Definitions containing the research բարձ : 2429 results

Նայեցուած, ոյ

s.

look, sight, aspect.

· Calfa

NBHL (1)

Նայեցողութիւն՝ մեր հոգւոյ ակամբ յայնոսիկ կայցէ վերամբարձեալ. (Սիսիան.։)


Նաւահանգիստ, գստից, գստաց

s. fig.

port, haven, harbour, sea-port;
the port of salvation;
cf. Նաւակայք;
ընդարձակ, անքոյթ, գեղեցիկ —, a spacious, safe, fine harbour or port;
— գետոյ, wharf, quay;
հրամանատար — գստից, harbour-master;
դիւրամերձենալի —, port accessible at any time of the tide;
դժուարամուտ —, harbour with a bar;
մտանել, հասանել, իջանել ի —, to harbour;
(նաւ) to sail into or enter harbour;
(շոգենաւ) to steam into harbour;
հասանել ողջամբ ի —, to get safe into port;
to arrive safe;
նաւաբեկ լինել ի —գստեան, to be wrecked in port.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նաւահանգստէն ի բաց գնացեալք։ Իբր ի նաւահանգստաց համբարձեալք. (Փիլ.։)


Նաւաղօղակ, աց

adj. s.

sea-faring;
navigator, voyager.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն նաւաղօղակն (կամ նաւալուղակն) ի մի վայր ժողովեալ՝ ոչ բարձցեն թեփ մի ի տանոյ նորա, եւ ի նաւս ձկնորսաց խալամ նորա. (Յոբ. ՟Խ. 26։)


Նաւափայտ

s.

ship;
forest-tree;
cf. Լաստենի.

· Calfa

NBHL (1)

Փայտեայ նաւ. լաստափայտ. ըստ յն. նաւ բարձօղ զինքն.


Նաւկնեար, ներոյ

s. pl. boats.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւրեանց նաւկնեարն բարձին թողին։ Զնաւկնեարն մալխօք իբր ի կղզւոջ կապեալ հանգուցանէին։ Նաւակնեար էին ի գետն ի տախտակաց եղեգանց. (Պտմ. աղեքս.։)


Յապայ, առ —

adv.

afterwards, next;
cf. Ապա.

· Calfa

NBHL (1)

Զառ ի յապա իսկ անդ ... ամենայն ինչ որ հանդերձեալ է լինել, յապա՛յ կոչի։ Յապա՛ է խաչս՝ սիոնի, եւ աւետարանս՝ օրինացն. (Շ. բարձր.։)


Յաջողակութիւն, ութեան

s.

dexterity, address, cleverness, aptitude, ingenuity, ability, skill, expertness.

· Calfa

NBHL (1)

Յորոյ միջոյ հաւեալ յաջողակութեամբ (կամ աջողակութեամբ) ի գերազանցեալն ամբարձաւ աշտիճան. (Պիտ.։)


Յաջողումն, ման

s.

cf. Յաջողութիւն;
— տալ, to ensure the success of.

· Calfa

NBHL (1)

Աջողմամբն եւ բարեկամօքն մի՛ վստահանալ եւ բարձրամտել. (Պիտառ.։)


Յառաջ

cf. Յառաջս.

· Calfa


Յառաջագահ

adj. s.

placed in the chief seat, seated in the highest place;
president;
—ք, precedence, primacy, the first, highest or most honourable place.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱԳԱՀՔ գ. προτοκλησία primus in convivio locus. Նախագահութիւն. առաջին բարձ.


Յառաջագէտ

adj.

foreknowing, prescient;
instructed beforehand;
forewarned.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագէտն բարձրեալ. (՟Դ. Եզր. ՟Ե. 35։)


Յառաջադէմ

adj. adv. s.

advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.

· Calfa

NBHL (1)

Առ սակաւ սակաւ յառաջադէմս առնել ի բարձրագոյնս. (Ածաբ. պենտեկ.։)


Յառաջանամ, ացայ

vn.

to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.

· Calfa

NBHL (2)

Կործանեալ կռոցն պատկեր՝ պատուականութիւն խաչին յառաջանայր ի մէջ աթենացւոցն. (Շ. բարձր.։)

Ի Լուսաւորչէն յառաջացան կրօնք եկեղեցւոյ. (Շ. բարձր.։)


Յառաջանիստ

cf. Նախագահ.

· Calfa

NBHL (1)

Նստեալն յառաջին բարձի եւ ի պատուի. նախագահ.


Յառաջապահ, աց

s. mar.

advanced post, sentry, sentinel;
out-post, out-picket;
— դիտաւոր, look-out man, sentry.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեալ ես փայտ սուրբ, քրիստոսասէր զօրաց յառաջապահեստ. (Անյաղթ բարձր.։)


Յառաջապահեստ

s. adj.

preservative, precaution;
preservative, precautionary.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեալ ես փայտ սուրբ, քրիստոսասէր զօրաց յառաջապահեստ. (Անյաղթ բարձր.։)


Յառաջատեսութիւն, ութեան

s.

foresight, prevision.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջատեսութիւնն Աստուծոյ. (Խոր. ՟Բ. 77։ Շիր. զանձնէ։ Շ. բարձր. եւ Շ. թղթ.։)


Յառաջնմէ

adv.

in the beginning, primitively.

· Calfa

NBHL (1)

Զի երեւեսցի նախագիտութիւնն յառաջնմէ, եւ զկնի այնորիկ ի գլուխ ելցէ, եւ այլն։ Յառաջնմէ բարձրագոյն ինչ ոչ լուան։ Եւ արդ տե՛ս յառաջնմէ՛ ասէ, եւ այլն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 22. 30։ ՟Բ. 22։)


Յառաջնումն, ման

adv.

first, firstly;
antecedently.

· Calfa

NBHL (1)

Զի երեւեսցի նախագիտութիւնն յառաջնմէ, եւ զկնի այնորիկ ի գլուխ ելցէ, եւ այլն։ Յառաջնմէ բարձրագոյն ինչ ոչ լուան։ Եւ արդ տե՛ս յառաջնմէ՛ ասէ, եւ այլն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 22. 30։ ՟Բ. 22։)


Յատանեմ, յատի

va.

cf. Յատեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մշակն հոգաբարձութեամբ յատանէ. (Իսիւք.։)


Յար

adj. adv.

adjacent, adjoining, contiguous, next, attached, joined;
equal, conformable;
always, continually, incessantly;
— եւ նման, — եւ յարմար, quite alike, resembling;
— միանգամայն, all at once;
— եւեթ, — եւ հանապազ, successively, often, frequently, very often, many times.

· Calfa

NBHL (1)

Տէրունեան մարմնոյ եւ արեանն յար եւ հանապազ պատարագել (իլ). (Շ. բարձր.։)


Յարաբարդութիւն, ութեան

s.

heap, accumulation;
addition.

· Calfa

NBHL (1)

Բառնալով զանյաւ եւ զանբաւ բարձրութիւն յարաբարդութեան լեռնաձեւ անկոխ կոհակացն կուտակմանց. (Անան. եկեղ։)


Յարախառնիմ, եցայ

vn.

to be joined, united, mixed together.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ մաքուր կարգն դասի, ակումբն ի գլուխ յարախառնի. (Շ. բարձր.։)


Յարակայ

adj. adv. s. gr. ast.

ever-living, imperishable, everlasting, permanent, perpetual;
continually, always, incessantly;
constantly, eternally;
epact;
preter-imperfect;
celestial hemisphere.

· Calfa

NBHL (1)

Յարակայ ի կեանս յերկնային քաղաքն առաջնորդես. (Անյաղթ բարձր.։)


Յարակէզ

adj.

perpetually burning or burnt.

· Calfa

NBHL (1)

Զառանց լուսոյն եւ զյարակէզն հնացուցանելով զհուր. (Անյաղթ բարձր.։)


Յարաձայն

adj. mus. diatonic;
— ձայնարան, — gamut.

· Calfa

NBHL (1)

Զեռահիւսակ երեքսրբեանըն յարաձայն՝ երգաբանեն Տեառն որ ի խաչս ի մի բերան. (Շ. ոտ. բարձր.։)


Յարաձգութիւն, ութեան

s. chem.

continuation, duration, prolongation;
affinity.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ առ բարձրն կոյս, որպէս հասանելի է, յարաձգութեամբ. (Դիոն. երկն.։)


Յարացոյց, ցուցի

s.

example, model;
idea, design;
prototype;
paradigm.

· Calfa

NBHL (1)

Եղջիւրք սեղանոյն զձեւ քառաթեւ խաչիս յարացուցի՛ւ գուշակէր. (Շ. բարձր.։)


Յարդարանք

s.

ornament;
finery.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսոյն պայծառութիւն արդարոցն լինի զգեստ յարդարանաց. իսկ այրեցողականն՝ մեղաւորացն կարգի տանջանարան. (Շ. բարձր.։)


Յարդգող, ի

s.

galaxy, milky way.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՐԴԳՈՂ կամ ՅԱՐԴԱԳՈՂ. որ եւ ԾԻՐ կամ ՀԵՏՔ ՅԱՐԴԳՈՂԻ. ըստ յն. եւ լտ. Կաթնածիր կամ Ծիր կաթին. γαλαξίας κύκλος lacteus circulus, galaxia, via lactea. իտ. via lattea. Սպիտակափառ մասն երկնից ի պարզ գիշերի՝ ի հարաւոյ ընդ հիւսիս շեղակի. այն է հոծութիւն խիտ առ խիտ մանունց կամ բարձր աստեղաց. զորմէ առասպելեն քերթողք, թէ ի գողանալ Վահագնի կամ Հերակլեայ զյարդ՝ անկեալ իցեն զճանապարհայն մղեղք յարդի. ուստի կոչի եւ Կառք մսրի, կամ Մսուր. սաման օղրըսի, (այսինքն յարդի գող) քեահքեավան, քէհքեշան, (այսինքն յարդ քարշօղ)։


Յարմարուած

cf. Յարմարումն.

· Calfa

NBHL (1)

Յարմարումն (կամ ձեւ) բարձից քոց՝ նմանութիւն ուլանց յեռելոց. (Երգ. ՟Է. 1։)


Յարմարութիւն, ութեան

s.

cf. Յարմարումն.

· Calfa

NBHL (1)

Յարմարումն (կամ ձեւ) բարձից քոց՝ նմանութիւն ուլանց յեռելոց. (Երգ. ՟Է. 1։)


Յարմարումն, ման

s. mus.

fitness, suitableness, adaptability, conformity, analogy, congruity, concordance;
proportion, symmetry;
attitude, adaptation, application;
aptitude, disposition, capacity, ability, sufficiency;
accord, harmony, concord.

· Calfa

NBHL (1)

Յարմարումն (կամ ձեւ) բարձից քոց՝ նմանութիւն ուլանց յեռելոց. (Երգ. ՟Է. 1։)


Յարոյցք

s.

overflow, inundation.

· Calfa

NBHL (1)

Յառնելն. բարձրանալն. զայրացումն գետոց.


Յարուցումն, ման

s.

resuscitation;
cf. Յարոյցք.

· Calfa


Յաւակնիմ, եցայ

vn.

to assume, to arrogate, to take too much on oneself, to pretend to, to presume.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ ինձ ոչ փոքր յաւակնելի էր յայդքան ձկտել ի բարձրութիւն՝ ամենեւին ստորանկելոյս. (Նանայ.։)


Յեղակարծ

adj. adv.

unexpected, unforeseen;
—, —ում or —ում ժամու, unexpectedly, unawares;
suddenly, all at once;
—ում պահու ի վերայ հասանել, to surprise, to take by surprise.

· Calfa

NBHL (1)

Յեղակարծ ժամանակի սրախողխող լեալ բարձաւ. (Սամ. երէց.։)


Յեղանակ, աց

s.

cf. Եղանակ;
season;
chapter;
custom, habit, deportment, bearing, manners;
աղջիկ ոմն —աւ գովելի, a praiseworthy girl;
—աւ իմն, in any manner or way, anywise;
որով —աւ, how ? in what manner ?
ընդ քանի —ս, in how many ways ?
ընդ երկուց —աց, in two ways;
ընդ հինգ —ս, in five ways;
եւ ոչ միով —աւ, in nowise;
—աւ կոչման նրան, according to his vocation;
որով or որպիսի եւ իցէ —աւ, in whatever way it be, in all ways, some way or other.

· Calfa

NBHL (1)

Զտարերս ամենայն չորիւք յեղանակօք յարդարեաց, բարձրութեամբ եւ խորութեամբ, լայնութեամբ եւ երկայնութեամբ. (Յճխ. ՟Դ։)


Յեղանակեմ, եցի

va.

to change, to alter, to vary, to diversify;
to remodel;
to convert;
to repeat, to reiterate, to say again;
to trill, to warble, to sing harmoniously.

· Calfa

NBHL (1)

Զգոյնս հերաց նո՛ր յեղանակեաց։ Յեղանակեսցես զփառս հերաց քումդ բարձրութեան։ Նոր յեղանակեցեր։ Յեղանակեալ ինձ զաւուրն չար առ մեծ աւետիս ակնկալութեան. (Նար. մծբ. եւ ՟Բ. ՟Ժ՟Ե. ՟Ի՟Թ։)


Յեռում, ռի

va.

to set, to mount, to enchase, to stud;
to fit in, to mortise;
to connect, to join, to link, to concatenate, to tie, to attach;
to insert, to interpolate, to intercalate;
to compose, to weave, to entwine;
— մարգարիտս, to string pearls;
— ընդ պատուհանն, to loll out of window;
— առ եղբայր իւր, to visit one's brother, to pay him a visit.

· Calfa

NBHL (1)

Յե՛ռ զնոսա ընդ մատունս քո։ Ոսկի խնձոր ընդ սարդիոն յեռեալ։ Յարմարումն (կամ ձեւ) բարձից քոց նմանութիւն ուլանց յեռելոց. (Առակ. ՟Է. 3։ ՟Ի՟Ե. 11։ Երգ. ՟Է. 1։)


Մացառք, ռաց

s.

thicket, covert, copse, wood;
brushwood, underwood, bush, tuft;
—ք աչաց, thick eye-lashes;
սեւացուցանել թխացուցանել զ—ռսն առ բբօքն՝ ծարրօքն, to paint one's eye-lashes.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառ որքան ի խոնարհ զմացառսն արձակէ, այնքան ամրագոյն եւ բարձրագոյն լինի. (Երզն. մտթ.։)


Մաքրազարդեմ, եցի

va.

to purify, to cleanse, to polish;
to embellish.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառայն զտէրն՝ անեղն աստուած՝ ջրով մաքրազարդեաց, բարձօղ մեղաց գառն աստուծոյ զնա քարոզեաց. (Տաղ.։)


Մաքրեմ, եցի

va.

to clean, to cleanse;
to purify;
to refine;
to purge;
to expiate, to sanctify;
— զոճ, to refine the style;
— զարիւն, to depurate or cleanse the blood;
— զխաւարտս, զընդեղէնս, to pick or cleanse vegetables, pulse;
— զանօթս խոհակերոցի, to scour, brighten or polish kitchen utensils.

· Calfa

NBHL (1)

Է եւ այլ ամբարձմամբ մաքրել զիմանալեացն անուոց պատկերագրութիւն։ Խորհրդականօք վերաբացութեամբք պարտ է մաքրել. (եւ այլն. Դիոն. ստէպ։)


Մելան, ի, աւ

s.

ink.

· Calfa

NBHL (1)

Անջինջ գրեցաւ կտակ՝ ոչ գրագիծ մելանաւ. (Անյաղթ բարձր.։)


Մեծ, աց

adj. adv.

great;
large, big;
strong, powerful, mighty;
rich, opulent;
important, serious, considerable, momentous;
—, — իմն, —ս, —աւ, —ու, greatly, highly, much, very much, too much, excessively;
— օր, feast day, high-day;
— դաշտ, vast, spacious field or plain;
— ժամս, ժամանակս, during many hours;
for a long time;
զ— ժամս գիշերոյ, a great part of the night;
ո՞չ է քեզ —, is it not important?.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ համբարձցիս մեծս, զի մի՛ մեծագոյնս ի վայր անկցիս. (Ածաբ. նոր կիր.։)

Մի՛ համբարձցիս մեծս, զի մի՛ եւ դու անկցիս յերկնից որպէս փայլակն. (Աթ. համբ.։)


Մեծաբարբառ

adj. adv.

speaking loudly, stentorian, crying out, loud, noisy, clamorous, obstreperous, blustering, riotous;
aloud, loud, loudly.

· Calfa

NBHL (3)

Տունկք ի յերկիր ստորագնելոյն՝ եւ առ ի բարձունս վերընթանան մեծաբար. (Ոսկ. ի ծն. քրիստոսի.։)

μεγαλόφωνος magnisonus, altisonus. Ի ձայն մեծ բարբառեալ. մեծաձայն. բարձրաբարբառ.

Կամ իբր մ. μεγαλοφόνως magna voce, alta vel excelsa voce. Մեծաւ բարբառով. գոչմամբ. մեծաձայն. ի ձայն բարձր.


Մեծաբերձ

adj.

very high, very elevated.

· Calfa

NBHL (2)

Մեծապէս բարձր. բարձրաբերձ.

Արմատքն ի խորս ներքինս ձգին հասանին, զի մի՛ գուցէ մեծաբերձ բարձրութիւնն յարմատոցն խլեսցէ զտակսն յողդողդունս. (Վեցօր. ՟Ե։)


Մեծածով, ու

s.

great sea, Ocean.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծն ծով ի վեր համբարձեալ ... յայս ի մերս ի ներքս հոսեալ անկաւ ի մեծածովս. (Փիլ. իմաստն.։)


Մեծահասակ

adj.

of lofty stature, tall.

· Calfa

NBHL (1)

Հասակաւ մեծ՝ բարձր. բարձրահասակ.


Մեծաձայն

adj. adv.

loud, noisy, sounding, sonorous, resounding;
aloud, with loud cries or shouts, noisily, with hue and cry, clamorously;
— աղաղակել, կարդալ, to cry with might and main, to roar out, to cry with all one's strength.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մ. μεγαλοφώνως, -φωνῆ կամ ἑν φωνῇ μεγάλῃ, μέγα alta, magna, clara voce. Ի ձայն մեծ. ի ձայն բարձր. մեծաձայնապէս. բարձր բարբառով.