Entries' title containing գոյն : 241 results

Ընչեղագոյն

adj.

richer.

· Calfa

NBHL (2)

Ճոխագոյն. փարթամագոյն.

Պարծէր ընչեղագոյն գոլ զարքայ. (Խոր. ՟Բ. 59։)


Ընտանեգոյն

adj.

very familiar;
proper.

· Calfa

NBHL (9)

ԸՆՏԱՆԵԳՈՅՆ կամ ԸՆԴԱՆԵԳՈՅՆ. οἱκειότερος, -τατος magis familiaris, conjunctior, aptior, convenientior, proprius γνήσιος genuinus Առաւել կամ կարի ընտանի. մերձաւորագոյն. եւ Ընտելագոյն. եւ Դիպողագոյն. եւ Սեպհական.

Առաքինութեան քան զամենայն ինչ ընտանեգոյն է բարեփառութիւն։ Խնդալ՝ միայն Աստուծոյ ընտանեգոյն է։ Իմաստութեամբն կեանք՝ բանականին ընդանեգոյն է. (Փիլ.։)

Չարութիւն, որ զընտանեգոյնն բնութեամբ կենդանի զմարդ՝ անձեռնընդել եւ վայրենի գործ է. (Փիլ.։)

Զի՞նչ քան զգութս զայս ընտանեգոյն իցէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)

Ընտանեգոյն Աստուծոյ յորդւոցն Ադամայ (Աբէլ)։ Որպէս թէ ի վայր եւ ընդանեգոյն եւ զերծ տեղի մատուցեալ. (Խոր. ՟Ա. 39։ ՟Գ. 67։)

Ընտանեգոյն տարացոյց. (Ասող. ՟Գ. 21։)

Ընտանեգոյնս գտանիցեմք զմիտս. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)

Թերեւս ընտանեգոյն բացատրութիւնս եղիցի. (Արիստ. առինչ.։)

Ապա յորոց էն, քան թէ յորոց ոչն է, ճշմարտագոյն եւ ընտանեգոյն նշանակի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ընտրելագոյն

adj.

better, excellent, very good, preferable.

· Calfa

NBHL (3)

Ընտրելագոյն էր ինձ, թէ բնաւ եւ ծնեալ իսկ չէր զիս մօր իմոյ. (Փարպ.։)

Մերձաւորագոյնք իցեն Աստուծոյ ... կամ ընտրելագոյնք որպէս մարտիրոսսն. (Նար. հ։)

Ոչ այլ ոք ի քերդողացն եղեալ էր ընտրելագոյն քան զսա. (Պղատ. տիմ.։)


Զգուշագոյն

adj.

very or more circumspect, very strict, rigorous;
more sure;
— առնիցէք զորդիսն Իսրայէլի ի պղծութեանց նոցա, you shall cause the children of Israel to avoid their uncleanness.

· Calfa

NBHL (6)

Զգուշագոյնս առնիցէք զորդիսն իսրայէլի ի պղծութեանց. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ե. 31։)

Այսպիսի օրինակք ընդդէմ արկածից փորձութեանց զգուշագոյնս առնէ (զամենեսին). (Իգն.։)

Արք զգաստք՝ զգուշագոյնք հրամանաց վարդապետութեանն. (Կորիւն.։)

Որպէս զի զգուշագոյն լիցի նմա շնորհն. իբր անվտանգ. (Լմբ. պտրգ.։)

Ի զգուշագոյն եւ ի հաստատագոյն փոխի վայրն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 73։)

Որչափ զգուշագոյն բանտն, նոյնչափ եւ սքանչելիքն պայծառագոյն. (Ոսկ. գծ.։)


Խոնարհագոյն

adj. adv.

inferior;
lower;
below.

· Calfa

NBHL (13)

ταπεινότερος, ἤττων, καταδεέστερος, κατώτατος humilior, minor, inferior, infimus. Առաւել խոնարհ (ըստ ամենայն նշ). Ցածագոյն. ստորնագոյն. վայրագոյն. նուաստագոյն. յետնագոյն.

Եւ խոնարհագոյն եւս ասէ, թէ հեղից ի վերայ տանդ դաւթի. (Ագաթ.։)

Եղիցի խոնարհագոյն, եւ մի՛ եւս բարձրասցի ի վերայ ազգաց։ Հազարաւորն իմ խոնարհագոյն է ի մէջ մանասէի։ Զկնի քո յարիցէ այլ թագաւորութիւն խոնարհագոյն քան զքեզ։ Կացուցի ի խոնարհագոյն տեղիսն յետոյ պարսպին. (Եզեկ. ՟Ի՟Թ. 15։ Դտ. ՟Զ. 15։ Դան. ՟Բ. 39։ Նեեմ. ՟Դ. 13։)

Քան զկրսերս ձեր խոնարհագոյն եմ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Առ խոնարհագոյնն քան զինքն վարել եղբորորդի (առ զովա)։ Քան զխոնարհնգոյնս ի տարերացն. (Պիտ.։)

Ոչ բարձրագոյն, այլ խոնարհագոյն բանք. իբր նուաստագոյն կամ պարկեշտագոյն. (Ագաթ.։ Շ. մտթ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26. 29։)

Որոյ սիրտ խոնարհագոյն է, սիրուն է նա բարձրացելոց. (Մծբ. ՟Թ։)

ԽՈՆԱՐՀԱԳՈՅՆ. մ. Կարի խոնարհաբար. պարկեշտագոյնս.

Խոնարհագոյն կամ խոնարհագոյնս.

Խոնարհագոյն կամ խոնարհագոյնս խօսել։ Խոնարհագոյն իմն բարբառել կամ խօսել. (Ոսկ. յհ. ստէպ։)

Եխից զելս ջրոյն զվերին, եւ ուղղեաց խոնարհագոյն յարեւմուտս կողմն. (՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Բ. 30։)

Անտի ելեալ խոնարհագոյն նաւեցաք ի կիպրոս։ նաւեցաք խոնարհագոյն ի կրետէ. (Գծ. ՟Ի՟Է. 4. եւ 7։)

Որպէս խոնարհագոյն մասնաւորաբար գրեմ. (Արծր.։)


Կակղագոյն

adj.

very soft, tender or delicate;
gentle, mild, meek;
—ս յանդիմանել, to reprove gently.

· Calfa

NBHL (5)

Որք ի կակղագոյն նիւթիցն յոմանս ընձեռեն ձեւ ինչ տպաւորել. (Պղատ. տիմ.։)

Քան զմոմ կակղագոյն լինիս։ Կակղագոյն շիթք (անձրեւի)։ Կակղագոյն կերակուր, պտուղ, զգեստք, պատմուճանք, բանք. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Արիստ. աշխ.։ ՃՃ.։ Ածաբ. ծն. եւ աղք. եւ առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Սարգ. յուդ. ՟Գ։)

Քաղցրագոյն եւ կակղագոյն խոնարհութեամբ. (ՃՃ.։)

Կակղագոյն առ ամբոխն զհրաշալի բանն իբրեւ ընդ մեղու խորիսխ խառնեալ. (Աթ. ի ստեփ.։)

Կակղագոյնս յանդիմանէր. (Նչ. եզեկ.։)


Կաղնագոյն

adj.

hazel, hazelly.

· Calfa


Ընդարձակագոյն

adj. adv.

larger, vast;
very long, lengthy, more diffuse, very prolix;
more diffusely, minutely, in all its details.

· Calfa

NBHL (7)

Առաւել ընդարձակ. լայնագոյն. երկայնագոյն. ճոխագոյն. դիւրագոյն.

Ընդարձակագոյն բանիւ բարբառեալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ոչ ունի ընթացս՝ բանք աղօթիցս՝ ընդարձակագոյն. (Լմբ. սղ.։)

Սոդոմայեցւոց ընդարձակագոյն լիցի յաւուրն յայնմիկ՝ քան քաղաքին այնմիկ. իմա՛ ըստ յն. առաւել տանելի։

Ընդարձակագոյն դնէր զբանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։)

Ընդարձակագոյն շինեալ՝ անուանեցաւ Կեսարիա։ Շինէ զՄաժաք ընդարձակագոյն՝ պայծառ շինուածովք. (Խոր. ՟Ա. 13։ ՟Բ. 17։)

Ընդարձակագոյն քննեալ ուսուցաք. (Լմբ. պտրգ.։)


Զիջագոյն

adj.

lower, sunk.

· Calfa

NBHL (2)

Առաւել վայրիջեալ. ցած. խոնարհագոյն. խորագոյն.

Տեսիլ նորա զիջագոյն իցէ քան զմորթն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ. 25։)


Ցորենագոյն

adj.

wheat-coloured.

· Calfa

NBHL (1)

Որ է իբր ի գոյն ցորենոյ. ցորենի գունով. (ՃՃ. Վրք. մրկ. աւետ.։)


Փոքրագոյն

adj.

smaller;
minor.

· Calfa

NBHL (4)

Փոքրագունւք պարսպեալ որմովք։ Զարեգակն՝ շատ փոքրագոյն քան զերկիրս լինել։ Նմա ասացին փոքրագոյն գծագրել վասն անձուկ գոլոյ բոլորակին. (Խոր. ՟Ա. 13. եւ Խոր. աշխարհ.։)

Վասն փոքրագունիցն զմեծամեծսն տուժեալ։ Փոքրագոյն բանիւք։ Փոքրագունիւս սրբեալք՝ պատրաստ լինիջիք յընդունելութիւն եւ այլն. (Ածաբ. մկրտ.։ Նանայ.։ Շ. մտթ.։)

Ընդ փոքրագունից մեղացն դատաստան պահանջելոց եմք։ Ոչ փոքրագոյն բարեգործութեան նշանակ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։ Սարգ. ՟գ. յհ. ՟Գ.)

ἤσσων, ἤττων, ἑλάσσων, -ττων, ἑλάχιστος minor, minus, minimus, exiguus.. Առաւել կամ՝ յոյժ փոքր. փոքր քան. փոքրիկ. կրտսերագոյն. յետնագոյն. նուաստագոյն. սակաւագոյն. աւելի կամ խիստ զտիկ.


Քաջագոյն

adv.

very well.

· Calfa

NBHL (2)

Առաւել քաջութեամբ. արիաբար. արիագոյնս. եւ Տիրապէս. լաւ եւս. քա՛ջ.

Որ եւ նա քաջագոյն տիրեաց ամենայնի։ Քաջագոյնս գիտէր զբարո նորա խաբերայս։ Դուք ամենեքեան քաջագոյն դիտէք։ Զոր եւ գիտաց քաջագոյն սնապարծ իշխանն սիւնեաց գիտէր։ Քաջագո՛յն գիտեա. (Արծր. ՟Գ. 9. 20։ Փարպ.։ Պիտ.։)


Վեհագոյն

adj.

superexcellent, supreme, eminent.

· Calfa

NBHL (14)

κρείττων praestantior, melior μέγιστος maximus. Առաւել վեհ. վերագոյն. գերագոյն. մեծագոյն. գերյարգոյ. վսեմագոյն. լաւագոյն. ազնուագոյն.

Գերագոյ. գերագոյն. բարձր. ահաւոր.

Վեհագոյնքն իշխեսցեն, եւ վատթարագոյնքն ընդ իշխանութեամբ իցեն։ Ծնօղք վեհագոյնք են ծննդոցն, եւ արք իսկ քան զկանայս եւ զմանկունս. եւ իշխանք քան զայն որ ընդ իշխանութեամբ են. (Պղատ. օրին.։)

Հոգի վեհագոյն է քան զմարմին։ Վեհագոյն են՝ վեհագունին (այսինքն հոգւոյ)բարութիւնք. (Բրս. հց.։ Նիւս. բն.։)

Զի՞նչ քան զայս վեհագոյն եւ գերաշխարհիկ խաղաղութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ի վեհագունիցդ կոչմանց էր երբեմն զի էի։ Պատուեալ աստուածային պատկերին վեհագոյն հարստութեամբ. (Նար. ՟Ծ՟Զ. եւ Նար. յովէդ.։)

Միշտ ընդ աստուծոյ եղիցին, որ քան զամենայն բարութիւն վեհագոյն է։ Որ մեզ անգիտելի են, բայց գիտելի են վեհագունիցն կարգաց. (Դիոն. թղթ. եւ Դիոն. երկն.։)

Զբնութիւնս մեր ընդ իւր վերյարուցեալ փառօք, վեհից գերագոյն նստյց յաթոռ փառաց. (Նար. տաղ.։)

Վեհագոյն սերովբէից. (Շար.։)

Ամենեցուն քան զքեզ նախագունիցն ճանաչիս վեհագոյն. (Խոր. ՟Ա. 1։)

Ո՛վ վեհագոյնդ զօրագլխաց մերոց սարգիս. (Ճ. ՟Բ.։)

Տե՛ս ո՛վ վեհագոյն (պետրոս կաթողիկոս)։ Ի խնդրոյ վեհագունիդ հրամանաց. (Մագ. ՟Ժ՟Ե։ Շ. թղթ.։)

Իմաստուն խորհուրդ վեհագոյն է քան զձեռս բազումս հզօրաց. (Ոսկիփոր.։)

Պարտիմք եւ մեք այսմ վեհագոյն բարձրանալ. ((իբր մ) Լմբ. պտրգ.։)


Վերագոյն

adj. adv.

higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.

· Calfa

NBHL (16)

ՎԵՐԱԳՈՅՆ. մ. Ի ՎԵՐԱԳՈՅՆ. Ի ՎԵՐԱԳՈՅՆՍ. ἁνώτερον, ἁνωτέρω superius, anterius, supra. Ի վեր անդր. ի նախակարգեալ բանս. փոքր մի յառաջ տեղեաւ կամ Ժամանակաւ. կանխաւ. յառաջագոյն.

Անսասցէ հրամանի վերագունի առաջնորդին։ Հրեշտակք բնութեամբ վերագոյն էին քան զմեզ։ Արդ գիտացի ո՛րդեակ, զի վերագոյն քան զիս եղեր. (Բրս. ճգն.։ Իսիւք.։ Վրք. հց. ՟Զ։)

ἁνώτερος, ὐπέρτερος, ὐπερέχων superior. Որ ի վեր է եւ առաւելեալ քան զայլս. վերնագոյն. բարձրագոյն. վեհագոյն. գերագոյն. գերազանց. զօրագոյն. յաղթօղ.

Յաշտ արարեալ վերագունին՝ անկասկած լինիցի։ Ուստի որմըզդ վերագոյն է քան զհայրն. (Եզնիկ.։)

Ձայնէին առ վերագոյնսն. (Նար. յովէդ.։)

Վերագոյն քան զբազմութիւն գնդից զանձն իւր ցուցանէր։ Քան զամենայն փորձութիւնս այնպիսիքն վերագոյն են։ պատերազմեալ ընդ թշնամիսդ՝ սատանայի վերագոյն գտցին. (Եղիշ. յես.։ Վրք. հց. է։ Յհ. կթ.։)

Սա շնորհացն շնորհ, եւ սքանչելեացն վերագոյն սքանչելիք. (Ոսկ. զատիկ.։)

Զարդարեալ վերագոյն լուսով ի լոյս աստուածութեան. (Ճ. ՟Բ.։)

Զարհուրեցայ յոյժ. ապա դարձեալ ի վերագոյնսն եղեալ ի տեառնէ զօրացայ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)

Եւ յայտ ի վերագոյն բանիցն է. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Վերագոյնն ասէ. (Եբր. ՟Ժ. 8։)

Որպէս վերագոյն, կամ վերագոյնն ասացաք. (Ագաթ.։ Խոր.։ Ասող. եւ այլն։)

Վերագոյն ճառեաց։ Ըստ վերագոյնդ նշանակելոյ. (Զքր. կթ.։ Նար. ՟Ի՟Ա։)

Եղեն բարեկամք միմեանց պիղատոս եւ հերովդէս. քանզի վերագոյն հակառակամարտք էին առ իրեարս. (Զքր. կթ.։)

Ըստ վկայութեան այնոցիկ՝ որ ի վերագոյն են։ Բարւոք ասացաւ ի վերագոյն։ Զայն գործս՝ զոր համարեցաքն ի վերագոյն. (Եփր. հռ. Եփր. եբր. Եփր. տիտ.։)

Այլ մեք ի վերագոյնսն իսկ բազում վկայութեամբ գրոց սրբոց ցուցաք. (Եզնիկ.։)


Վերնագոյն

adj.

upper, superior, higher.

· Calfa

NBHL (2)

ἁνώτερος, ὀ ἁνώτατω superior, supremus, summus. Առաւել վերին. վերագոյն. վեհագոյն. ծայրագոյն.

Ցանկամ վերնագոյն իմաստասիրութեան։ Վերնագունին հասանել պատուի։ Գիտութիւն երիցագունին եւ վերնագունին ամենեցուն պատճառին. (Առ որս. ՟Բ։ Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին. ՟Ա. 6։)


Փափկագոյն

adj.

more delicate.

· Calfa

NBHL (2)

Առաւել կամ յոյժ փափուկ. կակղագոյն.

Ի թանձրագունիցն պնդագոյնքն եղիցին, եւ ի փափկագունիցն փափուկքն։ Են ինչ որ խստագոյնք են, եւ ինչ՝ որ փափկագոյնք. (Նիւս. բն.։)


Տգոյն, ից

adj.

colourless, pale, faded.

· Calfa

NBHL (2)

Անգոյն. տժգոյն. գունաթափ.

Ցանկալի էր մանուկն, ոչ տխեղծ ինչ, ոչ տգոյն. (Ոսկ. եբր.։)


Տիրագոյն

cf. Բուն.

· Calfa

NBHL (6)

Ի ձեռն ի՛սկ եւ տիրագոյն զգայութեանցն։ Իսկագոյնեւ տիրագոյն է իմաստուն աղքատն՝ քան զանզգամ մեծատունն։ Սոքա բունք տիրագունաւն ի նոսա մտօք կուրացեալ են. (Փիլ.։)

Հաւատոյն եւ սիրոյն, որ քան զայն միութիւնն չիք նախամեծար. իհսկ տիրագոյնն՝ յիսուսի քրիստոսի, եւ հօրն։ Չի՛ք եւ չի՛ք քան զայսոսիկ տիրագոյն բարի։ Ակն տիրագոյն շափիղայի. (Ածազգ. ՟Դ. Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։ Գանձ.։)

κυριότερος, κυριότατος proprior, praecipuus αὑθεντικώτερος magis authenticus. Առաւել տիրական. գլխաւորագոյն. յատակագոյն. իսկագոյն. լաւագոյն. եւ Նախկնագոյն, կամ ճոխագոյն.

Տիրագոյնանդամոցն գլուխ։ Իշխեցողագոյնք քան զաւետարանիչսն, եւ կամ տիրագոյնք քան զտէրն. (Պիտ.։ Աթ. ՟Դ։)

Անիրաւի՝ ոչ ուրուք եղելոյ մարդ, այլ իսկագոյն եւ տիրագոյն ասել՝ մարդակերպ գազանի։ Եղիայ ի վեր հետեւեալ, եւ կամ տիրագոյն եւ իսկապէս ասել՝ համբարձեալ։ Մինչ զի իսկապէս եւ տիրագոյն ասել, չափ ամենեցուն՝ եւ՛ իմանալեացն եւ՛ զգալեացն՝ աստուած մի. (Փիլ.։)

Իսկ եւ այլազգ տիրագոյն՝ զմարմին խոստովանի մարդ. (Նիւս. բն. ՟Ա։)


Տիրաւորագոյն

adj.

first, chief, highest, great est.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիաստացք խոցոտեն զտիրաւորագոյնսն եւ զիսկսն (յանդամոց), զդէմս եւ զաչս եւ զգլուխս. (Փիլ. ել. ՟Բ. 24։)


Տպաւորագոյն

adj. adv.

more or very like, precise, genuine, true;
—ս, precisely;
— ասացից, properly speaking;
կամ — ասել, or more correctly to say.

· Calfa

NBHL (4)

ἑκτυπότερος, -ρῶς espressior, -ius Նմանագոյն. յար եւ նման. բացայայտագոյն. իսկագոյն.

Առաջինն աղօտաբար, երկրորդն տպաւորագոյն։ Քան զմեզ կատարելագոյն եւ տպաւորագոյն (հասու են հրեշտակք). (Ածաբ. պենտ։ Առ որս. ՟Է։)

Յաւէտ տպաւորագոյն են նմանութիւնք փոխատրութեանցն առ ազգակցութիւն մեղանացս. (Նար. ՟Ժ՟Բ։)

Որ քան զամենայն օրինակս տպաւորագոյն է։ Պատարագ ընդունելի, եւ տպաւորագոյն քան զզոհ օրինացն։ (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)


Տեսողագոյն

adj.

very perspicacious, of subtle intelligence.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի յայլոց թերեւս տեսողագունից իմացութեանց եղեն տեսեալ։ Կամ տեսողագոյն քան զնա, կամ աստուածագոյն վարկանիլ. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. ածայ.։)


Տերեւագոյն

adj. s.

vegetable green;
chlorophyllus.

· Calfa


Տժգոյն

adj.

colourless, discoloured, pale, wan, ghastly, leaden-hued, livid.

· Calfa

NBHL (2)

ՏԺԳՈՅՆ կամ ԴԺԳՈՅՆ. յորմէ. ՏԺԳՈՅՆՈՒԹԻՒՆ կամ ՏԺԳՈՒՆՈՒԹԻՒՆ. Գունաթափ կամ այլայլեալ գոյն տխուր.

Տժգոյնութիւն մարմնոյ, եւ աղքատութիւն ընչից. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Տեղեկագոյն

adv.

thoroughly, to the bottom, minutely, in detail;
— քննել, to examine thoroughly, to go to the bottom of, to sift.

· Calfa

NBHL (3)

Որոց հմուտ եւ տեղեկագոյն եղեալ ասացելոցն։ Որք տեղեկագոյնք էին ի նոսա գրոց։ Որ ոչ է հմուտ նաւավարել, թողուլ ի տեղեկագոյնսն. (Ագաթ.։ Փարպ.։ Իգն.։)

Որ տեղեկագոյն է կամաց թագաւորին։ Ոչ էր տեղեկագոյն մտացն ամենայն նախարարացն։ Զայս ասեմ քեզ, որում սակաւիկ մի տեղեկագոյն ես. (Եղիշ.։)

Զի տեղեկագոյն գիտէի ես զփոյթ պնդութեան քո։ Աւելի քան զմեզ տեղեկագոյն գիտէր. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 24։ ՟Ը. 10։)


Քաջակարծրագոյն

cf. Անպարտելի.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ գիտացին զօրքն զնորա քաջակարծրագոյն արիութիւնն. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Քրքմագոյն

adj.

saffron-coloured.

· Calfa


Օդագոյն

adj.

azure, cerulean.

· Calfa

NBHL (3)

որ է ի գոյն օդոյ. երկնագոյն. թափանցիկ. հեվայի. կամ թեթեւագոյն. բարձրագոյն.

Սենեակս պայծառս եւ լուսաճաճանչս յօդագոյն քարէ. (Պտմ. աղեքս.։)

Երկրի զթանձրագոյնն, հրոյ եւ ջրոյ զօդագոյնն։ Զոհարի օդագոյն գօտին վիճակեցաւ. (Փիլ. տեսիլ աբր.։ Շիր.։)


Առաւելագոյն

NBHL (9)

περισσότερος, -ον. եւ այլն. amplior, major, melior, excellentior, -ius. Որ է աւելի քան զայլս. մեծագոյն. յոլովագոյն. լաւագոյն. գերագոյն. ա՛լ աւելի, ա՛լ շատ, ա՛լ աղէկ.

Գոյ տեառն տալ քեզ առաւելագոյն քան զայն։ Առաւելագոյն պատիւ. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Ե. 9։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 23։)

Հարկս առաւելագոյնս. (Խոր. ՟Բ. 35։)

Զառաւելագոյնն ի մէնջ պահանջէ հատիւ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Զի՞նչ առաւելագոյն ունէր քան զառաքեալսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)

Որով առաւելագոյն հնազանէին նմա. (Ագաթ.։)

Առաւելագոյն նեղ է մեզ. (Խոր. ՟Բ. 59։)

Առաւելագոյն ողջախոհասցին։ Եւս առաւելագոյն յորդորեցից ի վերայ իմ զաստուածառաքն բարկութիւն. (Պիտ.։)

Առաւելագոյնս քան զբնաւ նահատակացն խումբս բաւական է. (Պիտ.։)


Definitions containing the research գոյն : 3154 results

Ամօթոյ, ոյք

s. pl. cf. Ամօթալիք.

· Calfa

NBHL (1)

Զամօթոյ մարմինսն ի պարկեշտագոյն կողմանսն թաքուցեալ պահէ. (Կոչ. ՟Դ։)


Այգուն

adv.

at day-break, at the dawn of day, in the morning;
— —, every morning.

· Calfa


Այժմու, ուց

adj.

cf. Այժմեան.

· Calfa

NBHL (2)

Իսկագոյն ասացեալն է ի վերայ այժմուցս եղելոցս. (Փիլ. լին.։)

Այժմուքս իսկ նախ ի նմանէ նկատեցան։ Այժմուքս ո՛չ այլ ինչ՝ բայց կերակուր ցեցոյ։ Վայելչագոյն քան զայժմուսս. (Ոսկ.։)


Այլ, այլոյ, այլում, յայլմէ

adj.

another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.

· Calfa

NBHL (1)

Ուժգնագոյն քան զայլ աւուրցն. (Եղիշ. յես.։)


Այլ, Այլ արդ

conj.

but, yet, still, however;
only, but;
now, then.

· Calfa

NBHL (1)

Ուժգնագոյն քան զայլ աւուրցն. (Եղիշ. յես.։)


Այլ

adv.

besides, moreover, more.

· Calfa

NBHL (1)

Ուժգնագոյն քան զայլ աւուրցն. (Եղիշ. յես.։)


Այլագունեմ, եցի

vn.

to discolour, to tarnish, to stain;
to turn pale.

· Calfa

NBHL (2)

Այլագոյն առնել. յայլ գոյն կամ ի կերպարան շրջել, եւ այլազգ կացուցանել. այլայլել, փոխել. յեղաշրջել. այլակերպել. ἁλλοιόω. muto, diversum reddo, vario,. μεταβάλλω. transmuto, permuto. գունը կամ բանը փոխել, ուրիշ կերպ ձեւացնել. թէպտիլ էթմէք.

Մի՛ ոք այլագունեսցէ զգոյն երեսաց իւրոց օտար դեղովք. (Շ. ընդհ.։)


Այլագունիմ, եցայ

vn.

cf. Այլագունեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՅԼԱԳՈՒՆԵՄ ԱՅԼԱԳՈՒՆԻՄ Այլագոյն լինել. յայլ գոյն կամ ի կերպարան փոխիլ. այլակերպիլ. այլայլիլ. փոփոխիլ. յեղաշրջիլ. փոխուիլ, ուրիշ կերպ ըլլալ. թէպտիլ օլմագ. ἁλλοιόομαι, μεταπίπτω. mutor, immutor, degenero


Այլագունութիւն, ութեան

s.

discoloration, tarnish, stain, paleness.

· Calfa

NBHL (1)

Այլագունիլն. այլագոյն կամ տժգոյն գոլն.


Այլասեր, ի, ից

adj.

of a different sex;
of a different gender, kind or species;
heterogeneous, of a different nature or quality.

· Calfa

NBHL (1)

Միոյ առ բազումս այլասերս. որպիսի, Դաւիթ արուորագոյն քան զգեթացիսն. (Թր. քեր.։)


Այծեամն, եման, եմանց

s.

wild goat;
roe;
buck, hart;
deer.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զայծեամն եւ զեղջերու։ Որպէս ուտիցի այծեամն եւ եղջերու։ Ասայէլ էր թեթեւ ոտիւք իբրեւ զմի յայծեմանց ի դաշտի։ Թեթեւագոյնք ոտիւք իբրեւ զայծեմունս ի վերայ լերանց։ Նման է եղբօրորդին իմ այծեման, կամ որթուց եղանց։ Իբրեւ զերկու ուլս երկուորիս այծեման։ Իբրեւ զայծեամն փախուցեալ. եւ այլն։


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

pron.

that, it, the.

· Calfa

NBHL (2)

դեր. ցուց. Որ ինչ հեռագոյն է քան զայս եւ զայդ. ἑκεῖνος, -νη, -νο. ille, illa illud. ան, անի, է՛ն. օ, օլ. պարս. ան.

Անպիտանք գտանին՝ այնու զի ո՛չ ի մեծ ատենիցն վարին հանդէս, եւ ոչ յայլ ինչ։ Իմաստնագոյն ցուցան քան զամենեսեան, այնու՝ զի զամենեցունցն կարացին ծածկել գիտութիւն. (Պիտ.։)


Այնչափ

adj. adv.

so great;
such;
so, so much, in such a manner.

· Calfa

NBHL (1)

Յայնչափ քաջութենէ սրտի։ Զայնչափ տարապարտուց բռնութիւն։ Այնչափ հաց, մինչեւ յագեցուցանել զայսչափ ժողովուրդ։ Այնչափ նշանս արարեալ էր առաջի նոցա։ Այնչափ ինչ կայր, եւ ոչ պատառեցաւ գործին։ Ա՞յնչափ գնոց զգեօղն վաճառեցէք. եւ նա ասէ, այո՛ ա՛յնչափ։ Այնչափ ազգ ձայնից են յաշխարհի։ Այնչափ անցք անցին։ Յետ այնչափ ժամանակաց։ Այնչափ լաւագոյն ուխտի. եւ այլն։


Այնպիսի, սւոյ, պիսեաց

adj.

such, similar, like;
equal, same;
as great, as much.

· Calfa

NBHL (1)

Որ այնպիսի իմն զօրաւորագոյն գտաւ խորհրդով, մինչ զի ... Այնպիսի իմն ըստ նոցա քաջարութեանցն զուգահաւասար եւ զիւրեանցն ցուցին իմաստութիւն. (Պիտ.։)


Այս, այսու, ոց

s.

evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՌ ԱՅՍՈՔԻՒՔ. Որպէս՝ եւ եւս. (հանգոյն յն. լտ. πρός τούτους. ad haec, praeterea.

Զի՞նչ օրինակաւ առ այս՝ քեզ նմանագոյն աստանօր եդից։ Եւ առ այս զդաւթեան սաղմոսին զբանն ի յերգ ինձ առի. (Նար.։)


Այսգունակ

adj.

cf. Այսպիսի.

· Calfa

NBHL (1)

Այսգոյն. այսպիսի.


Այսպէս

adv.

thus, in this manner, in the same manner;
so.

· Calfa

NBHL (2)

οὔτω, οὔτως. sic Այսմ կամ սմին հանգոյն. ըստ այսմ. այսու օրինակաւ. ասանկ, ասպէս. պէօյլէ. պու մինվալ իւզրէ.

Մերթ իբր ա. այսգոյն. այսպիսի.


Այսպիսի, պիսւոյ, պիսեաց

adj.

such, like, in this manner, of this sort;
such, so great.

· Calfa

NBHL (2)

τοιοῦτος. hujusmodi, talis Այսմ նման. այսգոյն. ասանկը. պէօյլէսի. պունճուլայըն.

Այսպիսի իմն զկատարելագոյնսն բերէ շահս, մինչ զի ... Ժա՛մ է վարկանել զ ի բաց ի կենցաղոյս խուզումն՝ այսպիսի ինչ. (Պիտ.։)


Այսր

adv.

here, in this place;
hither, to this place;
— աղագաւ, therefore, for this reason.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՅՍՐ ՔԱՆ. առաւել յայս կողմն. մօտագոյն տեղեաւ կամ ժամանակաւ. յետոյ. ա՛լ ասդին. տահա պէրի.


Այտ, ի, ից

s.

cheek;
համբուրել զայտս, to embrace, to kiss the cheek.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՅՏ մանաւանդ ԱՅՏՔ. Որպէս թէ այտուցեալ կամ ի յայտք եկեալ մասն երեսաց. որ եւ ԹՈՒՐԾ. որպէս եւ երես՝ իբրեւ երեւեալ. Փափուկ մասն ծնօտից դիմաց՝ ի գոյն խնձորոյ կամ դեղձի, որոյ ներքին կողմն ասի թուռ. երես, թուշ. եանագ. ավուրտ. μῆλον (որ եւ խնձոր). παρεί. mala, gena, maxilla


Այրական, ի, աց

adj.

virile, manly.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ամենայն այրական զօրութիւնս վատթարագոյն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)


Այրեցումն, ման

s.

conflagration, deflagration, combustion, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Անունդ այրեցման պատշաճ ... պատշաճագոյն են այրեցմունքն։ Մորմոքումն այրեցման ծնողական աղէտի. (Մագ. ՟Բ. ԿԶ։)


Անագ, ի, ոյ

s.

tin;
օծանել՝ գրուագել անագաւ, to tin, to cover with tin;
օծումն անագաւ, act or employment of tinning.

· Calfa

NBHL (1)

Ծիրանագոյն իբրեւ զանագ (երփն երփն երեւեալ)։ Զմիմեամբք հոլովեալ զօրէն անագի. (Մագ. ԺԳ. Լ։)


Անամուսնութիւն, ութեան

s.

celibacy.

· Calfa

NBHL (1)

Լա՛ւ է ամուսնութիւն, այլ լաւագոյն է անամուսնութիւն, եւ առաւել լաւագոյն եւս կուսութիւն. (Զքր. ծործոր.։)


Անամօթ, ից

adj.

shameless, unblushing, impudent;
audacious, insolent.

· Calfa

NBHL (1)

Պահողի՝ պարկեշտ գոյն, ոչ շառագունեալ անամօթ ծաղկելով. (Բրս. պհ.։)


Անամօթիմ, եցայ

vn.

cf. Անամօթանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ նոյն ինքն վեհագոյն բնութիւնն անամօթեցար զհայհոյութեանդ քո ձգել բան։ Պախարակել զմեզ անամօթին. (Յհ. իմ. երեւ. եւ պաւլ։)


Անանուն

adj.

anonymous;
ignoble.

· Calfa

NBHL (2)

Գերագոյն քան զամենայն անուն՝ Էն անանուն։ Որպէս անանուն օրհնաբանեն զնա՝ եւ յամենայն անուանէ։ Աստուածավայելչապէս օրհնել զանկոչին եւ անանուան Աստուածութեանն բարերարականսն բազմանունութիւնս. (Դիոն. ածայ. ՟Ա։)

Եւ է այս՝ անուն, կամ անանուն ... քանզի ոչ մարդ՝ անուն ոչ ասեմ, այլ անորոշելի անուն. քանզի ոչ մի իմն նշանակէ ... Զի՞նչ անուն, եւ զի՞նչ անանուն, յառաջագոյն ասացեալ է. (Պերիարմ. ԺԳ։)


Անանջատելի, լւոյ, լեաց

cf. Անանջատ.

· Calfa

NBHL (1)

Հօր համագոյն Որդի, եւ անանջատելի։ Անանջատելի գոլով Բանն ի Հօրէ ըստ աստուածայնոյն բնութեան. (Աթ. ՟Դ։)


Անապաշաւ

adj. adv. impenitent, hardened, obdurated.

· Calfa

NBHL (1)

Անապաշաւ եւ գորովագոյն խանդաղատանօք ի տածելն պատրաստականք. (Պիտ.։)


Անարատ, ից

adj.

immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.

· Calfa

NBHL (1)

Է բնութիւն մարմնոյ՝ զոր կոչեն անարատ. որ ի բոց անկեալ կալով կայծանալ թուի. արտաքս առեալ ի հրոյն՝ որպէս ջրով փայլեալ՝ մաքրագոյն լինի. (Բրս. պհ. ՟Ա։)


Անարգասի

adj.

formless, deformed, ugly, rugged.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ թերեւս մարմնոյս անարգասի տխեղծութիւն փոքրագոյն է ասել. (Պիտ.։)


Անարգելութիւն, ութեան

s.

freedom, state of any thing free from obstacle or hinderance.

· Calfa

NBHL (1)

Ժպտումն հանդարտագոյն, զանարգելութիւն ծաղու ողջախոհացուցանելով. (Առ որս. ԺԳ։)


Անարդ, ոյ

adj.

uneven, unpolished.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկ է այնմ ընդ անարգոյն եւ ընդ անգեղեցկին ձեւանալ. (Նիւս. կազմ. ԺԴ։)


Արծուի, ծուեաց

s.

eagle;
ձագ արծուոյ, eaglet;
էգ —, eagless.

· Calfa

NBHL (1)

Թեթեւագոյնք քան զարծուիս։ Իբրեւ զարծուի։ Ձագք արծուեաց։ Զհետս արծուոյ թռուցելոյ։ Ուր գէշն իցէ, անդր ժողովեսցին արծուիք.եւ այլն։


Արկանեմ, արկի

va.

to cast, to throw, to shoot;
to put away, to reject;
to reduce to, to bring to;
to sow, to scatter, to spread;
to pour out, to shed;
to mix;
ի մէջ — զանձն, to intermeddle, to intrude, to enter;
— ի մէջ ի ներքս, to thrust in, to introduce, to mix;
— ի միտս, to insinuate;
— զանձն ընդ, ի ներքոյ, to undergo;
— զիւրեւ, զանձամբ, to endorse, to put on one's back;
to put on, to dress one's self;
— աղիւս, to make brieks;
— զկալ, to winnow corn;
— ողորմութիւն, to pity;
ընդ յեսան, ընդ սրոց —, to whet, to sharpen;
— ընդ սղոցաւ, to saw;
— ջուր, to pour water;
գութս —, to pity;
խունկ —, to cense, to perfume with incense;
ի խնդիր —, to seek, to trouble one's self to find;
ձայն —, to cry, to scream, to shriek;
վարձս, սակ —, to bargain, to make an agreement, to contract;
վիճակ —, to cast or draw lots;
ի կիր, ի վար, ի գործ —, to use, to employ, to make use of;
ձեռն —, to undertake;
— ընդ տարակուսանօք, to make doubtful, to doubt;
— ի մոռացօնս, to forget;
— զանձն ի վատնգ, to place one's self in danger;
— ի յուսահատութիւն, to reduce to despair.

· Calfa

NBHL (1)

Զվարդագոյն իմոյ հարսնութեանս արկի զղարդ. (Խոր. հռիփս.։)


Արկանիմ, արկայ

vp.

to throw ones self, to fall;
to dress one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ ձորձս՝ արկաւ զիւրեւ։ Արկաւ տեռ, եւ զարդարեցաւ զիւրեւ։ Արկաւ սեռ, եւ զարդարեցաւ։ Արկաւ զիւրեւ հանդերձ եւ պատմուճան վրէժխնդրութեան։ Արկայ հանդերձ գերութեան։ Արկան զիւրեամբք զամպարշտութիւն եւ զանիրաւութիւն իւրեանց։ Զարդարութիւն զգեցեալ էի, եւ արկեալ զիրաւունս հանգոյն կրկնոցի.եւ այլն։


Արմատանամ, ացայ

vn.

to take root, to take hold, to grow.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զարմատանալն՝ բեւեռիլն առաւելագոյն է. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 8։)


Արմաւ, ոյ, ու, ոց, ուց

s.

date;
date-tree;
phenix.

· Calfa

NBHL (1)

δάκτυλος. dactylus, φοίνιξ. fructus palmae. Պտուղ քաղցահամ յոյժ մատնաձեւ՝ ցորենագոյն կարմիր. ամբրաւ, ամրաւ. խուրմա, թամր. (Գաղիան. եւ ի Բժշկարանս.) ուր յիշի եւ ԿՈՓ, ՍՐՓԱՆ, որպէս ազգ ազգ արմաւոյ.


Արմն, մին

cf. Արմ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԱՐՄ. (որ է ուղղագոյն).


Արշաւասոյր

adj.

that runs rapidly.

· Calfa

NBHL (1)

Որ արշաւէ սուրալով. քաջարշաւ. քաջընթաց. արագագոյն.


Արոյր, րուրի

s.

latten, brass.

· Calfa

NBHL (1)

Պղինձ դեղին՝ մօտ ի գոյն ոսկւոյ. (լծ. լտ. էս, էրիս. իտալ. րա՛մէ. որ է առաւել հասարակ պղինձ. պագըր. իսկ արոյրն ի մեզ է որպէս թ. փիրինջ. իտալ. օդդօ՛նէ. որպէս յն. լտ ὁρείχαλκος aurichalcum


Արուգ

adj.

meager, thin, dry, barren.

· Calfa

NBHL (1)

Պատառեցաւ վարագոյն՝ ցուցանելով նոցա, եթէ այսուհետեւ ոչինչ եմ ես պիտոյ ի ծածկոյթ արուգ սրբութեանցն. (Եղիշ. խաչել.։)


Արուեստախօսեմ, եցի

va.

cf. Ճարտարախօսեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Թեթեւագոյն ըստ աշխարհակիր կարգացն արուեստախօսեալ։ Ոչ օտարաձայն ի միմեանց արուեստախօսեալս. (Ագաթ.։)


Արուեստական, ի, աց

adj. s. technical, artificial;
artful;
factitious;
skilful;
musical;
musician, composer;
music, symphony.

· Calfa

NBHL (1)

Հանգոյն արուեստականացն (յն. նոխնզերգուաց) զթեզանիսն ընդ ձեռսն կարեալ պնդիցէ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)


Արուեստակեմ, եցի

va.

to make with art or cunning;
to invent, to affect, to pry into.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ իմն արուեստակելով դարձեալ իբրու մեծ հմտութեամբ։ Նկարագրութեանցն՝ զոր տեսի ճշմարտագոյնս արուեստակեալս։ Շինողացն բազմութիւն, որք արուեստակելով երագապէս. (Պիտ.։)


Արուեստանոց, աց

s.

workshop, work-room.

· Calfa

NBHL (1)

Զարուեստանոցն, եւ զարուեստս թողեալ, կազմես զայնպիսի արուեստանոցս դիւաց (զթատրոնս)։ Այս արուեստք քան զամենայն արուեսն լաւագոյն է. սորա արուեստանոցն յերկինս շինեալ է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։ ՟Բ. 24։)


Արուեստաւոր, աց

s. adj.

artisan, artist, work-man, manifacturer, maker;
artificial, ingenious;
artful.

· Calfa

NBHL (1)

Ճարտարագոյն արուեստաւորաց. (Պիտ.։)


Արութիւն, ութեան

s.

virility, manhood;
courage, valour;
fortitude, virtue;
male sex;
seed of man.

· Calfa

NBHL (1)

Սրեցին երկայնագոյն եղէգն, եւ արկին ի յարութիւն իներքին անգամոցն. (Ճ. ՟Ա.։)


Արջ, ոց, ուց

s.

bear;
— մատակ, she-bear;
կորիւն արջու or արչուկ, bear's cub.

· Calfa

NBHL (1)

յորմէ յն. ա՛րգդօս. ուստի լտ. ու՛րսոես. ἅρκτος ursus, ursa Գազան յաղթամարմին, զօրաւոր եւ ճարտար թաթիւք. կատաղի, եւ երկչոտ, հրասարակօրէն թխագոյն.


Արջնազգեստ

adj.

dressed in a black or dark coat.

· Calfa

NBHL (1)

Սեւազգեաց. թխամած, եւ սգաւոր, եւ սգատեսակ. տխրագոյն.