Definitions containing the research վ : 10000 results

Աստուածարար

adj.

made by God;
that deifies.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պարզն ժողովեսցէ միութիւն, եւ աստուածարար մաքրութիւն. (Երզն. մտթ.։)


Աստուածացուցանեմ, ուցի

va.

to make a god of any thing, to deify, to admit into the number of gods, to idolize.

· Calfa

NBHL (7)

Աստուածային հաղորդութիւն աստուածացուցանելով զամենեսին՝ որք ի նայն յարձակին. (Դիոն. եկեղ. ։)

Հաւատովք որդիս ըստ շնորհաց աստուածացոյց ... որ եւ զիս աստուածացուսցէ. ըստ այսմ օրինակի սուրբքն Աստուած, այլ ոչ ըստ անզուգական արարչութեան. (Եղիշ. մկրտ.։)

Ես աստուածացուցի զձեզ, մարմնովս իմով ընդ Աստուած խառնեցի։ Յետ քո աստուածացուցանելոյ շնորհիդ. (Լմբ. սղ.։)

Աստուած մեր ի սկզբանէ աստուածացուցանել կամեցաւ զմարդն ի ձեռն պատուիրանին պահպանութեան. եւ իւրով մարմնանալովն եւ մկրտութեամբն աստուածացոյց զմարդն. (Լաստ. ըթիերց։)

Եկեալ Աստուած հանդերձ առեցելովն, յորոց մինն աստուածահանդերձ առեցելովն, յորոց մինն աստուածացոյց, եւ միւսն աստուածածացաւ. (Ածաբ. ծն.։)

Միացուցանէ ընդ ինքեան զմարդկային բնութիւնս՝ աստուածացուցանելով զնա. (Շ. թղթ.։)

Ո՞վ ոք ոչ աստուածացոյց զորովայնն. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)


Աստուածաւանդ

adj.

given, transmitted or taught by God.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածաւանդ կրօն, կամ գործ, կրթութիւն, պատուիրան, կանոն, աւետարան։ Զպատգամսն աստուածաւանդս. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ եկ։ Նար. ՟Ղ՟Բ։ Խոսրովիկ.։ Լմբ. հանգ.։)


Աստուածափախոյց

adj.

that drives away, that causes God to remove far off;
unpleasant to God.

· Calfa


Աստուածափայլ

adj.

bright, brilliant, that shines divinely.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածով փայլեալ. սրբափայլ. աստուածանման փայլեալ.


Աստուածգիտութիւն, ութեան

s.

knowledge of God, theodicy.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զխորհուրդս փրկականս աստուածագիտութեան շնորհեցեր մեզ ի ձեռն քահանայապետին քո եւ վկային. (Շար.։)


Աստուածեան

adj. s.

divine;
deist.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածութեան աջ, կամ վճիռ, հարուած, լոյս, խնամք եւ այլն. (Նար.։)


Աստուածեղէն, ղինի, նաց

adj.

divine.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածեղէն վարդապետն (Քրիստոս). (Բուզ. ՟Դ 15։)


Աստուածըմպելի, լւոյ

s.

drink of the gods, nectar.

· Calfa

NBHL (2)

νέκταρ nectar Աստուածավայելուչ ըմպելի. գինի ազնիւ, դիւցազան կամ դից եւ ուրուականաց մեռելոց արժանի.

Սփռեալ եհեղ ի վայելչութիւն օգտակարագոյն՝ աստուածըմպելւոյն, եւ այլն. (Փիլ. բագն.։)


Աստուածընտիր

adj.

chosen of God.

· Calfa

NBHL (2)

Վերահռչակեն աստուածընտիր պատուով (գիրք զՄովսէս). (Դիոն. թղթ.։)

Աստուածընտիրն նոյ հաւատով կազմէր զտապանն. (Եպիփ. ծն.։)


Աստուածխօսութիւն, ութեան

s.

oracle;
cf. Աստուածախօսութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՍՏՈՒԱԾԽՕՍՈՒԹԻՒՆ. Խօսք կամ վարդապետութիւն զԱստուած. աստուածաբանութիւն.

Ոչ խնդայ ընդ Աստուած խօսելովն, խթեալ ի խղճէ մտացն, որ դատէ զնա անարժան աստուածխօսութեան՝ վասն զբաղանացն. (Լմբ. պտրգ.։)


Աստուածորդի, դւու

s.

Son of God.

· Calfa

NBHL (2)

Զաստուածորդին ի գիրկս իւր բարձեալ մարմնով։ Խայտայր ալեօքն ծերունին աստուածորդւովն ի գիրկս իւր. (Շար.։)

Հսկայս կորովիս՝ աստուածորդիս իւրեանց անուանեցին. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)


Աստուածութիւն, ութեան

s.

divinity;
deity;
God.

· Calfa

NBHL (5)

Պարեգօտք Յոսեփու թաթաւեցաւ արեամբ, բայց մարմին նորա ինչ ոչ վնասեցաւ. սոյնպէս եւ զմարմին տեառն մերոյ կալան, եւ ոչ զաստուածութիւն նորա. (Եփր. ծն.։)

Առ ձգեաց նախ աստուածութիւնն զյակովբ առ ջրհորն։ Ետես Մովսէս, թէ զօրագոյն է զէնն՝ զոր ետ աստուածութիւն։ Աստուածութիւն յայտնեցաւ ի վերայ զոհից։ Քրիստոս բան Աստուծոյ գոլով, ի Մարիամայ մարդ ծնանի ... յԱստուծոյ, եւ ի կուսէ Քրիստոս։ Մարիամ ծնաւ զաստուածութիւն՝ ամենայն արարծոցս զանհամեմատելին. (Եփր. ծն.։ Եփր. ել.։ Եփր. ղեւտ.։ Եփր. աւետար. եւ այլն։)

Շրջէր հոգի աստուածութեան ի վերայ ջուրցն. (Ագաթ.։)

Դու ինքն աստուածութիւնդ մարդացեալ ըթներցար։ Գովաբանի առ ի նոցանէ սուրբ աստուածութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. կուս.։)

Յարմարապէս աստուածութեան որովայնի սպաս տանին. (Ածաբ. ծն.։)


Աստուածուհի, հւոյ, հեաց, հեանց

s.

goddess.

· Calfa

NBHL (2)

Նոքա եւ զյարութիւնն Աստուած ոմն գոլ կարծէին, իբրու սովորեալք արուս ոմանս աստուածս, եւ էգս աստուածուհիս պաշտել. (Ոսկ. գծ.։)

Ո՛չ աղեղանց՝ իբրու ոմանք ամազոնք, արհեստիւ հնարաւորելով, եւ ոչ վահան եւ նիզակ առնելով՝ նմանել աստուածուհոյն (աթենասայ). (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Աստուածուսոյց

adj.

instructed by God.

· Calfa

NBHL (1)

θεοδίδακτος. a deo edoctus. ՅԱստուծոյ ուսուցեալ, ուսեալ, վարդապետեալ.


Աստուածուստ

adv.

heavenly, by God, of God, divinely.

· Calfa

NBHL (2)

Երկնաւոր աստուածուստ պսակօք պատուեալ։ Յերկնից աստուածուստ վկայեալ. (Կիւրղ. եէմի առ կոստանդ.։)

Սպասելով յաստուածուստ խաղաղութեան. (Յհ. կթ.։)


Աստուածուրաց, ից

adj. s.

atheist;
apostate.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածուրաց ժողով. (Լաստ. ՟Ի՟Բ. ՟Ի՟Գ։)


Աստուածպաշտութիւն, ութեան

s.

piety, religion, love or worship of God.

· Calfa

NBHL (3)

θεοσέβεια, εὑσέβεια dei cultus, pietas Պաշտելն զԱստուած. պաշտօն ճշմարտին Աստուծոյ՝ ուղիղ հաւատով, եւ բարի գործովք. բարեպաշտութիւն. երկիւղածութիւն. տե՛ս (Ծն. ՟Ի 11։ Յոբ. ՟Ի՟Ը 28։ Բար. ՟Ե 4։ ՟Ա. Տիմ. ՟Բ 10։ ՟Դ 7 եւ այլն.) որպէս եւ Աստուածապաշտութեամբ. իբր յն. բարեպաշտաբար. (՟Բ. Տիմ. ՟Գ 12։)

Լցաւ երկիր աստուածպաշտութեամբ քով. (Ագաթ.։)

Որովք միանգամ աստուածապաշտութեանս մերոյ կատարին կամք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Աստուածպետական, ի, աց

adj.

theocratical.

· Calfa

NBHL (1)

θεαρχικός summae divinitatis, divinissimus Սեպհական պետութեան Աստուծոյ. աստուածավայելուչ. եւ Ունակ աստուածային պետութեան, ամենիշխան. որ ասի զԱստուծոյ եւ զաստուածայնոց. ԶԱստուծոյ, զոր օրինակ,


Աստուածսիրութիւն, ութեան

s.

love of God, charity, piety.

· Calfa

NBHL (1)

Կառավար վարուց բարութեան աստուածասիրութիւնն է. (Յճխ. ՟Ե։)


Աստուածտեսութիւն, ութեան

s.

vision of God, divine intuition.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուածտեսութեանն Յակովբայ կցորդ. (Լմբ. սղ.։)

Յաստուածտեսութեանցն բարձրութեանց. (Մաքս. ի դիոն. (իբր տեսական կամ հոգեւոր քաղաքավարութիւն։))


Աստուածօրէն

adv.

divinely, godly.

· Calfa

NBHL (3)

Իբր Աստուարաբար. աստուածավայելչաբար.

ԱՍՏՈՒԱԾՕՐԷՆ. ա. Աստուածակերպ. աստուածավայելուչ. աստուածային.

Աստուածօրէն իմն պատուով պատուեցին. (Յհ. իմ. պաւլ.)


Աստուճ

cf. Աշտուճ.

· Calfa

NBHL (1)

Ուխտն թանահատի վանից՝ միայն աստուճ հացիւ, եւ լոկջրով վճարէին զպէտս իւրեանց. (Ուռպ.։)


Աստուստ

adv.

hence, thence

· Calfa

NBHL (7)

ἕνθεν, ἑνθένδε, ἑντεῦθεν hinc, inde Աստի. ի տեղւոջէ աստի. յայսմ վայրէ. ի կենաց աստի. եւ Յայսմ կողմանէ. աստից, ասկից.

Ողջանդամ աստուստ ճողոպրել։ Զաստուստն առնելով զրաւումն. (Պիտ.։)

Ի վերուստ խօսի ընդ մեզ, եւ ոչ աստուստ յաշխարհէս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա։)

Աստուտստ եւ անդուստ վնասեալ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)

ԱՍՏՈՒՍՏ. իբր Աստ. աստանօր. յայսմ վայրի. յայսմ կողման կամ յայս կոյս.

Աստուստ վերստին առ նոյն հեծութիւն մատուցեալ։ Բեւեռեալ աստուստ ընդ հոգւոյս։ Խոնարհեալ ի վերուստ՝ աստուստ ի ստորինս։ Աստուստ ապշեալ, եւ անդանօր լքեալ։ Զաստուստ պարարեալս անդ ձգեալ հալեն. (Նար.։)

Որ յաղթէ ցանկութեան չարի, ե՛վ նախ քան զարքայութիւնն արդէն իսկ աստուստ կթէ զպտուղն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 26. 46։ էԲարձեալ զկրտսեր մանուկն յուս իւր, զմիւսն աստուստ թոզոյր. Ճ. ՟Ա.։)


Աստստին

adv.

hence;
here.

· Calfa

NBHL (2)

Աստ եւ աստուստ կամ աստէն. տստանօր. յայսմ վայրի, եւ այժմէն. եւ Այժմու.

Նա եւ մեր իսկ բանս աստստին սմին վկայեալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ասր, րու, րոյ, սու

s.

fleece, wool.

· Calfa

NBHL (2)

Զգոյն սպիտակութեան ասուն առանձնակի յիշել. (Խոսրովիկ.։)

Ասրով եւ կաթամբ. (Շ. բարձր.։)


Ասրագործ

adj.

dealer in wool.

· Calfa

NBHL (1)

Ասրագործ ոմն գործէր ի տան նորա։ Մղեալ ընկէց զասրագործն ի վերուստ ի վայր. (Նիւս. բն. ՟Ժ՟Գ։)


Ասք

cf. Ասացուած.

· Calfa

NBHL (1)

Ներբողականց ի մէնջ արժանիեղեն ասից։ Ո՞վ մեզ օգնեսցէ, ախտակցելով ասիցս. (Խոր. ՟Ա 2։ ՟Գ 68։)


Ատակեմ, եցի

va.

to be capable, to be clever.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ այնչափ զսա փրկութիւն քաղաքին ուրախ առնել ատակէր. (Փիլ. յովն.։)


Ատամացի

cf. Ատամնացի.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՏԱՄՆԱՏԻ. Ատամամբք. ակռաներով.


Ատամն, ման, մունք, մանց

s.

tooth;
պարք, շարք ատամանց, set, row of teeth;
յօրինել ատամունս, to indent;
խորտակել, փշրել զատամունս, to break the teeth, to notch, to break off;
— ածել, bite;
առնուլ ատամանց, to set the teeth on edge;
հանել զ—, to extract or draw out a tooth;
ցաւ ատամանց, tooth-ache;
ցաւէ — իմ, I have the toothache;
փուտ —, carious tooth;
մաքրել զատամունս, to brush or clean the teeth;
կրճտել զատամունս, to gnash, to show the teeth.

· Calfa

NBHL (3)

Յատամանց վիշապաց։ Զատամունս օձից. (Նար. ՟Ձ՟Բ. եւ առափ։)

Ընդ ատամունսն տալով պատասխանի. (Սեբեր. ՟Ժ՟Ե։ Քերթողական է հոլովս.)

ԱՌՆՈՒԼ ՅԱՏԱՄՈՒՆՍ. իբր նովին մտօք.


Ատամնառութիւն, ութեան

s.

setting on edge.

· Calfa


Ատեան, տենից

s.

tribunal, court, audience, auditory, assembly of judges, seat, bar;
magistrate;
senate;
յ— մատնել, to call before a tribunal or council;
գումարել զ—, to convoke, to call together an assembly.

· Calfa

NBHL (7)

Տեղի կամ ժողովարան դատաստանի. բեմ. հրապարակ. դատաստան. եւ Նոյն ինքն ժողովն դատողաց. բազմութիւն ժողովելոց. ... Որպէս յն. κριτήριον tribunal եւ judicium

Հան զժանտն յատենէ, եւ ելցէ ընդ նմա եւ հակառակութիւն. զի յորժամ նստիցի յատենի, զամենեսեան անարգէ։ Եթէ հարկանես զանզգամ ի մէջ ատենի։ Այր երկխօս յայտնէ զխորհուրդս յատենի։ Ոչ նստայց յատենի այպանողաց։ Պարտաւոր լիցի յատենի։ Մատնեսցեն զձեզ յատեան։ Քահանայապետքն եւ ամենայն ատեանն։ Ժողովեցին քահանայապետքն եւ փարիսեցիքն ատեան։ Հրամայեցին նոցա արտաքս քան զատեանն ելանել։ Կոչեցին միաբան զատեանն։ Ածեալ զնոսա կացուցին յատեանն։ Գնացին խնդալով յերեսաց ատենին։ Զգացուցէ՛ք հազարապետին հանդերձ ատենիւ, եւ այլն։

Մինչ նստէր յատենին (պիղատոս)։ Նստէր յատենի (հերովդէս)։ Ածէին զնա յատեանս։ Մերժեաց զնոսա յատենէ անտի։ Հարկանէին առաջի ատենին։ Յատենի կայսր հասեալ կամ։ Ամենեքին կալոց եմք առաջի ատենին Քրիստոսի. եւ այլն։

Ժողովուրդ (այսինքն ժողովարան) աստ զերբրայեցւոց ատեանն կոչէ. (անդ։)

Հրամայեաց ի վաղիւն ատեան մեծ լինել։ Արձակեցին զատեանն. (Փարպ.։)

Անսովոր է հոլովդ՝ ատեանաւ. իբր ատենիւ.

Մտին երկոքեան ի նաւն, եւ եղեւ ատեան հողմոյ. եւ վաղվաղակի եհասն նաւն յեզրն ծովուն. (ՃՃ.։)


Ատելի, լւոյ, լեաց

adj.

hateful, odious;
tiresome, disagreeable, unpleasant;
that bears hatred, malevolent.

· Calfa

NBHL (1)

μισητός qui odio habetur, odiosus, odibilis, invisus Որ ինչ ոչ է սիրելի. ատեցեալ. կամ արժանի ատելոյ. արաբ. ատիւ, ատիւվվ


Ատելութիւն, ութեան

s.

hate, aversion, horrour, rancour, enmity, dislike.

· Calfa

NBHL (3)

μίσος odium Ատելն. զզուումն. ոխակալութիւն. թշնամութիւն. հակառակութիւն. արաբ. ըտվէգ. ադավէթ

Ատելութիւն կատարեալ ատել. (Յհ. իմ. երեւ.։ յորմէ եւ Խոսրովիկ.։)

Ի յայնմանէ՝ վաշխառութիւն, եւ ըզմիմեանս ատելութիւն. (Շ. այբուբ. ՟Ա։)


Ատեմ, եցի

va.

to hate, to abhor, to detest;
to become tired of, to take a dislike to.

· Calfa

NBHL (2)

Որով ատեցաւ յԱստուծոյ, եւ ատեաց զնա. (Լմբ. սղ.։)

Ուստի բարկութեամբ ատեալ՝ ետու զնոսա գերի. (Լմբ. ովս.։)


Ատենաբանեմ, եցի

vn.

to harangue, to speak in public, to declaim.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս սուրբն ոնեսիմոս ի վկայութեան իւր հանդէս զսոյն ի նախատինս կռապաշտութեան ատենաբանեաց. (Լմբ. իմաստ.։)


Ատենադպիր, պրաց

s.

secretary;
chancellor.

· Calfa


Ատենական, ի, աց

adj. s.

that belongs to courts of justice, judicial;
public, oratorical;
orator;
magistrate;
judge;
practitioner.

· Calfa

NBHL (3)

δικανικός judicialis, forensis Մին յերից ճարտասանական հանդիսից յատենի՝ ի ջատագովել կամ յամբաստանել փաստաբանին զոք կամ զգործ ինչ.

Ատենական խօսք. (Վերնագր. Լմբ. ատ.) որպէս Ժողովական. synodalis

Ճարտասանականն սեռ գոլով՝ յերիս բաժանի տեսակս. յատենականն, եւ այլն։ Ատենականն վասն անցեալ ժամանակին ունի զգոյութիւն. վասն զի ամենայն որ դատէ, վասն այնոցիկ դատէ զորս գործեաց. (Սահմ. ՟Ժ՟Թ։)


Ատոքանամ, ացայ

vn.

to fill, to be full, fertile or fat.

· Calfa


Ատոքացուցանեմ, ուցի

va.

to fill, to make full or fat.

· Calfa

NBHL (2)

Ատոքացո՛ բարերարութեամբ քով, պարարտացո՛ սիրւով. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)

Որպէս կորդ երկիր, զի ատոքացուցանէ զսէզն. (Լմբ. ովս.։)


Ատոքութիւն, ութեան

s.

fulness, abundance, fertility, ripeness.

· Calfa


Ատտիկեցի

cf. Ատտիկական.

· Calfa

NBHL (2)

Ատտիկեցիս ըստ վատթարութեան, այլ ոչ ըստ բարեբաստութեան. (Նար. ՟Կ՟Ե։)

Ատտիկեցի եւ ողբերգական առասպել ասես, ո՛վ վեհագոյն. (Պղատ. մինովս.։)


Արագագիր, գրի, աց

adj.

that writes quick.

· Calfa


Արագագնաց

adj.

that walks or goes quick, swift, rapid.

· Calfa

NBHL (2)

Արագ ի գնացս. արագընթաց. եւ վաղանցուկ.

Արագագնաց երիվար. (ՃՃ.։)


Արագագոյն

adj.

very quick, quicker.

· Calfa

NBHL (2)

Արագագոյն քան զարծւիս երիվարք նորա. (Երեմ. ՟Դ 13։)

Ընդ երկար (այսինքն վասն հեռաւոր ժամանակի) էին խնդրուածքն, այլ արագագոյն էին շնորհքն. (Կոչ ՟Ժ՟Գ։)


Արագազ, ից

s.

toil, net to catch animals;
cf. Ցանց;
cf. Վարմ.

· Calfa


Արագալուր

adj.

that hears, understands easily or readily;
that has fine ears.

· Calfa

NBHL (1)

Սրատես քան զարծուի, եւ արագալուր ես քան զմի ի հանդարտ անասնոց. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Արագախաղաց

adj.

that moves, stirs quick.

· Calfa

NBHL (3)

εὑκίνητος. mobilis, agiis. Որ արագ յառաջ խաղայ. արագաշարժ. վաղանցուկ. սրընթաց.

Արագախաղաց լինել հոլով մամբ. (Պիտ.։)

Արագախաղաց վայրկեանք ժամուց. (Վեցօր. ՟Զ։)


Արագախամուր

adj.

that fades, withers or dries soon.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ վայելչութեան վաղահասուկ եւ արագախամուր ծաղկանցն են վայելչութիւնք մարդկութեան մերոյ. (Վեցօր. ՟Ե։)