name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.
Եղբարքս անուն՝ արդեամբք ոսոխս ընդդէմ իրերաց յառնեմք. (Լմբ. պտրգ.։)
that makes sweet;
confectioner.
Ոչ գոյր նոցա խախամոքք անուշարարք առանձինն, եւ ոչ հացարարք. (Եղիշ. ՟Ը։)
cf. Անուսութիւն.
Լինին չարքն ախտք. ի չար հրահանգից, յանուսումնութենէ եւ ի չար ունակութենէ։ Բժշկելի՛ է զանուսումնութիւնն ուսմամբ եւ մակացութեամբ. (Նիւս. բն.։)
not vicious, harmless, void of malice.
Են եւ ի մարդիկ անչարք եւ անխորամանկք. (Կիւրղ. գանձ.։)
Զպարզամիտսն եւ զանչարսն յաւէտ շնրոհօք լնու աստուած։ Բնութեամբ հանդարտք են, հեզք, եւ անչարք։ Յորժամ միտք մարդոյ աննենգ եւ անչար լինիցի. (Ոսկ. գծ. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։ ՟Բ. 6։)
that loves not war, peaceable.
Անպատերազասէր եւ չվշտասէր եւ կանացի բարք։ Հեշտասէր եւ անպատերազասէր մտօք վարելով. (Եւս. քր. ՟Ա։ յորմէ եւ Արծր. ՟Ա. 3. եւ 4։)
cf. Անպատեհ.
Անպատշաճ հարցուածք, կամ կարգումն (բանի), վարք, իրք. (Եզնիկ.։ Փարպ.։ Լաստ. ՟Ի՟Ե։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 4։)
want of leisure, business.
Յանպարապութեան նորա՝ եղբարցն հոգալ (այլ ոք կարասցէ)։ Մի՛ գուցէ՝ կարացեալ ուրուք լնուլ զպատուէրն, պատճառեսցէ զգործոյն անպարապութիւն։ Արուեստաւոր հնարքն անպարապութեան առիթք լինէին։ Ո՛վ գարշելի եւ անկատար անպարապութեանն. (Բրս. հց. եւ Բրս. չար. եւ Բրս. մկրտ.։)
irreproachable;
irreproachably
Անպարսաւ վարք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
careless, remiss, negligent;
easily.
Անջանքն զիա՞րդ արդիւնարարք լինիցին. (Խոսր.։)
intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.
Որպէս ի մէջ մասանց շինուածոց. Պատուարք երեք, եւ անջրպետք առ անջրպետոք երեքկին։ Անջրպետ ի մէջ որմոց տաճարին, զի մի՛ մերձենայցեն յորմն տաճարին։ Լայնութիւն որմոյն անջրպետի հինգ կանգուն։ Ընդդէմ անջրպետոյն. եւ այլն. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 4։ Եզեկ. ՟Խ՟Ա. եւ ՟Խ՟Բ։)
to separate, to cutoff, to shut out, to exclude.
Անջրպետեաց աստուած ի մէջ ջրոյն. եւ ի մէջ ջրոյն։ Անջրպետել կամէր ընդ նոսա եւ ընդ քաղաքն։ Անջրպետիցէ ձեզ վարագոյրն ի մէջ սրբութեանն, եւ ի մէջ սրբութեան սրբութեանցն։ Անջրպետել ի մէջ սրբութեանցն, եւ եւ ի մէջ պարսպացն յօրինուածոյ տաճարին։ Եւ ահա կառք հրեղէնք եւ երիվարք հրեղէնք, եւ անջրպետեցին ի մէջ երկոցունց. (Ծն. ՟Ա. 7։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 36։ Ել. ՟Ի՟Զ. 33։ Եզեկ. ՟Խ՟Բ. 20։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 11։)
infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.
Յանսպառ յարքայութիւնն. (Ագաթ.։)
injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.
Այսպիսի են բարք չարագործաց՝ զիրաւունսն անիրաւութիւն ասել. (Եզնիկ.։)
infallible;
sure.
Անմոլարք եւ անխաբ ի չարէն. (Խոսր.։)
to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.
Անխայեցէ՛ք (այս ինքն ներեցէ՛ք) ե՛ղբարք, զի եմ այր ծեր. (Կլիմաք.։)
indivisible, infrangible.
Անխզելի կապ, կամ հանգոյցք, լարք. (Նար.։)
unprotected, forlorn, destitute.
Ի ծոյլ կամաց եւ յանխնամ խորհրդոց բուսանին փուշք վնասակարք. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
ingenuous, naive, artless.
Են եւ ի մարդիկ անչարք եւ անխորամանկք. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Անծննդական.
Կոյրք, եւ անծնունդք իմաստութեան բարք. (Փիլ. լին.։)
to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.
Ի քեզ անկայ ես յարգանդէ։ Յիտալիա բռնութեամբ հողմոց անկաք։ Անկան ընդ կողմն դրանն ի ներքս։ Ահա քաղաքս այս մերձ է՝ անկանել ի նա։ Մինչեւ անկանիցիս անդր։ Անկցի ի մի ի քաղաքաց։ Անկեալ էր եւ շիմոն ի նոսա։ Զանկեալսն՝ որք անկան ի նա, խեղեցոյց նաբուզարդան։ Յարեաւ Թեւդաս, յոր անկան արք, եւ այլն։
that does not take bribes, incorruptible, honest.
ἁδέκαστος, -ον. incorruptus, -um. Որ չառնու զկաշառ, եւ ուր չիք հնարք կաշառաց. անաչառ. րիշվէթ ալմազ. րիշվէթսիզ.
cf. Անկաշառ.
Զորս՝ զի չարք են, դատեցաւ անկաշառառուն եւ անաչառ հայրն։ Որոց բնութիւնն յանկաշառառու ատենին դատապարտեաց մահու. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
imperfect tense.
Ամենայն գրեալք կատարեսցին ի հանդերձեալսն. զի յոլովագոյնք (դեռ) են անկատարք. (Շ. բարձր.։)
not indigent, not in want.
Անկարօտ լիութիւն, կամ արքայութիւն, գանձ, քաղաք. (Յճխ.։) (Ագաթ.։)
hospital.
Տուն եւ տեղի, ուր անկեալ դնին եւ դարմանին ակարք ձրի. հիւանդանոց. հասդալար. պիյմարխանէ.
sincere, candid, frank, ingenuous;
true, loyal, faithful;
sincerely, ingenuously, candidly.
Անկեղծաւոր բարք, կամ բնութիւն. (Փիլ.։ Մաշկ.։)
shapeless;
unformed, imperfect;
ugly.
Դատարկ բանիցն համարք, եւ անկերպ մտացն հատուցմունք. (Մանդ. ՟Թ։)
without a point;
without pause, eternal.
Յանկէտ աւուրն։ Յանկէտ յարքայութիւնն։ Զանկէտ յաւիտեանսն. (Ագաթ.։)
unmarried.
Ամուրեացդ անկանայցդ, այս ինքն որ այրիք լեալ են արք եւ կանայք. (Եփր. ՟ա. կոր.։)
untrodden, desert.
Զանկոխն օձի զարքունի գնալ ճանապարհ. (Անան. ի պետր.։)
that cannot be plundered, not subject to devastation.
Յանկողոպուտ գանձս արքայութեանն համբարիցես։ Սատանայ անգամ չկարէ կողոպտել. այլ յանկողոպուտ գանձին պահեսցի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 25։)
not fusible;
indissoluble;
indigest.
Զոր պահեաց անհալ՝ նկարելով ի նմա պատկեր արքունի. (Երզն. մտթ.։)
fidgety, inquiet, noisy.
Անհանդարտք, հպարտք, չարք. (ՃՃ.։)
unclad, naked.
Ոչխարք ոչինչ ցանկան պէսպէս խորտկաց, այլ զլոկն զհանդերձ ճարակն ճարակին. (Ոսկ. ես.։)
folly, imprudence;
insipidity, dulness.
Են անհանճարութեամբ իմաստունք՝ քան եթէ յաղագս իմաստութեանն անհանճարք. (Ածաբ. աղք.։)
imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.
Անհաս մնայ բանս։ Յայտնի է բանս, եւ ըստ պարզ տեսութեան անհաս։ Վարք առաջին սրբոցն եւ բանք՝ իբր զանհաս թուին յաչս մեր. (Լմբ. սղ.։)
cf. Անհաս.
Անհասանելեաց հնարք. (Նար. ՟Ձ՟Թ։)
exempt from tax or impost.
ἁφορολόγητος. liber a tributo. Ազատ ի հարկաց արքունեաց. տուրքէ ազատ. վէրկիսիզ.
without bread, — the means of subsistence.
Տկարք զայգիս ամբարշտաց անհաց եւ անվարձ գործեցին. (Յոբ. ՟Ի՟Դ. 6։)
incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.
Անհաւան բարք, կամ բնութիւն. (Փարպ.։)
unequal.
Աննմանք եւ անհաւասարք (ի կրօնս)։ Առ օրէնս երկրի անկցորդ, եւ առ հասարակաց իր՝ անհաւասար. (Նար. խչ. եւ Մծբ.։)
that, it, the.
Մարդն այն. արքն այնոքիկ. արքն այն։ Յաւուր յայնմիկ. յաւուրսն յայնոսիկ։ Ընդ այն ճանապարհ։ Ընդ ամենայն երկիրն ընդ այն։ Յայնմ օրէ կամ յօրէ յայնմանէ եւ առ յապա։ Այնր ժամու։ Ծառային այնորիկ։ Մշակացն այնոցիկ։ Յայնց ժամանակաց։ Այն՝ որ ինչ վասն նիկանովրայ իրացն խօսք են, այսչափ։ Այս ա՛յն այր է։ Ո՞չ այս ա՛յն մեծ Բաբիլոն է. եւ այլն։
Մարտիկ արքն՝ որ մնացին, այն զհետ փախստականին չոքան. (Լաստ. ԻԱ։)
Մինչեւ ցԱբրահամ, այն որ պարծին նովաւ եբրայեցիք։ Էր ընդ Պօղոսի Արիստարքոս, այն՝ որ վասն այսորիկ կոչէ զնա գերեկից իւր։ Դիոնեսիոսն այն որ ասէ վասն նորա ի գործս առաքելոցն. (Եւս. պտմ. ստէպ։)
yes, even so, truly.
Ա՞յդ է ուրախութիւնն. եւ նա ասէ, այո՛ այս է։ Ուստի՞ գաս, թերեւս յարքայութենէ՛ անտի. եւ ասէ, այո՛ իսկ, յարքայութենէ անտի գամ. (Ագաթ.։)
evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.
Պատշաճեցան բանքս այս։ Արդարքս այս ցանկացան. (Ագաթ.։)
to be possessed with a devil;
to roar, to make a dreadful noise;
to rave, to be frantic, to storm, to be furious.
Այսահարէր յարքայութեանն արտաքոյ քան զարժանն. (Եւս. պ. ՟Է. 11։)
henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.
Մեռայց այսուհետեւ, որովհետեւ տեսի զերեսս քո։ Ոչ եւս յաւելից հարկանել ... այսուհետեւ ... մի՛ դադարեսցեն։ Ննջեցէ՛ք այսուհետեւ, եւ հանգերուք։ Ժամանակս կարճեալ է այսուհետեւ։ Այսուհետեւ եղբարք, ո՛ղջ լերուք, հաստատո՛ւն կացէք. եւ այլն։
thus, in this manner, in the same manner;
so.
Իբրեւ այս իրք այսպէս հաստատեալ կային։ Այսպէս եղիցի ամենայն առն՝ զոր արքայ փառաւորէ։ Կարծեալ այսպէս էր, եթէ, եւ այլն։ Յիսուսի Քրիստոսի ծնունդն էր այսպէս։ Այսպէս գրեալ է։ Այսպէս վայել է։ Այսպէս եւ այսպէս խօսեցաւ. եւ այլն։
widow;
widower.
Ամուրեացն անկանայցդ, այս ինքն որ այրիք լեալ են արք եւ կանայք. (Եփր. ՟ա. կոր.։)
horseman;
trooper;
horse-soldiers, cavalry.
ԱՅՐՈՒՁԻ որ եւ ԱՅՐԵՒՁԻ. արք հեծեալք ի ձի. գունդ ձիաւորաց. հեծելագունդ. հեծելազօր. ἠ ἴππος, ἰππεῖς, ἰππασία. equitatus, equites. ձիաւոր զօրք. աթլը ասքէր. սիփահ. որ եւ սպայ.
not subject to diseases or passions.
Որ զմեղս ամենից ինքեան ոչ համարեսցի ... որպէս անախտակիր գոլ բնութեանս. (որ հայի եւ ի նախընթաց նշ)։ Բաշխօղ ժլատ, ոգի անախտակիր, բարք ատեցօղ. (Նար. Ծ. ԾԶ։)