ

adj.

inconsumable;
incombustible.

· Calfa

NBHL (2)

Անծերանալի եւ անծախ պարգեւաց առիթ լինել. (Արծր. ՟Գ. 2։)

որ եւ ռմկ. անծախք. առանց ծախուց ընչից եղեալն. խարճսըզ. մասրաֆսըզ. ἁδάπανος. sine impensa.


Անծախաբար

adv.

without being consumed.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց ծախեալ լինելոյ. որ եւ ԱՆԾԱԽԱՊԷՍ. անվատնելի օրինակաւ. անսպառութեամբ, եւ առատապէս.


Անծաղիկ

adj.

that does not flower or blossom.

· Calfa

NBHL (1)

Ձմերանի՝ անծաղիկն եւ թառամեալն գոլ. (Նիւս. երգ.։)


Անծամ

adj.

that cannot be chewed, tough.

· Calfa

NBHL (1)

ἁμάσητος. non mansus, non mandabilis. Ոչ ծամեալ. անծասկելի. որ չի ծամուիր, չծամուած. չիյնէնմեզ. չիյնէնմէմիշ.


Անծանակ

adj.

that is not mocked;
free from shame.

· Calfa

NBHL (1)

Անծանակն յաղագս մեր տղայաբար բարձեալ գրկօք. (Տօնակ.) թուի գրելի գոլ՝ անժամանակն, կամ իմանալի՝ անծանն։


Անծանօթ, ից

adj. adv.

ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.

· Calfa

NBHL (9)

ἁγνοῶν. ignorans. Ոչ ճանաչօղ. չեւեւս ծանօթ. անգէտ. անտեղեակ. չճանչցօղ. թանըմազ. Ուստի ԱՆԾԱՆՕԹ ԼԻՆԵԼ, անգիտանալ. ἁγνοέω. ignoro.

ՅԱՆԾԱՆՕԹՍ ԼԻՆԵԼ. Օտարանալ. ծածկել զանձն՝ ծպտելով. ἁποξενόομαι. externum me simulo

Սամուէլ նախ անծանօթ էր Աստուծոյ։ Իշխանք նոցա անծանօթ եղեն ի նմանէ։ Իբրեւ անծանօթք, եւ ծանուցեալք. (՟Ա. Թագ. ՟Գ. 7։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 27։ ՟Բ. Կոր. ՟Զ. 9։)

Ոմանք զանծանօթս եկեալս չընդունէին. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 13.) յն. զանճանաչօղս. լտ. զանծանուցեալս։

որ եւ ԱՆԾԱՆ. ἅγνωστος, ignotus, ἁγνοούμενος, non notus. Ոչ ծանուցեալ. օտար. անգիտելի. անյայտ. թաքուն. աննշան. եւ անիմանալի. անհաս. չճանչցուած. թանըլմազ. նամալիւմ.

Ես ծանուցեալ եմ ինձ, եւ ոչ անծանօթ յինէն. (Շ. թղթ.։)

Պատկառեալ է դէմք իմ, եւ անծանօթ (պահեալ) ի պարտապանաց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Այր կարգաւոր ի ձանձրանալոյ անծանօթ է. այս ինքն օտար է, կամ ոչ գիտէ. (Կլիմաք.։)

Յանծանօթս եղեալ՝ համբեր խոնարհութեամբ. (Ագաթ.։)


Անծանօթանամ, ացայ

vn.

to be unknown;
to be disguised.

· Calfa

NBHL (4)

Անծանօթ մնալ կամ ձեւանալ. անգիտելի լինել, եւ օտարանալ. թանըլմամագ.

Անծանօթանալոյն եւ դժուարալուր լուտանացն բան. (Պիտ.։)

Մի՛ անծանօթանալ մեզ ոգւոյն (բժշկութեան ի մեղաց)։ Ամենեքեան անծանօթանային միմեանց ի բանսարկութիւն վնասամտութենէ. (Բրս. հց. եւ Բրս. ի գորդ.։)

չճանաչել. մոռանալ. եւ չկամիլ ճանաչել. ἁπογινώσκω.


Անծառայական, ի, աց

adj.

that is not servile, free.

· Calfa

NBHL (1)

Անծառայական անձամբն՝ ի մեղաց (կամ մեղացն՝) սպան զզօրացեալ մահն. (Ագաթ.։)


Անծասքելի

cf. Անծամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զանծասքելին ժանեացն ճճեաց զշնորհի հոգւոյն ծածկոյթ՝ որք սառուցեալք են՝ զգեցուցանէր. (Սկեւռ. լմբ.։)


Անծեր

adj.

not subject to the effects of age, perpetual, durable.

· Calfa

NBHL (1)

Զանծեր եւ զանթառամ կեանս ստանալ։ Կեանք անծեր եւ անմահագոյն. (Փիլ. լին.։)


Անծին, ծնի

adj.

unbegotten, unborn;
barren, steril.

· Calfa

NBHL (5)

ἁγέννητος. ingenitus, non natus. Ո՛չ ծնեալ կամ ելեալ յայլմէ անձէ. սեպհական առանձնաւորութիւն Հօր երկնաւորի.

Ոչ եթող զբարին անծին մնալ. (Դիոն.։)

Որ փոքր մի յառաջ այրի, արդ հարսնացեալ. եւ որ անծին, արդ բազմածին. (Սկեւռ. ես.։)

Մերթ՝ չծնեալն յարարածս կատարելապէս, այլ՝ վիժեալ անկատար.

Որպէս աղտ եւ վիժած զանծինն եւ անկենդանի եւ անլոյս անկումն ունի յերկրի. Դիոն. եկեղ. ՟Գ։ (Թո՛ղ զի եւ Ադամ եւ Եւայ՝ անծին կամ անեղ ասին, իբր ոչ հասարակ ծննդեամբ գոյացեալք։)


Անծնելութիւն, ութեան

s.

unborn state.

· Calfa

NBHL (3)

Ամենայն՝ որ ինչ յանծնելութենէն ծնանի, անծնելութիւն է. եւ զի ծնաւ Որդի յանծնելութենէն Հօր (այս ինքն յանեղ Հօրէ), անծնելութիւն ուրեմն է եւ նա, եւ ծնողին մշտնջենաւորակից։ Անծնելութիւն է էութիւն Հօր, անծնելութիւն ուրեմն է եւ ի Նմանէ յառաջ եկեալն։ (cf. ԼԻՆԵԼՈՒԹԻՒՆ, cf. ԱՐԱՐԱԾՔ, եւ cf. ԾՆՈՒՆԴՔ. որք անխտիր ասին վասն առաջին մատենին Մովսէսի. զի ի յն. գրի γένεσις , կամ γέννησις , իբր վ creatio, եւ generatio վասն որոյ բազում արթնութեամբ պիտի արկանել ի բանս հարց, եւ ի թարգմանութիւնս՝ համեմատութեամբ բնագրաց։)

Ո՛չ Հայր ի բաց կացեալ է յանծնելութենէն, վասն զի ծնաւ. եւ ո՛չ Որդի ի ծնանելոյն. քանզի յոչ ծնիցելոյն է. (իսկ եւնոմեանք) զանծնելութիւնն եւ զծնելութիւնն՝ բնութիւն Աստուծոյ դնեն։ Եթէ անծնելութիւնն բնութիւն է Աստուծոյ, ծնելութիւնն ոչ բնութիւն։ Ասա՛ դու զանծնելութիւնն Հօր, եւ ես զծնելութիւնն Որդւոյ բնախօսեցից քեզ. եւ այլն. (Ածաբ. մկրտ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Գ. ՟Զ։)

ἁγεννησία. ingeitum esse, ingenitura. Անծնեալ կամ անծին գոլն. որ է յատկութիւն Աստուծոյ Հօր, որպէս ծնելութիւնն յատկութիւն է Որդւոյ. եւ զի եւնոմեան աղանդաւորք զիսկութիւն Աստուծոյ դնէին յանծնելութեան, նովին ուրանային զԱստուածութիւն Որդւոյ ծնելոյ, եւ Հոգւոյն բղխելոյ.


Անծնութիւն, ութեան

s.

barrenness;
cf. Անծնելութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԱՆԾՆՆԴՈՒԹԻՒՆ. եւ երբեմն՝ որպէս սին եւ ունայն ծնունդ ապականեալ. ըստ յն. հողմային. ἁνεμιαῖος.


Անծննդական, ի, աց

adj.

barren, steril.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ութ ամիսք լեալ յորովայնին, ըստ յոլով իրաց անպտուղք եւ անծննդականք. (Փիլ. այլաբ.։)


Անծնունդ

cf. Անծննդական.

· Calfa

NBHL (2)

Անծնունդ գաւազանն մերձեցեալ ի վէմն անծնունդ՝ ջուր բղխեաց. (Ճ. ՟Ժ.։)

Մերթ իբր ոչ ծնեալ. անծին.


Անծննդութիւն, ութեան

s.

sterility.

· Calfa

NBHL (2)

Յանծննդութենէն զգացեալ ամուլս զնոսա։ Սոդոմ ծծմբով եւ հրով ապականեալ լինէր, իսկ կինն (Ղովտայ) փոխեալ լինէր յաղի բնութիւն. անծննդութիւն եւ անպտղութիւն ամենեքին սոքա զեկուցանեն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)

Եւ անծին գոլն. անծնելութիւն. ոչ լինելն ծնեալ յայլմէ. τὸ ἁγέννητον, ingenitum esse.


Անծուփ

adj.

not agitated by the waves, calm, peaceable.

· Calfa

NBHL (1)

ἁκύμαντος Անալէկոծ. անքոյթ ի ծփանաց. տաշկասըզ. գումսուզ.


Անկ, ից

adj.

proper, fit;
v. imp. — է, it ought, it is right, it is proper;
յ— ելանել, to be completed, accomplished, finished.

· Calfa

NBHL (2)

Համեմատութեամբ անկից իւրաքանչիւր ումեք։ Կամեցեալ ինչ իմանալ յարժանաւորացն եւ յանկից։ Գործեսցէ զանկսն իւր։ Իւրաքանչիւր ուրուք զըստ անգիցն ի կիր առեալ։ Շարժեսցին ի մտացն առ անգսն իւրեանց։ Զզոյգն եւ զիւր անգն։ Զանգ եւ զդէպ անուն գաւառականաց՝ ոչ յապաղեաց կոչել քոյր. (Փիլ.։)

Գրեսցուք՝ եթէ բժշկեալքն էին ինչ նմա անկ. նա՛ ոչ թագաւորութեանն ինչ անգ էր. (Եզնիկ.։)


Անկազմ

adj.

unbuilt, unfurnished, unprepared, not ready;
unbound.

· Calfa

NBHL (4)

Աներեւոյթն եւ անկազմն ծածկեալ ունէր որպէս խաւար զերկիր. (Յճխ. ՟Է։)

Նախ անկազմ եղեալ, եւ ապա զզարդն առեալ. (Կիւրղ. ծն.։)

Զանկազմն դրժեալ գործեսցէ իր. (Յհ. կթ.։)

ἁπαράσκευος, ἁκατέργαστος. imparatus, incompositus, rudis. պատրաստ չեղած. Ո՛չ կազմ. անպատրաստ. անկահ. եւ ո՛չ կազմեալ օրինօք. չյարդարեալ. անզարդ. անհարթ. անկարգ. անշնորհ. հազըրսըզ. թետարիքսիզ. տիւզէնսիզ.


Անկազմութիւն, ութեան

s.

want of construction, unfurnished state, imperfection.

· Calfa

NBHL (1)

Գտանէ յանհնարին վտանգս եկեալ զհիւղն քան զառաջին անկազմութիւնն. (Եզնիկ.։)


Անկած, ի, ից

adj.

fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.

· Calfa

NBHL (6)

Անկեալ. ընկեցիկ. կործանեալ. եւ յետնեալ յիմիք կարգի. աննշան. նուաստ. տկար. ընկած, ձգած. տիւշիւք. տիւշկիւն. εκπεπτωκός, ἁπερρίμενος. qui exciderit, vel ceciderat, εὑτελής. ignobilis.

ԱՆԿԱԾ. Աւար անկեալ. կապուտ կողոպուտ անկելոցն.

Ըստ յարմարութեան յն. եւ լտ. ձայինց՝ Դի անկեալ. գէշ. լէշ πτῶμα. cadaver.

Ուր անկածն է, անդր եւ արծուիք ժողովեսցին։ Անկած կոչէ զմարմինն յաղագս մահուն. վասն զի թէ ոչ էր անկեալ, մեք ոչ կանգնէաք. (Մեկն. ՟ա. կոր.։)

որպէս անկուած, հիւսուած. անկուածոյ ինչ եւ ընդելուզեալ. եւ ոստայն. ὔφασμα. textura. էօրմէ, օյմա իլի.

ԱՆԿԱԾ ԱՐԾԻՒ. ռմկ. ընկած արծիւ. Աստեղատուն արծուոյ՝ աներեւութացեալ եօթնեակ մի ի կարի մերձաւորութենէ արեւու, եւ անդրէն ի հեռանալն փոքր մի ի վեր երեւեալ.


Անկածութիւն, ութեան

s.

fallen state, humiliation.

· Calfa

NBHL (1)

Վիճակ անկածի, յետնեալ, կամ աննշան, նուաստ եւ արհամարհ. անտոհմութիւն. տկարութիւն. յետնութիւն. ընկածութիւն, ցածութիւն. հագարէթ. տիւշկիւնլիւք. εὑτέλια. ignobilitas.


Անկամակութիւն, ութեան

s.

unwillingness, constraint, compulsion.

· Calfa

NBHL (1)

Զաման ուղղոյն անկամակութեամբ չար թնդեցուցեալ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Անկայ, ի, ից

adj.

unestablished, unfounded, unsupported, uncertain, frail.

· Calfa

NBHL (1)

Անկայիւ շարժմամբ հաստատեալ. (Անան. եկեղ։)


Անկանեմ, անկի

va.

to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.

· Calfa

NBHL (3)

Թիթղունս ոսկիս՝ թելս թելս անկանել ընդ կապուտակին եւ այլն։ Զխառնուածսն անկեալ անդստին ի նմանէ։ Անկանէր ընդ նմին անկուած ականակապ։ Անկանել գործել զամենայն գործ ճարտարութեան։ Եթէ անկցես զեօթանեսին գիսակս գլխոյ իմոյ ընդ ազբին։ Զոստայնս սարդից անկանեն. եւ այլն։

Զանազան երանկովք անկեալ (կամ անգեալ). (Պիտ.։)

Ընծայս բան է՝ իբրեւ հանդերձ ինչ գձուձ յաղքատ մտացս մերոց ոչ առանց երկոց անկեալ. (Նիւս. կազմ.։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

· Calfa

NBHL (22)

ԱՆԿԱՆԻՄ գրի եւ ԱՆԳԱՆԻՄ, գայ, գի՛ր. πίπτω , ἁποπίπτω, ἑμπίπτω եւ այլն. cado, excido, incido եւ այլն. Վայրաբերիլ սաստկութեամբ, իբր կր. բայիցդ ԸՆԿԵՆՈՒԼ, ԱՐԿԱՆԵԼ. հոսիլ. տապալիլ. կործանիլ. իջանել. խոնարհիլ. ընկնիլ, ինկնալ, իյնալ. տիւշմէք.

Որ համարիցի հաստատուն կալ, զգո՛յշ լիցի՝ գուցէ անկանիցի։ Զիա՞րդ անկաւ յերկնից արուսեակն։ Անդ անկցին ամենեքեան։ Անկցի հպարտութիւն մարդկան։ Ապարանք անկցին։ Անկաւ պարիսպն շուրջանակի։ Յորոց վերայ անկաւ աշտարակն։ Անկցի ի վերայ նորա կարկուտն։ Իբրեւ զցօղ անկեալ ի Տեառնէ։ Բարձի՛ր, եւ անկի՛ր ի ծով։ Անկաւ ի վերայ երեսաց իւրոց։ Անկայ առաջի Տեառն։ Անկեալ երկիր պագանէին նմա։ Անկեալ ի վերայ պարանոցին։ Անկաւ զպարանոցաւն նորա։ Յորմէ անկաւ Յուդաս գնալ ի տեղի իւր։ Անկցին ի տանց փափկութեանց իւրեանց։ Անդր անկցուք, զի Տէր Աստուած մեր ընկէց զմեզ։ Անկաւ ի գլխոց ձերոց պսակ փառաց ձերոց։ Անկցի ի գուբ առիւծուց։ Անկցի ի հնոց հրոյն, յորոգայթ, եւ այլն։

Ի քեզ անկայ ես յարգանդէ։ Յիտալիա բռնութեամբ հողմոց անկաք։ Անկան ընդ կողմն դրանն ի ներքս։ Ահա քաղաքս այս մերձ է՝ անկանել ի նա։ Մինչեւ անկանիցիս անդր։ Անկցի ի մի ի քաղաքաց։ Անկեալ էր եւ շիմոն ի նոսա։ Զանկեալսն՝ որք անկան ի նա, խեղեցոյց նաբուզարդան։ Յարեաւ Թեւդաս, յոր անկան արք, եւ այլն։

Յորժամ անկանէր յաճախ՝ ուտէին եւ ըմպէին անյագաբար. եւ յորժամ ոչ անկանէր՝ ժուժկալք էին. (Կիր. պտմ.։ Իսկ Բուզ. ՟Է. 43.)

Յորոգայթ ի նոյն անկցին։ Անկեալ ի մահիճս, ի ծառայութիւն. եւ այլն։

Ոչ բնաւ անկեալք ի բաժին՝ զանուն ծառայութեան կրէաք։ Յաւիտենից անլոյծ կապանսն անկանել. (Փարպ.։)

Անկեալ ի բանս հրապուրանաց։ Ի նոյն լինէին ի գործ անկեալք. (Խոր.։)

Անկցի ախտիւ։ Անկեալ մարդ, եւ ոչ եւս իցէ։ Գուցէ անկանիցին բազումք ի նոցանէ։ Անկանէին ի հեթանոսաց անտի երեք հազար վառեալք. եւ այլն։

Անկեալ էր զօրավարն հայոց ի մեծ պատերազմին։ Կողմանցն երկոցունց անկելոց։ Իսկ ի կողմանէ ուրացելոյն անկանէր յայնմ աւուր ... եւ այլն. (Եղիշ.։)

Կամ լքանիլ. թուլանալ. պակասիլ. դադարիլ. նուազիլ. զրկիլ. վրիպիլ. կասիլ.

Յոգնեալ անկանին յուժոյ. (Պիտ.։)

Անկեալք յաղօթից, եւ ծնկեալք ի պահոց. (Կանոն.։)

Անկեալք ի միոջէ ճշմարտէն՝ ի բազումս ոտնառեցին. (Եզնիկ.։)

Որչափ աւուրք անկան մեզ ի գնալն. այս ինքն ծախեցան, անցին. (Օրին. ՟Բ. 14։)

Ի յուսոյ անախտութենէ անկեալ. (Վրք. հց.։)

Անկեալ հիւանդութեամբ յանձնէ եւ յաչացն. (ՃՃ.։)

Ահ սրբութեան նորա անկեալ էր զհեռաւորօք եւ զմերձաւորօք. (Եղիշ.։)

Յարուցեալք անկան ի վերայ մանկանցն տղայոց, մէն մի յանթի հարեալք՝ ի դուրս գնացին. (Բուզ. ՟Գ. 18։)

Դարձեալ անկանէր։ Անկաւ եւ յայնմ գիշերի. եւ այլն. (Վրք. հց.։)

Գաւառակալք անկանէին ընդ միմեանս. (Բուզ. ՟Դ. 5։)

Չանկաւ օշնան ի ձեռս փափկասուն կանանց։ Ոչ անկաւ բաժակակալք յուրախութիւն. (Եղիշ. ՟Ը։)

ԱՆԿԱՆԻԼ Ի ՃԱՆԱՊԱՐՀ, ՅՈՒՂԻ, Ի ՉՈՒ. Ելանել՝ ճանապարհորդել, երթալ։ (Գծ. ՟Ժ. 9։ Պիտ.։ Խոր.։)


Անկանոնական, ի, աց

adj.

apocryphal;
— գիրք, the apocrypha.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԿԱՆՈՆԱԿԱՆ (գիրք) Այն՝ որ չէ անցեալ ի կանոն ընդունելի Սուրբ գրոց։ (Կանոն.։)


Անկաշառ

adj.

that does not take bribes, incorruptible, honest.

· Calfa

NBHL (1)

ἁδέκαστος, -ον. incorruptus, -um. Որ չառնու զկաշառ, եւ ուր չիք հնարք կաշառաց. անաչառ. րիշվէթ ալմազ. րիշվէթսիզ.


Անկապ

adj.

loose, untied, free.

· Calfa

NBHL (1)

Ռափսակ՝ անկապ եւ աներասան ի վերայ Աստուծոյ զլեզուն լուծեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Անկապուտ

adj.

that cannot be plundered or robbed.

· Calfa

NBHL (5)

Առանց կապտեալ լինելոյ. անվնաս. անքոյթ.

ԱՆԿԱՊՈՒՏ ԱՆԿԱՊՏԵԼԻ Որ ոչն կապտի. անկողոպուտ. անկողոպտելի. անեղծ. անկորուստ. որ չի թալլըւիր, չի գողցուիր. գափըլմազ.

Կուսութեան նորա անկապուտ մնալով. (Զքր. կթ. ննջ.։)

Անկապուտ ուխտ հաստատեալ. (Շ. վիպ.։)

Կուռ վառեալ, անկապուտ պնդեալ. (Նար. մծբ.։)


Անկասկած, ից

adj. adv.

sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.

· Calfa

NBHL (8)

ἁνυπότος, ἁνυπονόητος. non suspicans, incurious. Որ չունի զկասկած. որ ոչն խիթայ. աներկիւղ. յապահովացեալ, եւ անպատրաստ. կասկած չունեցօղ. իշքիլսիզ. շիւպհէսիզ. վազիֆէսի օլմայան.

Յաշտ արարեալ վերագունին՝ անկասկած լինիցի. (Եզնիկ.։)

Ոչ ինչ խիթացեալ զգուշացաւ անկասկած լինէր. (Բուզ. ՟Գ. 20։)

Զի տանէն անկասկած եւ անյերկուանալի գաղութ բնակափոխութեանն. (Փիլ. իմաստն.։)

Յանկասկած տեղի հեռացուցեալ. (Փարպ.։)

Անկասկած ի դուրս ելեալ ի քաղաքէն. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)

Յանկասկածի եղեալ առանձին ի բազմութենէ՝ զիւր չարութիւնն ցուցանէ. (Նեղոս.։)

Որպէս ի Հռոմ տան անկեալ պնդեալ յանկասկածս. (Փարպ.։)


Անկատար, աց

adj. adv.

imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
s. gr. imperfect tense.

· Calfa

NBHL (7)

Ըստ մասինն՝ անկատար ելով՝ ո՛չ է ամենայն։ Ծնանի՝ ոչ կատարեալ գործ, այլ անկատար, իբր թէ մանուկ։ Ուր ոչ է մերձ Աստուած, անկատար է այն ամենայն. (Փիլ.։)

ἁτελής, ἁτέλεστος. imperfectus. Որ չէ կատարեալ. ոչ լրացեալ. թերի. թերակատար. պակասաւոր. տհաս. քեմալսըզ. նաթէմամ. գուսուր. էքսիք.

Որպէս յանկատարից ի բաց ընտրէ զկատարեալսն. (Դիոն. եկեղ.։)

Ոչ անկատար վարժմամբ յանգեալ. (Խոր. ՟Գ. 62։)

Կատարեալ, եւ անկատար թիւ. (Սահմ. ՟Ե։)

Եւ անգործ. որ չէ եդեալ ի գործ. չելեալ ի գլուխ. եւ ոչ կատարելի.

Ամենայն գրեալք կատարեսցին ի հանդերձեալսն. զի յոլովագոյնք (դեռ) են անկատարք. (Շ. բարձր.։)


Անկար

adj.

seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.

· Calfa

NBHL (7)

Իբր առանց կարանի. ոչ կարեալ, այլ հիւսեալ. կամ փորանկեալ. եւ անձեռագործ. չկարած, չհուսած. տիքիշսիզ. եօրմէ.

Անկար եմ՝ արժանապէս որպէս պարտ է՝ իմանալ. (Լմբ. պտրգ.։)

Իրս իմն առաջի եդեալ իւր անկարս։ Ապա եթէ անկար իցէ, որպէս անկար է, կայ մնայ ասել՝ ոգւոցն գոլ հոդ այցելութեան. (Փիլ.։)

Մի՛ անկար գրեր զանկեալ պարանոց իմ կանգնել ի վեր. (Բենիկ.։)

Ի հոսանուտ գետի ի նոյն ջուր անկա՛ր է երկիցս թանալ զոտն. (Սահմ. Ա։)

Այսպիսեացս անկար է ուղիղ ընթանալ վասն ինքնիշխան լինելոյ. (Լմբ. բենեդ.։)

ἁδύνατον. impossibile. Անկարելի. անհնարին. չըլլալու. օլմայաճագ. գապիլսիզ. միւմքիւնսիւզ.


Անկարանամ, ացայ

vn.

to be unable, to be incapable, to be insufficient.

· Calfa

NBHL (4)

ἁδύναμαι. non possum, nequeo. Չկարել. անկարող եւ անբաւական գտանիլ. տկարանալ. յետնիլ.

Լսողացն միտք զհետ երթալ անկարացեալ. (Փիլ. տեսական.։)

Անկարացեալ ընդդիմանալ. (Խոր. ՟Գ. 50։)

Անկարացեալ ի սորայն լինիմ համոց (աղի ջրոյ ծովուն). (Պիտ.։)


Անկարգ

adj. adv.

without order, in disorder, disorderly, irregular, confused, indistinct, not methodical;
intemperate, inordinate, immoderate, excessive, licentious;
յանկարգ, cf. Յանկարգ

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եթէ այս անկա՛րգ եւ արտաքոյ յարմարականին ասացեալ եղեւ. (Պիտ.։)


Անկարգաբար

cf. Յանկարգ.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ կարգիւ, այլ՝ խառն եւ անկարգաբար։ Անկարգաբար յարուցեալ ընդդէմ։ Անկարգաբարն վարել հրամանաւ. (Պիտ.։)

Որք եկեալ՝ անկարգապէս բանակեցան. (Խոր. ՟Գ. 67։)


Անկարգեմ, եցի

va.

to disorder.

· Calfa

NBHL (1)

Հա՛ն զժանգն յատենէ, զի մի՛ աղմկեալ խռովեցուսցէ եւ անկարգեսցէ զիրաւունսն։ Տեսանէ անկարգեալ զհոգեկան մասունսն. (Լմբ. առակ. եւ Սղ.։)


Անկարգութիւն, ութեան

s.

disorder, confusion, irregularity;
inordinateness, intemperance, excess, immoderation.

· Calfa

NBHL (2)

Հետեւեալ լինի զեղխութեան անկարգութիւն, անպատկառութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Ի ծանր իրս անկարգութիւն բազմացեալ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Անկարելի, լւոյ, լեաց

cf. Անհնարին.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինձ անկարելին է, քեզ կատարեալ է. (Նար. ՟Ծ՟Է։)


Անկարեկան

cf. Անախտ.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալիս այս ի մեզ վեհագոյն՝ զատ, եւ անկարեկան նիւթից, մօտաւոր աստուծոյ բնութեանն, հրեշտականման. (Եղիշ. հոգ.։)


Անկարեկիր

adj.

incompassionate, cruel, inhuman;
inflexible, inexorable.

· Calfa

NBHL (1)

Քարեղէն եւ անկարեկիր միտս էր ստացեալ. (Յհ. կթ.։)


Անկարծ

adj. adv.

unexpected, unforeseen, extraordinary, unaccountable;
յ—ս, suddenly.

· Calfa

NBHL (4)

ἁδόκητος. inopinatus. Ոչ կարծեցեալ. անկարծելի. անակնկալ. յեղակարծ. չի կարծած. գաֆիլ. ումուլմազ.

Անկարծ յուսով տեսեալք զանձինս (զերծ յալեկոծութենէ). (Փիլ. յովն.։)

Անկարծ հաւատով գնա՛ ի խոստացեալ ժառանգութիւնն. (Լմբ. սղ.։)

Բանակեալ էր յանհոգս յանկարծս եւ աննենգ խաղաղութեամբ. (Բուզ. ՟Ե. 38։)


Անկարծելի, լւոյ, լեաց

cf. Անկարծ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մի՛ անկարծելի երեւեսցի ասացեալս. (Բրս. սղ.։)


Անկարող

adj.

unable, feeble, incapable.

· Calfa

NBHL (2)

Միտք յառաջանալ ի բնութիւն անհասիցն անկարող գոն. (Բրս. ծն.։)

Եթէ ոչ ջուր իսկ ստացեալ իցես, վասն զի յանկարողաց ես. (ՃՃ.։)


Անկարողանամ

s.

impossibility;
incapacity.

· Calfa

NBHL (1)

Անկարողացեալ զտեսութիւնսն բերել. (Մամբր.։)