renunciation, renouncing, relinquishment;
abdication;
resigning, resignation;
denial, refusal;
leave of absence;
dismission, discharge;
permission;
parting, leave;
farewell, adieu, good-bye;
— առնել, տալ, cf. Տալ հրաժարական ողջոյն;
to renounce, to give over, to relinquish, to resign;
to retire from, to leave off;
to bid adieu or farewell;
ի —ի կացուցանել, to dismiss, to discharge, to send or turn away;
առնուլ — անդարձ, to bid an eternal farewell, to bid adieu for ever.
Զհիւանդսն ախտքն հրաժեշտ տուեալ՝ թողուին։ Հրաժեշտ տալով ամենայնի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։ Սկեւռ. աղ.։)
Ի միում ժամու հրաժեշտ լինի ձայնիւ, եթէ երթա՛յք յինէն անիծեալք. եւ սատանայ մնայ պապանձեալ, մինչեւ հրաժեշտն լինիցի. (Պիտառ.։)
cf. Հրակերպեան.
Ոսկեփառ եւ հրակերպ շքով։ Հրակերպ աչք, դէմք, ձայն աստուծոյ, անքուն որդն. (Նար. խչ.։ Լմբ. յայտն.։ Ճ. ՟Ա.։ Վրդն. ել.։ Մարաթ.։)
cf. Հրակիզեմ.
Տօթանայ յամարայնի, եւ հրակէզ առնէ զամենայն կենդանիս. (Եղիշ. ՟Ը։)
Հրակէզ առնել զնաւսն, կամ զամենայն. (Պիտ.։ Ուռպ.։)
to burn, to fire, to set on fire.
Հրակիզեաց զամենայն սահմանս, կամ զսոդոս եւ զգոմոր, կամ զիշխանութիւնս. (Մանդ. ՟Ժ՟Թ։ Զքր. կթ. խչ. եւ Զքր. կթ. չրչր.։)
containing fire, igniferous;
pyrophorus.
Ի քրայս հրակիր որովայնին. (Գր. հր.։)
metallic.
Հրով հալելի եւ ձուլելի. եւ այնպիսի նիւթք, որ եւ Մետաղք։ Հանք, Հրահալք, Հանածոյք ասին.
steel (for striking fire).
Առեալ հրահանս, եւ ժողովեալ խռիւ, վառեաց զայն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
instruction, tuition, education, discipline, teaching;
knowledge, information;
regulations;
system, rules;
diet, regimen, low diet;
—ք զինուորութեան, military discipline;
—ք զինուորաց, military exercises;
evolutions;
ի —ս կրթութեան վարժել զզօրս, to exercise, to drill soldiers;
—ք մարմնոյ, bodily exercises.
Դաստիարակել պարտ է հրահանգիւ զամենայն զայսպիսիքս, եւ ոչ գեղիւք զչարն մաքառեցուցանել. (Պղատ. տիմ.։)
to instruct, to teach, to exercise, to drill, to discipline, to tutor, to train up, to form, to regulate, to civilize, to polish, to fashion.
Արիստոտէլի կրթութեամբքն հրահանգեալ։ Առաւել յայնոսիկ վարժիւք հրահանգեցին։ Հրահանգել խրատուք. (Պիտ.։ Հրեշտակահանդէս կարգօք հրահանգեալ. Նար. մծբ.։)
instructive;
instructing;
instructor, teacher, tutor.
Եթէ վաճառեսցէ բժշկի ոք, եւ կամ հրահանգողի, ոչ իցէ դարձուցանել զայնպիսին. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
pyramid;
cf. Հրակերպ.
Ի սինայ լերինն հրաձեւ ձայնիւ. (Տօնակ.։)
to command, to order, to enjoin, to impose, to prescribe;
to permit, to allow, to authorize;
to establish, to settle, to dispose;
ոչ —, to forbid, to prohibit, to proscribe, to interdict.
Հրամայեա՛ աստուած զօրութեամբ քով։ Գործոցն՝ զոր հրամայաց աստուած առնել։ Որպէս հրամայեաց նմա հրեշտակն, կամ մովսէս, կամ փարաւոն։ Եղեւ զոր հրամայեցերն։ Հրամայեա՛ ինձ գալ առ քեզ ի վերայ ջրոցս։ Հրամայեաց նմա ռոճիկս յիւրոց խորտկացն։ Քահանայքն յերուսաղէմ հրամայեսցեն ի ծախս տեառն։ Հրամայեաց շրթամբք իւրովք։ Աստուած իմ, որ հրամայեցեր զփրկութեանցն յակոբայ։ Որպէս օրէնքն հրամայէին։ Հրամայեցաք, զի եւ այլն։ Լսել զամենայն՝ որ հրամայեալ է քեզ ի տեառնէ.եւ այլն։
Զոր ինչ հրամայեցարն (յն. հրամայեցաւ քեզ), զայն զմտաւ ածջիր. (Սիր. ՟Գ. 22։)
command, order, injunction, ordination, behest;
permission, authorization, license, leave;
decree, edict;
հակառակ —, counterorder;
—ք, destiny, fate, lot, fatality;
doom;
— հաւատոց, doctrine of faith;
— պատասխանւոյ, oracle;
անդարձ —, irrevocable order;
— հանել, դնել, տալ, to command, to order, to dispose;
to appoint, to decree;
to give leave, to permit;
— առնուլ, — պատուիրանի առնուլ, to obtain leave;
to receive orders or directions;
— տալ վասն տանն իւրոյ, to make one's will;
ես եդի զ—ս զայս, յինէն ել —ս այս, I have signed this decree;
cf. Զէն;
fire-pot.
Զայս ասեմ ներելով, եւ ոչ հրաման տալով։ Կիւրոս թագաւոր հրաման ետ վասն տանն տեառն։ Դու հրաման ետուր ամենայն մարդոյ։ Տէր ի բարձանց ի սրբութենէ իւրմէ տացէ հրաման։ Գրեա՛ զամենայն զբանս, զոր ետու քեզ հրաման. գրեաց զամենայն զբանս տեառն, զոր հրաման ետ նմա։ Որ յերկրին հրաման տայր։ Տո՛ւր ինձ հրաման երթալ նախ թաղել. եւ այլն։
courier, messenger;
envoy, ambassador.
Ամենայն իսկ հրամանաբերքն իբրեւ յերեսաց տեառն եկեալ. (Ագաթ.։)
executor, proxy;
mandatory;
obedient.
Առժամայն հրամանակատար լինէր աստուածային պատուիրանաց. (Կաղանկտ.։)
Հնազանդ եւ հրամանակատար լինին ամենայնիւ. (Վստկ. ՟Է։)
commander.
Իշխան եւ հրամանատար ամենայն տէրութեան պարսից. (Եղիշ. ՟Գ։)
Իմաստք խելացն՝ հրամանատար ամենայն անդամոցն. (Յճխ. ՟Ի։)
Զտիմոթէոս այնչափ եկեղեցեաց հրամանատար առնէր. (Ոսկ. ես.։)
commanding, permitting.
Վասն մահկանացու հրամանատուին զայն արութիւնս կատարէաք. (Եղիշ. ՟Ե։)
Ետես զինքն զօրութեամբ հրամանատուին ի գազանացն յայնցանէ ազատեալ. (Նիւս. երգ.։)
cf. Հրամանատրութիւն.
Կալ ըստ աստուածային հրամանատուութեան ի հնազանդութիւն թագաւորացն։ Յաստուածային հրամանատուութենէն թռչնոյ՝ ժամ էր այնուհետեւ հաւուն խօսելոյ. (Փարպ.։)
command, order, ordination;
leave, license, permission.
Ասեն, եթէ հրամանատրութիւն եղեալ էր առ հոմերոս, թէ յորժամ խնդիր ինչ ոչ կարասցէ լուծանել, յայնժամ մահասցի։ Յաղագս հրամանատրութեան կրիւսոսի. (Նոննոս.։)
igneous, fiery, pyric, ardent.
Հրային մասամբ ջեռուցանէ զամենայն գոյացեալս. (Եղիշ. ՟Ը։)
burnt, consumed by fire;
burning, consuming by fire.
Կոչեցաւ անուն տեղւոյն այնորիկ հրայրեաց։ Ի հրայրեացսն եւ ի փորձութեանն։ Սով եթէ լինիցի, կամ թէ հրայրեացք. (Թուոց. ՟Ժ՟Ա. 3։ Օր. ՟Թ. 22։ Ղեւտ. ՟Ժ. 6։ ՟Գ. Թագ. ՟Ը. 37։)
burning;
conflagration, fire, flames.
Զայն հրայրեցութիւն՝ հանդերձ պահօք մտեալ՝ կոխէին մանկունքն. (Բրս. պհ.։)
fire, heat, ardour.
Յորժամ տեսանիցեն (զոք,) թէ չկայցէ ի հրայրս, չցանկանայցէ իշխանութեան, յայնժամ սմա իսկ տայցեն զիշխանութիւնն. (Ոսկ. եփես.։)
born or produced in a wonderful manner.
Յորովայնի կուսին կայծակ իմն անդուստ նոյնակերպ հրաշաբուսեալ. (Խոր. վրդվռ.։)
cf. Սքանչելագործ.
Հրաշագործ (տէր)։ Միայն հրաշագործ։ Առ ի հրաշագործէն եդաւ. (Նար. ՟Ժ՟Ե. ՟Ձ՟Է։ Դամասկ.։)
to ornament or adorn wonderfully well.
Զգոյակքս ամենայն նախախնամես, եւ առաւել հրաշազարդեալ յօրինես. (Խոսր.։)
wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.
Նշան հրաշալի ի դէմս առաքելոյն արքայն տեսանէր. (Յհ. կթ.։)
Սքանչելագործութեանն օրինակք, եւ հրաշալիքն ամենայն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 31։)
balsamine, balsam.
Ո՞ւր է իմ ծնեալ որդեակն այն հրաշածաղիկն. (Տաղ.։)
cf. Սքանչանամ.
cf. Սքանչելապէս.
Ինքնին ընթացաւ հրաշապէս երից ամաց տղայն. (Հ. կիլիկ.։)
magnificence, august grandeur;
wonders, marvels.
Նոր ի քրիստոս հրաշափառութիւն։ Զո՞ր կալցի տեղի որդւոյ հրաշափառութիւն, միայն նուաստութեանն երեւեցելոյ յեղանակի. (Կիւրղ. պրպմ. եւ Կիւրղ. գանձ.։)
miracle, marvel, wonder, prodigy, portent;
monster;
spectre, phantom, larvae, ghosts;
— իմաստութեան, prodigy of science, of wisdom;
—շս գործել, to work a miracle;
to perform miracles, to do or work wonders;
ի —շս զարմացման ածել, to surprise, to astonish, to stun, to amaze, to astound;
ո՜վ —շիցս, what a wonder ! good Heavens ! Goodness gracious !.
Հրաշիւք արուեստից։ Արուեստն, եւ հրաշք իւր։ Քան զամենայն գործոց քոց հրաշս։ Առ հրաշիցն սքանչելութիւն։ Անճառ հրաշիւք։ Հրաշից սքանչելեաց կամ զարմանալեաց. (Նար.։)
cf. Ատենաբանեմ.
Հրապարակաբանէր յատենին։ Ընդէ՞ր սա այնուհետեւ հրապարակաբանէ կրկին. (Ոսկ. գծ.։)
made public, published, divulged every where, rumoured abroad;
— առնել, to publish, to make known far and wide, to divulge, to noise or rumour abroad;
— լինել, to become public, to take wind, to be published, divulged.
Զայնպիսի տարակուսանս անձին իւրոյ հրապարակագոյժ առնէ պատմութեամբ. (Նիւս. երգ.։)
Խորհեցաւ լռելեայն արձակել զնա, ոչ համարձակեալ հրապարակագոյժ առնել զնորայն. (Բրս. ծն.։)
democracy.
Այժմ են քաղաքավարութեանց երկու ոմանք իբրու մարք. միիշխանութիւն, եւ հրապարակակալութիւն. զմինն ունի սեռն պարսից, եւ զմիւսն մեք ... Եթէ եւ հրապարակակալութիւն էր ի սմա միայն լեալ ազատ արանց, ոչինչ էր թերեւս լեալն յոյժ չարաչար. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
seen by all, public;
հրապարակատես առնեմ, cf. Հրապարակեմ, cf. Յայտնեմ, cf. Հանդիսացուցանեմ.
Ի թատերցն եւս հրապարակատես տանիցիմք զայնպիսին. իմա՛ ի տես հանդիսական։
Հրապարակատես զայն (գործ) արարեալ։ Հրապարակատես առնել զուրախութիւն սրտին, կամ զմարմինն յայտնութեամբ, կամ զծածուկ առաքինութիւնս. (Յհ. կթ.։ Նչ. եզեկ.։ Ածաբ. կիպր.։ Նար. երգ.։)
to publish, to make public, to promulgate, to divulge;
to declare, to disclose, to report.
Գիտացեալ հովուին, եթէ կոնքեղն այնպիսի ներկական բնութիւն ունի, հրապարակեաց զայն։ Այլ աստուած կամեցեալ հրապարակել զսնափառութիւն նորա եւ այլն. (Նոննոս.։)
charms, attractions, allurements;
lure, bait, wheedling, cajolery, flattery, enticement, solicitation, seduction;
instigation, suggestion, impulse, incitement;
— գեղոյ, charms of beauty;
— հաճոյից, հեշտութեան, the allurements of pleasure, of voluptuousness;
պատիր —, deceitful baits;
ի —րս ուրուք ըմբռնիլ, ելանել, հարկանիլ, to be seduced, misled, tempted, led astray, allured, enticed, decoyed;
ի —րս ցոփութեան դարձուցանել զոք, to entice to gluttony;
to allure one to debauchery;
արբուցանել ումեք —րս պղտորս, դժնեայս, to administer poison, to poison;
to seduce, to mislead, to pervert, to corrupt, to debauch, to lead astray, to bring into an error.
Զի այն հրապոյրք ոչ յայնմանէ են՝ որ կոչեացն զձեզ։ Որ արբուցանէ ընկերի իւրում հրապոյրս պղտորս։ Զհաստատեալ միտսն ի հրապոյրս ցոփութեան դարձուցանել ջանային. (Գաղ. ՟Ե. 8։ Ամբ. ՟Բ. 15։ ՟Բ. Մակ. ՟Զ. 21։)
cf. Հրապոյրք.
Որպէս թէ ի նորա հրապուրանաց եղեւ այն։ Ոչ յուրուք հրապուրանաց, այլ միայն յիւր չար բարուցն սովորութենէ. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Հրապուրեցուցանեմ.
Հրապուրեցան գործել զայն. (Ագաթ.։)
fire-lighter;
stoker, fireman;
bellows blower;
ardent, inflamed, burning.
Պահէր զկրօնաւորն յամենայն հրավառ նետից. (Վրք. հց. ՟Գ։)
fire;
pyre;
funeral pile;
fire, ardour;
Mars;
—ս արկանել, հարկանել, to kindle, to light, to set on fire.
Մնացորդք մարմնոյ նորա յայնմ հրատի մաշեալ լինէին. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 6։)
to publish, to make public, to divulge, to promulgate;
to denounce, to declare;
to inform the public, to cry, to proclaim;
to pronounce, to intimate;
to spread a report;
to post up, to set up a bill or paper, to publish;
to edit.
Ձայն աւետաւոր հրատարակէր առ մետասան երամս օդապարիցն. (Պիտ.։)
cf. Հրատեսիլ.
Տեսանեմք զայս ինչ լինել առ երկրայնումն, կամ ի ջրայնում, կամ ի հրատեսակում. (անդ. ՟Ժ։)
Ունչք երկայն եւ սուր, ձայն խոշոր եւ թիւր, աչք հրատեսակ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
invitation;
սիրալիր —, courteous -;
— հարսանեաց, յուղարկաւորութեան, եւ այլն —, to a wedding, to a funeral;
— տալ, to invite, to bid;
մերժել զ—ն, to decline an invitation.
Հրաւէր տայ ամենայն աստուածասիրաց. (Շ. բարձր.։)
to invite, to desire, to invite to a feast or assembly;
to convoke, to convene;
յառաջագոյն —, to predestine;
— ի ճաշ, to ask or invite to dinner.
Նոքա հրաւիրեցին զնա, եւ եկն առ նոսա. եւ նա հրաւիրեաց զնոսա, եւ ոչ եկին ի հարսանիսն նորա։ Հրաւիրեաց փեսայն երկրաւոր զփեսայն երկնաւոր։ Հրաւիրեցաւ ի բազմականացն, որ բազմեցուցանելոց էր զաշխարհս յարքայութեան իւրում. (Եփր. համաբ.։)
Հասանէին ինքնակամ՝ իբրեւ յաստուածառաք ձայնէ հրաւիրեալք. (Խոր. ՟Գ. 58։)
Հրաւիրեալք ի սկզբանէ։ Որ ընտրեցեր յորովայնէ զհրաւիրեալսն ի սկզբանէ։ Որ հրաւիրեցեր զյառաջագոյն ընտրեալսն, կամ զորդիս մարդկան յորդեգրութիւն։ Ի մայրութիւն քո հրաւիրեալ. (եւ այլն. Շար. եւ յայլ գիրս։)
cf. Հրեշտակագունդ.
Առաջի ամենայն հրեշտակագունդ զօրուն. (Ագաթ.։)
assembled, composed of angels.
Առաջի ամենայն հրեշտակագունդ զօրուն. (Ագաթ.։)
in the company of angels.
Սաղմոսանուագ եւ հրեշտակախառն փառաբանական ձայնիւ. (Թէոդոր. խչ.։)
angelic, belonging to an angel.
Հրեշտակային ձայն, կամ օրհներգութիւնք, կարգաւորութիւն, վարք. (Շար.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ե. ՟Ի. ՟Ի՟Գ։ Ժմ.։)
Ի տիպ առաքելոցն փողոց, եւ հրեշտակայնոյն ի տեառն գալուստն. (Նախ. թուոց.։)
Օդականաւն հրեշտակայնովն յառիցիմք ի քեզ. իմա՛, ձեւով կամ երագընթացութեամբ իբրեւ ի թռիչս ընդ օդս։