to lie down negligently, to throw oneself down heedlessly, to sleep, to stretch oneself down, to repose;
to observe, to watch, to spy, to be on the watch for, to waylay, to lie in wait for, to lay snares or ambushes.
Չէ՛ պարտ վայրապար յողալ եւ պշնուլ աւելի։ Ընդ օտար գեղ կնոջ պշուցեալ յողայցես։ Արծաթասէրն իբրեւ զդժոխս՝ զբոլորս կլանէ, հասարակաց թշնամի է, սահեալ յողայ զամենայն ազգաւ մարդկան։ Քանդակս ի նկար կօշկացն հանդերձեալ յողայցէ։ Անմտաց եւ իգացեալ ոգւոյ են իրքն. յողալեաց եւ զրաջանից. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։ ՟Բ. 3. 24։)
not firm, weak, tottering, unstable, unsteady;
inconstant, mutable, vacillating, wavering, versatile, fickle, volatile.
Ամենայն առանց հաստատութեան է, յողդողդ եւ դիւրափոխ. (Իսիւք.։)
Զի այնպէս իմն յողդողդ է ազգ կանանց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
too, very, more, much, considerably, very much, a great deal;
— —, more and more, extremely, exorbitantly, excessively, exceedingly.
Յոյժ եւ բաւական է ամենայն մարդոյ. (Եփր. համաբ.։)
rather wicked or bad.
Սա ինքն տէր եւ իշխան էր ամենայնի, եւ այսու յոռեկաւ իւիք, եւ գծուծ եւ խոնարհ հանդերձիւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)
worse;
—ք զամենայն, worst.
wicked, bad, defective, paltry, wretched, low, vile, sorry;
unseemly, detestable.
Մի՛ փոխանակեսցես զլաւն ընդ յոռւոյն, եւ մի՛ զյոռին ընդ լաւին։ Յորժամ արբենան, այնժամ զյոռին. (Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 10. 12. 33։ Յհ. ՟Բ. 10։)
Զամենայն տեսակս յոռի բանիցն ի միասին խառնեալ՝ անկարգաբար ի նոսին բերի. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)
Ի ժամ աղօթիցն յոռի եւ ցոփ մտօք յընդունայն իրս զպաղատանսն ծախէ. (Երզն. մտթ.։)
Զիա՞րդ ոչ էր յոռի (յն. անտեղի), եթէ յայնժամ էր լսելոց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)
bad condition or quality, deterioration, degeneracy, decay.
Չգոյր ինչ յոռութիւն, եթէ ամենայն ինչ ըստ Աստուծոյ կամացն լինէր. (Սեբեր. ՟Է։)
Ըստ գտանեն միտքն զգործսն յոռութեանց։ Յոռութեան գործովքն պարծէին։ Չար է յոռութիւն գործելն. բայց անթողլի մեղք այն է, որ ոք գործիցէ եւ պարծիցի։ Հին ասելովն՝ զյոռութիւն նորա կամի ցուցանել, զտկարութիւն եւ զտգեղութիւն նորա. (Ոսկ. եբր. Ոսկ. փիլիպ. Ոսկ. կողոս.։)
cf. Յոտնաւոր.
Մինչ դեռեւս յոտանաւոր նոցա կալով կենդանւոյն, սրով զորովայնն հերձուին. (Ոսկիփոր.։)
upright, on foot, standing;
— կալ, to stand up.
Մինչ դեռեւս յոտանաւոր նոցա կալով կենդանւոյն, սրով զորովայնն հերձուին. (Ոսկիփոր.։)
the standing upright.
Հանապազ յոտնկացութեամբ առ ի յաղօթս։ Յոտնկացութեամբ զամենայն գիշերն ի գլուխ հանէր զաղօթսն Աստուծոյ։ Ինքնին թագաւորն ունէր սովորութիւն յոտնակացութեամբ պաշտել զժողովեալսն. (Մաշկ.։ Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)
to fret, to grieve, to worry or vex oneself, to be uneasy, agitated.
զօր հանապազ հոգալ, եւ զգիշերն ամենայն յորալ. ((լս. յիրալ) Ոսկ. մ. ՟Բ. 13։)
abundant, copious;
plentiful, overflowing, superabundant.
Ելաց յորդ ձայնիւ. (Վրդն. ծն.։)
flowing abundantly, copious, abundant.
Ո՞ր աղբիւրք այնպէս յորդաբուղխ բղխեցին, որպէս նորա աչքն զարտասուսն. (Ոսկ. կող. ՟Ժ՟Բ։)
high, acute, shrill.
գրի եւ ՅՈՐԴԵԼԵԱԿ. Յորդութեամբ ելեալ (հնչիւն, ձայն). վերասաստ. շեշտեալ. սո՛ւր. բարձր. սաստիկ.
Լինի դարձեալ ձայն յորդելակ ի բողոքելն ինչ կամ ի սաստելն կամ ի հրամայելն. (Մագ. քեր.։)
Աստիճանք են երաժշտական ձայնիցն, յորում յորդելակ ձայնիւ բարձրանան։ Ձեւանայ յորդելեակ հնչումն։ Ասին շեշտք վասն յորդելակ ձայնին, որ եւ վերասաստ ասի։ Սո՛ւր եւ յորդելակ հնչմամբ. (Երզն. քեր.։)
exhorted, encouraged;
prompt, ardent, diligent, eager, desirous;
copious, abundant;
andante;
exhortation;
— սրտիւ, կամաւորութեամբ, heartily, willingly, gladly;
— փութով, diligently, eagerly, promptly, readily;
— լինել, to exhort, to incite, to induce;
— երգել, to sing andante;
առ ի — վաստակոց, to inspire with the taste for labour, to incite to work.
Յորդոր եւ սո՛ւր է ձայն վանգացն այնոցիկ. (Մագ. քեր.։)
exhortation;
parenesis;
homily;
andantino.
ՅՈՐԴՈՐԱԿ. Հետեւակ եւ գնացք ձայն երգոց։ (Ժմ.։ Տաղ.։ Գանձրն.։)
Ասին սոքա (ա՛, ե՛, է՛) շեշտք՝ վասն յորդորա՛կ ձայնին. (Մագ. քեր.։)
cf. Յորդորիչ.
Ձայնս ձգողականս եւ յորդորականս։ Յորդորական ձայնիւս այսու ի գերակայիցն բաղձանս ելանել. (Նիւս.։)
to exhort, to persuade, to excite, to incite, to induce, to stimulate, to spur or urge on;
to encourage, to animate, to inflame, to comfort;
to multiply, to augment, to increase.
Մի՛ անմտաբար յորդորեսցուք (այսինքն յօժարեսցուք) ուտել զայն՝ որ ոչ է մեր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)
Յորդորեցին գունդս գունդս հաւատացելոց, եւ զամենայն երկիր լցին. (Ագաթ.։)
cf. Յորդորիչ.
Լռեաց ձայնն յորդորեցուցիչ։ Եւ այլ բանս սոյնպիսիս բազմապատիկս, յորդորեցուցիչս. (Խոր. ՟Գ. 68։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)
exhorting, persuasive;
engaging, winning;
stimulating, animating.
Լռեաց ձայնն յորդորեցուցիչ։ Եւ այլ բանս սոյնպիսիս բազմապատիկս, յորդորեցուցիչս. (Խոր. ՟Գ. 68։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)
exhortation, persuasion, incitement, stimulus, spur, incentive, encouragement.
Եւս առաւել զյորդորումն սիրոյ։ Տպաւորեալ միացո՛ զմեզ ընդ ամենայն բարեգործութեան յորդորմունս. (Ժմ.։)
Ոչ այնպէս մարդիկ դիւրաւ յորդորմանէ բանիցն, որպէս յառաքինի դիմաց քարոզին՝ զօգտութիւն ընդունել սովորին. (Սարկ. քհ.։)
cf. Յորդութիւն.
Փակել զամենայն յորդումն չարին. (Յճխ. ՟Թ։)
when;
since, as;
— or յո՞րժամ, when ?
ὄτε, ὄταν, ἑπάν quando, quum, cum. Յո՛ր ժամ. յորո՛ւմ ժամու. յայնմ ժամանակի՝ յորում. երբ. իբրեւ. երբ որ, որ ատեն որ.
Կարող եմ այսօր, որպէս յորժամ առաքեաց զիս Մովսէս։ Եւ լինէր՝ յորժամ մտանէր արքայ ի տունն Տեառն։ Զոր արար Դաւիթ, յորժամ քաղցեաւն։ Յորժամ գտանիցէք, ազդ արասջիք ինձ։ Այժմ մերձ է մեզ փրկութիւն, քան յորժամ հաւատացաքն։ Յորժամ դարձցիս եւ յոգւոց հանիցես, յայնժամ կեցցես։ Յորժամ եկեսցէ, յայնժամ նստցի։ Յորժամ դարձցին առ տէր, ապա վերասցի առագաստն, եւ այլն։
Իսկ յո՞րժամ լի եղեւ փառօք նորա ամենայն երկիր. (Ոսկ. ես.։)
very deep, profound.
Սահեալ ի վերայ յորձախոր լայնանիստ ալեացն. (Ագաթ.։)
current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.
Առեալ զանօթն ի խարուկէ անտի՝ յորժամ եռայր ուժգին յորձանօք։ Այնպէս որձանս առնոյր տակաւին, իբրեւ թէ առբարձեալ է ի կայծականց հրոյն. այնպէս որձանս առնոյր, որպէս թէ ի բորբոքմանէ հրոյ ստիպեալ լինէր. (Ճ. ՟Ա.։)
appellation, name, denomination, title;
անուն —անաց, surname;
—անօք, by name only, nominally.
ՅՈՐՋՈՐՋ ՅՈՐՋՈՐՋԱՆՔ. προσαγόρευσις, ἑπίκλησις , ἑπώνυμον, ὁνομασία appellatio, nuncupatio, cognomen. (ի կրկնութենէ ձայնիս ոգումն, այսինքն ասութիւն, կամ կոչ) որ եւ ՅՈՐՋՈՐՋՈՒՄՆ, ՍՏՈՐՈԳՈՒՄՆ. Կոչումն. անուանակոչութիւն. անուն. մականուն.
Մարդկան, որպէս ասացաք, յորջորջանօք հայր կոչեցաւ. (իսկ Քրիստոսի միայն՝ իսկութեամբ բնութեամբ, եւ ո՛չ յորջորջանօք է Աստուած հայր. Կոչ. ՟Է։)
to call, to name, to denominate, to qualify as, to give a name to, to entitle;
to surname.
ἁγορεύω, προσαγορεύω, ἑπικαλέω , ὁνομάζω appello, nuncupo, nomino, voco. որպէս թէ Ոգելով ոգել. Կոչել ստէպ. ստորոգել. անուանել. վերաձայնել յանուանէ. կարդալ. եւ մականուանել. յարանուանել.
Զսա միայն որդւոյ անուամբ յորջորջեաց. (Խոր. ՟Ա. 3. որպէս եւ ՟Բ. 77. 85։)
jewish, judaical.
ՅՈՒԴԱՅ ՅՈՒԴԱՅԱԿԱՆ ՅՈՒԴԱՅԵԱՆ. Ἱούδα, ἱουδαῖος, -αῖοι Juda, judaeus, judaicus. Ազգն Յուդայի որդւոյ Յակոբայ Իսրայէլի. ցեղն Յուդայ, յորմէ ծագեաց եւ Քրիստոս. այլ յետ Քրիստոսի ի խառնիլ ՟Ժ՟Բ. ցեղից ցրուելոց՝ ամենայն եբրայեցիք կամ հրէայք՝ յուդայեան կոչեցան. եահուտի, եէհուտիմ, ջըֆուտ. յն. լտ. եուտէ՛օս, եուտէ՛ուս. իտ. գղ. ճուտէօ՛, ժիւտ.
Յուդայ, եւ Բենիամին։ Յուդայ, եւ ամենայն Իսրայէլ։ Իշխանք Յուդայ։ Ի մի ի քաղաքացն Յուդայ։ Եւ դու Բեթղեհէմ երկիր Յուդայ. եւ այլն. որ եւ ստէպ թարգմանի, երկիր Հրէաստանի, Հրէաստան։
Հռոբովամ որդի Սողոմոնի թագաւորեաց յԵրուսաղէմ երկու ազգաց, որոյ անուն յորջորջանաց Յուդայ կոչէր։ Վասն յազգէն Յուդայ թագաւորաց ազգին իջանելոյ. ուստի եւ ամենայն իսկ ազգն յուդայեանք. (Եւս. քր. ՟Բ։)
Յուդայական ազգին թագաւորութիւնն։ Զյուդայական միայն ազգէ ասէ. (Ոսկ. ես.։)
Ի չորրորդէ որդւոյն Յակոբայ, յորմէ թագաւորութիւն էր. եւ կալաւ անունն զամենայն ազգն՝ յուդայական. (Եզնիկ.։)
Անարգին խոտին ամենայն ազգն հանդերձ յուդայեան ազգաւն։ Եկին ժողովեցան ծերակոյտ յուդայեանց. (Եփր. թագ.։)
Jewish;
—ք, the tribes of Israel.
ՅՈՒԴԱՅ ՅՈՒԴԱՅԱԿԱՆ ՅՈՒԴԱՅԵԱՆ. Ἱούδα, ἱουδαῖος, -αῖοι Juda, judaeus, judaicus. Ազգն Յուդայի որդւոյ Յակոբայ Իսրայէլի. ցեղն Յուդայ, յորմէ ծագեաց եւ Քրիստոս. այլ յետ Քրիստոսի ի խառնիլ ՟Ժ՟Բ. ցեղից ցրուելոց՝ ամենայն եբրայեցիք կամ հրէայք՝ յուդայեան կոչեցան. եահուտի, եէհուտիմ, ջըֆուտ. յն. լտ. եուտէ՛օս, եուտէ՛ուս. իտ. գղ. ճուտէօ՛, ժիւտ.
Յուդայ, եւ Բենիամին։ Յուդայ, եւ ամենայն Իսրայէլ։ Իշխանք Յուդայ։ Ի մի ի քաղաքացն Յուդայ։ Եւ դու Բեթղեհէմ երկիր Յուդայ. եւ այլն. որ եւ ստէպ թարգմանի, երկիր Հրէաստանի, Հրէաստան։
Հռոբովամ որդի Սողոմոնի թագաւորեաց յԵրուսաղէմ երկու ազգաց, որոյ անուն յորջորջանաց Յուդայ կոչէր։ Վասն յազգէն Յուդայ թագաւորաց ազգին իջանելոյ. ուստի եւ ամենայն իսկ ազգն յուդայեանք. (Եւս. քր. ՟Բ։)
Յուդայական ազգին թագաւորութիւնն։ Զյուդայական միայն ազգէ ասէ. (Ոսկ. ես.։)
Ի չորրորդէ որդւոյն Յակոբայ, յորմէ թագաւորութիւն էր. եւ կալաւ անունն զամենայն ազգն՝ յուդայական. (Եզնիկ.։)
Անարգին խոտին ամենայն ազգն հանդերձ յուդայեան ազգաւն։ Եկին ժողովեցան ծերակոյտ յուդայեանց. (Եփր. թագ.։)
searching, prying, investigating, scrutinizing;
— լինել, to seek, to search, to make researches, to investigate, to scrutinize, to set out in quest of, to make inquiries, to inquire after.
Յուզախնդիրք եղեալք ըստ աշխարհն ամենայն՝ ոչ գտին զերանելի մանուկն։ Սա է, որում յուզախնդիր եկն ներքինին այն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Խուզարկու;
inventor, author;
inciter, agitator, instigator;
seditious;
— ալիք, agitated sea, heavy billows.
Յանդիմանեալ ամենայն ուստեք, յուզակք չարեաց լինին. (Աթ. ՟Ե։)
Ամենայն խունկք յուզակք ցանկութեանց. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
to seek, search or inquire after, to make search for, to ferret out, to hunt after;
to examine, to discuss;
to agitate, to move, to trouble;
to excite, to incite, to provoke, to stir up, to move sedition;
— զծով եւ զցամաք, to seek everywhere for, to ransack;
— խնդիրս, to breed disputes, to excite quarrels.
Յուզեաց, եւ եգիտ զսկիհն յամանի Բենիամենի։ Յուզեաց լաբան զամենայն տունն, եւ ոչ եգիտ զկուռսն։ Յուզեցեր զամենայն զինչս իմ։ Ո՞ արար զիրս զայս. եւ յուզէին եւ քննէին. եւ այլն։
զամենայն զգաստութեան ճառս յուզեցի (ի խրատ լսողաց). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։)
Յուզէր եւ շարժէր զբուք ձմերայնոյ։ Զողորմած դատաստանն յուզեցաք՝ վրէժ առնուլ. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ե։)
Դադարեցոյց զյուզեալ ալիսն։ Զայս ամենայն յուզէ, զի մերժեսցէ զմարգարէն. (Իգն.։)
Երկայնագոյն ճառս յուզել. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)
search, research, perquisition;
trouble, agitation;
incitement, instigation;
turbulence, confusion, tumult;
— խորհրդոց, anguish, anxiety, affliction, pain;
— կրից, hastiness, outburst;
— սրտի, emotion, transport.
Լռեալ դադարեցին ամենայն խռովութեանցն յուզմունք. (Եղիշ. ՟Գ։)
transport, expedition;
— երթալ, լինել, to accompany, to attend, to escort, to convoy.
Առաքէ ի վերայ նոցա Արտաշէս զՍմբատ ամենայն զօրօքն հայոց, ինքն արքայ յուղարկ (մի ձ. յուղարկաւոր) երթալով աւուրս եօթն. (Խոր. ՟Բ. 50։)
to be accompanied;
— յորովայն մահու, to be buried.
cf. Յուղարկումն.
Արքայն երկնաւոր ամենայն զօրագլխօք եւ զօրօք իւրովք ժամանէր արագապէս ի յուղարկութիւն մօրն իւրոյ անարատի. (Ճ. ՟Ժ.։)
cf. Յուղարկաւորութիւն;
sending, expedition.
Արքայն երկնաւոր ամենայն զօրագլխօք եւ զօրօք իւրովք ժամանէր արագապէս ի յուղարկութիւն մօրն իւրոյ անարատի. (Ճ. ՟Ժ.։)
speaking Greek;
Ionic;
— հրէայ, Hebrew born in Greece, i.e. in captivity.
Եւ ամենայն իսկ յունալեզու նշանաւորք. յն. յոնական կղզի. (Ոսկ. եփես.։)
in Greek;
Greek;
ուսանել, գիտել, խօսել —, to learn or study, to know, to speak Greek.
Եւ զբեղայն ասեն, որ յունարէն Դիոս թարգմանի, եւ հայերէն Արամազդ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Ուշ;
cf. Յուշիկ;
— ! take care ! mind !
— ածել, առնել, to recall to one's memory, to cause to remember, to remind;
— լիցի քեզ, ձեզ, recollect, remember;
— եղեւ նմա, he has remembered.
իբր մջ. (ի ձայնէս ուշ. յորմէ Յիշել) իբր Յո՛ւշ լիցի քեզ. զգո՛յշ լեր. կամ ժամանակ է յոյս ինչ ազատութեան հնարելոյ.
causing to remember, recalling to a person's recollection, mind or remembrance, commemorative;
suggesting, warning;
prompter.
Գրոց եւ տախտակաց, (եւ) նոքօք յուշարար յիշատակի լինէին պէտք։ Պիտոյ լինէր այնուհետեւ եւ առ ի գրելոցն յիշատակ յուշարար. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)
abundant;
watered, irriguous;
fecund, fertile, fruitful, productive.
Ետես զամենայն կողմանս Յորդանանու, զի ամենայն յուռթի էր ... իբրեւ զդրախտ Աստուծոյ. (Ծն. ՟Ժ՟Գ. 10։)
cf. Յուռթուլունք.
Հմայիւք, յուռթիւք, դեղահատիւք, եւ ամենայն բժժանօք դիւթականօք. (Կանոն.։)
hopingly.
Եւ թէ ի սրոյն այն մահարար՝ մնացեալ առ իս էք յուսաբար. (Շ. եդես.։)
hopeful.
Յոյս յուսաբերին, ժամայն հասէ՛ք լեառն, լեառն Գալիլեա, անդ տեսանէք զՏէր. (Նար. տաղ.։)
to revive hope;
to comfort, to encourage.
Յուսադրէ զժողովուրդն, թէ մի՛ վհատիք աղաչել զԱստուած։ Յուսադրէ ողորմութեամբն։ Յայնժամ արքայն քաջալերեալ զամենեսեան, եւ յուսադրեալ. (Խոսր.։ Գէ. ես.։ Վահր. ոտ.։)
that may be hoped.
Եւ այս է իրք յուսականք, զոր ունին եւ սպասեն ամենայն բնութիւնք. (Հին քեր.։)
cf. Յուսալից.
Որպէս վասն երկայնմտութեան համբերողացն, եւ յուսալից սպասելոցն գայցէ երեւել. (Ագաթ.։ եւ Բուզ. ՟Դ. 5։)
full of hope or confidence, hopeful.
Որպէս վասն երկայնմտութեան համբերողացն, եւ յուսալից սպասելոցն գայցէ երեւել. (Ագաթ.։ եւ Բուզ. ՟Դ. 5։)
desperate, hopeless.
Յուսակորոյս յայնմանէ, որ զպատիւ սիրոյ իւրոյ եցոյց ի նոսա. (Արծր. ՟Ա. 1։)