that does not search or examine;
unsought, unsearohed;
inscrutable, unsearchable.
· Calfa
Եւ իբր անխուզ, անխզելի, կամ անխուզարկելի.
Անխոյզ եւ անլուծանելի կապանօք միաւորեաց. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
without portion, destitute, unprovided for;
indivisible, inseparable.
· Calfa
իբր անբաժան. անանջատ. անզատելի. չբաժնըւած. այրըլմազ, նամէֆրուգ.
undivided, inseparable.
· Calfa
Անբաժանելի.
Մեռեալ լինի մասն՝ ինքնակամ շնչոյն անբաժան եղեալ. (Նիւս. կազմ. ԼԲ։)
indivisibly.
· Calfa
Հայր ճառագայթեաց յինքենէ զՈրդի անբաժանաբար եւ անմեկնելի ... անբաժանաբար եւ անմեկուսաբար. (Կիւրղ. գանձ.։)
indivisibility.
· Calfa
ἁμερεία, τὸ ἁχώριστον. indivisibilitas, inseparabilitas. Անբաժանելի գոլն՝ պէսպէս օրինակաւ. թագսիմ օլունմազլըգ.
cf. Անբաժ.
· Calfa
իբր անբաժան. անբաժանելի. անքակ. անմեկնելի. ἁδιαίρετος, ἁμέριστος, ἁδιάζευκτος. թագսիմ օլունմազ, այրըլմազ.
Սուրբ Երրորդութիւնն եւ երանելի միասնականութիւնն՝ անբաժին եւ միաւորեալ է յինքեան։ Անբաժին է, եւ ի նմին ինքեան. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)
Որպէս զեղբարս հարազատ անբաժինս։ Անքակ սէր արասցուք ընդ Արշակայ, զի մինչեւ յաւիտեան անբաժին լիցի նա ի մէնջ. (Բուզ. ՟Դ. 16. 20։)
Անբաժին գանձ. (այս ինքն անշորթելի, անկապուտ). (ՃՃ.։)
unfortunate, unhappy.
· Calfa
Որ ոչ բախի. անդրդուելի. անվանելի.
Զհիմունս նորա անբախս եւ անշարժելի եւ հաստատուն պահեա՛. (Մաշտ.։)
ԱՆԲԱԽՏ կամ ԱՆԲԱԽՏԵԼԻ. Իբր դժբախտ. հէգ. պահթսըզ, թալիհսիզ.
Որ ի բարեբախտութեանն անբախտելի. (Ոսկ. սղ. ԼԸ.) յն. անբերելի ἁφόρητος.
irreproachable, irreprehensible;
frank, sincere;
irreproachably;
frankly, openly.
· Calfa
ԱՆԲԱՂԱՅ որ եւ ԱՆԲԱՂԲԱՂԱՅ. Ուր չկայցեն պատճառանք կցկցելիք. անպատճառ, եւ անմեղադրելի. անստգիւտ. անպարտ. որպէս յն. ἁνυπαίτιος. սէպէպսիզ, մահանասըզ.
Որ ոչ ի մեզ է, անբաղայ է։ Անշնորհակալութիւնս անբաղայս նախախնամութեան մատուցանել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 68։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)
incomparable, matchless;
incongruous, disproportionate.
· Calfa
Անհամեմատ՝ ի գովութեան մասին. անբաղդատելի. աննման. անզուգական. ἁσύγκριτος. incomparandus. պինազիր, պիմիսալ.
Յոյժ անբաղդատ լինելով առ այլսն մարմինս. (Նիւս. թէոդոր.։)
that does not calumniate, that does not detract;
irreproachable, irreprehensible.
· Calfa
Հարցուփորձեալ լինի, եթէ անբամբաս է. (Փիլ.։)
ἁκατηγόρητος, ἁνεπίληπτος. accusationi non obnoxius, irreprehensus. Որ ոչն բամբասի. ազատ ի բամբասելի իրաց. անպարսաւ. անմեղադրելի. անստգիւտ. այպ օլունմազ, այըպսըզ, զայրի մու աթէպ.
adj. s. irrational;
dumb;
animal;
blockhead.
· Calfa
Անլուր ճշմարտութեանն սիրէ լինել անբան յամառութիւն. (Յհ. իմ. ատ։)
Անբան առաքինութիւնք ... անբանք կոչին վասն ոչ գիտելոյ զպատճառն, թէ զիա՛րդ պարտ է ողջախոհ լինել. զի եւ յանբան կենդանիսն բնաւորեցաւ այսպիսի առաքինութիւն տեսանիլ։ Անբան արհեստք, եւ այլն. (Սահմ.։)
Կամ որ ինչ լինի առանց խօսից.
cf. Անբանս.
· Calfa
ἁλόγως, ἁλογίστως. sine ratione, inconsulte. Իբրեւ զանբան. անխորհրդաբար. անպատճառ. հայվան կիպի, թէվէքելլի.
Են՝ որք ապաշխարել ոչ կամին, եւ զմահն անբանաբար խնդրեն. (Կլիմաք.։)
to brutify.
· Calfa
Իբրեւ անբան լինել. արտաքոյ ելանել բանի. անմտանալ ἁλογούμαι. ratione destituor. իսկ ἁλογέω, յոչինչ գրել. արհամարհել.
Ի տուեցելոյն նոցա պատուիրանէ անբանացեալք՝ լինէին ապստամբ յԱստուծոյ. (Պրպմ. ԼԸ։)
stupidity, irrationality, brutality.
· Calfa
Սրտմտութիւն անասնոց՝ ամենայն անբանութեամբ է լի. (Դիոն. երկն.։)
innocent, irreproachable;
— առնել, to exculpate.
· Calfa
Ազատ ի բասրանաց. անպարսաւ. անստգիւտ. անբաղայ. անարատ. անմեղադրելի. մահանասըզ. այըպսըզ.
dumb, speechless, mute, silent.
· Calfa
Նոցուն ձկանց զանբարբառ բանսն ուսեալ լինէր սննդակիցն նոցա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
simple, uncompounded.
· Calfa
ԱՆԲԱՐԴ որ եւ ԱՆԲԱՐԴԵԼԻ. Որ չէ բարդեալ, կամ չէ բարդելի. անամփոփելի. ցիր եւ ցան, եւ անպարփակելի.
Թուականութիւնս՝ մտաց անբարդելիս. (Նար. ԻԷ։)
without friends.
· Calfa
Վասն որոյ եւ անբարեկամ եւ անսիրելի են յաշխարհի. (Պիտ.։)
shut, closed, covered.
· Calfa
Եւ անփարատելի, կամ անլոյս. աննշոյլ. ἁχανής (որ պէսպէս մեկնի).
Ոչ բացեալ. անբանալի. չբացուած, գոց.
infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.
· Calfa
( ի բառէս բաւ. հասումն, հուն, չափ). ἅπειρος, ἁπέραντος. infinitus, termino carens, ἅμετρος, immensus եւ այլն. Անհուն. անանցանելի. անհաս. անսահման. անեզր. անչափ. հատտէն դաշրա, հատսըզ, նիհայէթսիզ, եօլչիւսիւզ.
Չարն անբաւ եւ անտանելի. (Առ որս. ՟Ա։)
Անչափ է, անբաւ է, անհաս է (յն. մի բառ, անըմբռնելի). (Կոչ. ԺԴ։)
Մնաս յայսոսիկ անբաւ եւ անհետազօտելի. (Նար.։)
(ի Բա. բայ, բառ, բան). ἁμύθητος, ἅφατος, ineffabilis, inenarrabilis. անպատում. անճառ. անասելի եւ անթուելի, անհամար. վասֆ օլունմազ, տիլէ վասֆէ կէչմէզ, թապիր օլունմազ, հիսապսըզ.
Հեռի՛ (է) յիշաչարութիւն անբա՛ւ ի հաստատութենէ սիրոյն. (Կլիմաք.։)
whose power is infinite.
· Calfa
Անբաւ կամ անբաւելի զօրութեամբ. ամենազօր. յամենայնի կարօղ. ἁπειροδύναμος. infinitae virtutis vel potentiae.
Ամենայնի պատճառ գոլով, եւ որպէս անբաւազօր՝ ոչ միայն զամենայն զօրութիւն յառաջ ածելոյ, եւ այլն։ Օրհնաբանել զանբաւազօր բարերարութիւն։ Անբաւազօրս Աստուծոյ բաշխումն յամենայն էսս տարեալ լինի. (Դիոն.։)
insufficient, incapable.
· Calfa
իբր անբաւ. անբաւելի. անչափ.
Կամ անամփոփելի.
to grow or increase excessively, to be immense.
· Calfa
Չլինել բաւական. ոչ բաւել, չզօրել, անկարանալ.
Իբր անբաւ բազմութեամբ լի լինել. անհամար գտանիլ.
infinity, immensity.
· Calfa
ἁπειρία, τὸ ἅπειρον. infinitas, immensitas . Անբաւն գոլ. անչափութիւն. անսահմանութիւն Աստուծոյ. նիհայէթսիզլիք, հատսըզլըգ.
Երկդիմի անբաւութիւն տեսանի՝ ըստ սկզբանն եւ կատարածի։ Զանբաւութիւնն եւ զանանցանելին՝ անսկիզբն անուանեաց. (Ածաբ. ծն.։)
Կայ ի լիութեան իւրում եւ յանբաւութեան. (Յճխ.։)
cf. Անբեղնաւոր.
· Calfa
Ի խոր անապատ յապահովացեալ եւ անբեղուն ոչ միայն ի պտղոց, այլեւ յըմպելի ջրոց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
incurability.
· Calfa
Անբժշկելին գոլ. անբժշկական ցաւ կամ ախտ. անյուսութիւն առողջութեան.
houseless;
uninhabited, desert;
— առնել, to depopulate, to unpeople.
· Calfa
Զբազում անբնակ երկիր ելից բնակչօք։ Չափեցին զծով եւ զանբնակ. (Խոր. ՟Ա. 13. 24։)
Անմաքուր այսն ոչ ներէ անտուն լինել եւ անբնակ։ Օտար առաջի անկեալ՝ անտուն, անբնակ, ընկա՛լ յաղագս այնորիկ՝ որ վասն քո օտարացաւ. (Ածաբ. մկրտ.։)
artificial, unnatural.
· Calfa
Ի մարմնական հեշտութիւնս՝ որ բնական եւ անբնական՝ շաղախեալ էր. (Կլիմաք.։)
incurable.
· Calfa
Անբուժելի. անբժշկելի. անբժշկական. անդարմանելի. անփարատելի. որում չիք ապաքինումն եւ դեղ. դեղ չըլլալու, ճար չըլլալու. իչաճսըզ, չարէսիզ. ἁνίατος, ἁθεράπευτος, ἁήκεστος, insanabilis, irremediabilis.
unfruitful, barren.
· Calfa
Որպէս անբողբոջ. ոչ բուսուցանօղ ինչ. ուր ոչ լինի բոյս ինչ. անբեր. չիբուսցընօղ. զայրի միւմպիթ.
Մի՛ ցրտացուսցէ զերկիր, եւ լինիցի անբոյս եւ անպտուղ. (Վեցօր. ՟Զ։)
animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.
· Calfa
որպէս յն. ἕμψυχος, ἑμψυχώμενος. animatus, anima praeditus. Հոգիաւոր. շնչաւոր. բանաւոր. հոգի ունեցօղ. ճանլը. եւ հոգեւոր. հոգեկան. իմանալի. րուհանի.
dissipation;
egotism, selfishness;
comfortableness;
անձնդիւրութեամբ շրջել, to live delicately.
· Calfa
Ըստ անձնդիւրի եւ ըստ փափկութեան շրջէին։ Անձնդիւրութեամբ շրջէին. (Ոսկ. փիլիպ. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
personable, of good appearance, tall, well made, fine limbed.
· Calfa
ԱՆՁՆԵԱՅ ԱՆՁՆԵՂ. εὑμεγέθης. permagnus, procerus, ὅγκος, mole insignis. Երեւելի անձամբ. հարստամարմին. թիկնաւէտ. մեծ. մենծ, խոշոր. պէօրքլիւ, կէօվտէլի, արգալը, պօյլու պօսլու, իրի փարչէ.
freewill, choice, free agency, independence.
· Calfa
Ոչ կամէր, թէ որպէս զանասունս ի հարկէ վարիցին. եւ ապա անձնիշխանութիւնն այնուհետեւ չլինէր անձնիշխանութիւն. (Եզնիկ.։)
Անձնիշխանութիւնդ ոչ է գովելի. (Ճ. ՟Թ.։) Իսկ յասելն,
adj. s. narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.
· Calfa
Նեղ եւ անձուկ է ամենայն անզգամ, նեղեալ յարծաթսիրութենէ եւ ի հեշտասիրութենէ եւ ի փառասիրութենէ եւ ի համանմանիցն, որք ոչ տան թոյլ մտացն յընդարձակութեան շրջել. (Փիլ. լին.։)
Ետես այր Իսրայէլի, եթէ անձուկ է նմա մերձենալ առ նա. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 6։)
Abel's sister.
· Calfa
Քոյր աբէլի արդարոյ՝ ըստ աւանդութեան հրէից.
Ծնաւ զառաջին արդարն զհաբել, ընդ նմին եւ զելմուզպայ աբելուհի՝ երկուորեակ. յորում ի հաբէլ նկարեցաւ փեսայն քրիստոս, եւ յաբելուհի՝ եկեղեցի հարսն ընդ աջմէ նորա... Յաղագս աբելուհւոյ, որ էր քոյրն աբելին։ (Եպիփ. ծն.)
cf. Աբեղութիւն.
· Calfa
Յորդորէ զնա լինել աբեղայ, որ ոչ զօրէ կրել զկարգ աբեղայութեանն. (Հց. աթ. կիւրղ.։)
Որպէս փառք է թագաւորի երթեալ ի կրօնաւորութիւն, նոյնպէս ամօթ է կրօնաւորի երթեալ յաբեղայութենէ, եւ լինել թագաւոր ամենայն երկրի. (Վրք. հց. ձ։)
to be avaricious, niggard, to save sordidly;
to be sparing of, to hoard avariciously;
— զագահութիւն, to be given to covetousness;
— ի ժամանակն, to be sparing of one's time.
· Calfa
Եւս՝ խնայել յինչս. ճշտել. դամա՛ էթմէք, խասիսլիք էթմէք.
ԱԳԱՀԵԼ ԶԱԳԱՀՈՒԹԻՒՆ Զհետ լինել, կամ զհետ պնդիլ ագահութեան. որպէս դնի ի յն. ագահութեան ետեւէ ինկնալ.
avarice, niggardliness, stinginess.
· Calfa
πλεονεξία Avaritia. Անկարգ բաղձանք ընչից՝ ի ստանալ կամ ի պահել. արծաթսիրութիւն. ընչասիրութիւն. աւելաստացութիւն. դամա՛, խասիսլիք.
Եւ Անյագութիւն անկարգ յօժարութիւն ի կերակուրս կամ յայլ հեշտալիս. աջ կէօզլիւլիւք.
Եւ գովելի յօժարութիւն եւ ջան ի պատշաճ իրս. հավէս, ճէհթ.
early-rising, diligent.
· Calfa
Զի սիրելի իցես մարդկան, Լե՛ր յուսանելդ մանուկ ագան. (Տաղ.։)
farm, land, field;
country, village;
— տեղիք, rural or country places.
· Calfa
ἁγρός, ἕπαυλις ager, villa ըստ եբր. ակէլ։ Գետին բացօթեայ մշակեալ, ուր արտորայք են, եւ սակաւ բնակութիւն. որ եւ Անդաստան, Անդ. արտեր. չիքթլիփ.
Գեղջկաց առաւել պատիւ լիցի քան բնակչաց ագարակի. (Մխ. դտ.։)
farm-guardian, inspector.
· Calfa
ἁγρονόμος, magistratus, aedilia ruris Վերակացու ագարակաց. ոստիկան անդաստանաց. շիֆթլիք ուստասը.
agrarian;
rural, rustic, country;
— օրէնք, agrarian law.
· Calfa
Պատշաճեալ ինչ ագարակի. չիքթլիյէ միւդալիգ.