freedom, state of any thing free from obstacle or hinderance.
Ապա եթէ զիւր անարգելութեանն զհետ երթայցէ, եւ զհաճոյսն իւր արասցէ, մեծ քան զուղղութիւնն են յանցանքն. (Բրս. ճգն.։ եւ Մաշտ. հին.։)
Իբր անարգելաւորութիւն. անժուժկալութիւն. անառակութիւն. որ եւ անխառնութիւն. ἁκρασία, τὸ ἁκρατές, incontinentia, impotentia, lascivia, անզըսպութիւն, ինքը զինքը մեղքէն չբռնելը. զապթսըզլըգ.
to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.
Որ անարգէ զտնանկն, մեղանչէ։ Անարգէ զհայր, եւ մերժէ զմայր։ Որ կամակորի ի ճանապարհս իւր, անարգեսցի։ Խոնարհեսցի մարդ, եւ անարգեսցի այր։ Անարգեսցին փառքն Մովաբու։ Գան հարին, անարգեցին։ Պատուեմ զհայր իմ, եւ դուք անարգէք զիս։ Որ արհամարհէն զիս, անարգեսցի։ Էին արքն անարգեալք յոյժ։ Եւ ես անարգեցի զնա՝ չթագաւորել։ Անարգեսցէ զչարն, եւ ընտրեսցէ զբարին։ Անարգէ Տէր զխորհուրդս ժողովրդոց։ Զպատկերս նոցա անարգեսցես։ Եւ դուք այսօր անարգեցէք զԱստուած։ Անարգեն զհրաման թագաւորի։ Անարգեաց զերդումն, եւ անց զուխտիւն։ Զվէմն՝ զոր անարգեցին շինօղքն։ Զբան Տեառն անարգեցին։ Անարգեաց Եսաւ զանդրանկութիւնն։ Անարգել զմարմինս իւրեանց յանձինս իւրեանց եւ այլն։
Զօրհանապազ զբանս իմ անարգեցին։ Որ անարգէք զիրաւունս. (Սղ. ԾԵ. 6։ Միք. ՟Գ. 9։)
offence, slight, refusal, reprobation;
humiliation;
vileness, meanness, worthlessness;
յ— իջանել, to demean, to degrade one's self.
cf. Անարդ.
Որում չիք զուգական յօրինուածով. անհամեմատ. աննման. գերազանց. պիմիսալ, պինազիր.
unworthy, unfit, improper;
condemnable, blamable, illegal, dishonest;
— համարել, to disdain.
Անարժան ողջակիզի. (Պիտ.։)
Թարգմանի սոդոմ՝ կուրութիւն կամ ամլութիւն. քանզի կոյր է եւ ամուլ յառաքինութենէ ամենայն անարժան. (Փիլ. լին.։)
cf. Անարժան;
յ—, unworthily.
Համարելով զինքեանս անարժանիս ընդ տիկնոջն կեալ։ Անխորհրդից եւ անարժանեաց ի վեր հանել զխորհուրդս. (Փիլ. լին.։)
unworthiness.
Անարժանութիւն ասեն զիրն գոլ։ Չմերձենալ Ի մեղաւորս անարժան է մարդասիրութեան նորա. (Երզն. մտթ.։)
weak, feeble, unmanly, timid, pusillanimous, cowardly;
gigantic, enormous, monstrous.
Սպառազինեալ անարի նիզակօք. (Մագ. ԾԸ։)
that has no blood, bloodless;
that does not bleed.
Եւ աննիւթ, հոգեղէն, անմարմին. զի ուր չիք միս, եւ ոչ արիւն գտանի.
without roots, rooted
without portion, destitute, unprovided for;
indivisible, inseparable.
indivisibility.
Ոչ ոք է ի մարդկանէ, որ ոչ որոշեաց զինքն յաստուածայնոյն կամաց ըստ մասին ինչ իրի կամ ժամանակի. բայց միայն Քրիստոսի անբաժանութիւն կամացն պահեցաւ. (Աթ. ՟Գ։)
cf. Անբաժ.
Որպէս զեղբարս հարազատ անբաժինս։ Անքակ սէր արասցուք ընդ Արշակայ, զի մինչեւ յաւիտեան անբաժին լիցի նա ի մէնջ. (Բուզ. ՟Դ. 16. 20։)
unhappiness, misfortune, adversity.
Զանբախտութիւն քո թաքո՛, զի մի՛ զթշնամին քո ուրախ արասցես. (Ոսկիփոր.։)
irreproachable, irreprehensible;
frank, sincere;
irreproachably;
frankly, openly.
Անբաղայ ազատութեամբ ի բաց զհոգս ընկենլով աշխարհականս։ Իրաւունքդ ոչ տան թոյլ (գողոյն) աստուստ անբաղայս անցանել գնալ։ Զի երթեալ անբաղայ զիւր ինքեան մահու տարցի վճիռ. (Պիտ.։)
incomparable, matchless;
incongruous, disproportionate.
Անհամեմատ՝ ի գովութեան մասին. անբաղդատելի. աննման. անզուգական. ἁσύγκριτος. incomparandus. պինազիր, պիմիսալ.
irrational;
dumb;
animal;
blockhead.
Ոչ ոք ասիցէ յողջախոհից՝ անբան գոլ երբէք զմիտսն. քանզի ոչ երբէք եղիցի միտք, թէ ոչ ունիցի բան. (Կիւրղ. գանձ.։)
Անբան առաքինութիւնք ... անբանք կոչին վասն ոչ գիտելոյ զպատճառն, թէ զիա՛րդ պարտ է ողջախոհ լինել. զի եւ յանբան կենդանիսն բնաւորեցաւ այսպիսի առաքինութիւն տեսանիլ։ Անբան արհեստք, եւ այլն. (Սահմ.։)
Ետես զդեւսն, զի կային տխուրս եւ անբանս. (Վրք. հց. ԺԹ։)
like a dumb animal, stupid;
irrational.
Ա՛յլ օրէնք են անբանականին (մասին՝) հակառակ զինել մտաց. (Մաքս. ի Դիոն.։)
without bellowing, — roaring, — bleating.
insufficient, incapable.
Բնակեցաւ յարգանդի քում անբաւական բանն։ Մասնաւոր տեսութիւն շնորհաց աչաց նոցա զիւրոց փառացն անբաւական անեղին. (ՃՃ.։)
mouthless, speechless.
Մանկունքն լռեալ վասն Քրիստոսի վկայեցան, քանզի ոչ էին անբերան քան զՄկրտիչն. (Եփր. երաշտ.։)
incurable.
houseless;
uninhabited, desert;
— առնել, to depopulate, to unpeople.
Անբնակ էի, եւ հաւաքեցէք զիս. (Զքր. Մտթ.։)
incomprehensible, inconceivable.
Չի՛ք չափ ինչ հանգոյն անբովանդակական ձեռինն ... Զարարչական նորա ուսար, եւ զիմաստնականն, եւ զանբովանդակականն (զօրութիւն). (Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։)
infinity, immensity.
Բովանդակութեան հակակայ անբովանդակութիւնն ... իսկ Աստուած զամենայնիւք գերազանցեալ է. քանզի ի նա բովանդակ ամենայն, եւ անբովանդակութիւն է յամենեցունց անբովանդակելի. (Մաքս. ի Դիոն.։)
cf. Անբուժելի.
cf. Անբուժելի.
incurable, irremediable.
once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?
Եւ այս չէր փոքր՝ առ անգամ մի հաւանեցուցանել զնոսա ... Առ անգամ մի անդրէն արձակէր զնոսա, զի այնչափ առ անգամ մի հաճեսցէ զնոսա։ Առ անգամ մի զայն ուղղեա՛. (Ոսկ. յհ. եւ Մտթ.։)
Զայն եւ յերազի անգամ չտեսանես. (Ոսկ. մտթ.։)
Մինչ զի անգամ եւ աղօթիւք զմահուն հայցեն հանգիստ։ Բոլորովին իսկ անգամ եւ բանիւ երբէք չէ օրէն։ Եւ անգամ զանուանս լսելոյ զչարին։ Եւ առ հասարակ իսկ անգամ եւ զազգակիցս վարէին ի գերութիւն. (Պիտ.։)
unsuccessful, unsatisfied.
Նաեւ տէրունեան դրոշմն, զի անգամագիտ լիցի գողոց. (Լծ. ածաբ.։)
to rarefy;
to liquefy.
Զօրէն սպնգի անգայտացոյց, զի օդ բազում ընդունելով ընդ նմա թեթեւագոյն համբարձցեն յընթացս. (Փիլ. լիւս.։)
that does not disgust;
— լինել, not to disgust.
Աղաչէր զնա, զի անգարշ լիցի գալ եւ ապրեցուցանել զծառայն նորա. (Եփր. համաբ.։)
ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.
Թէ զայս ո՞չ գիտես. զի եթէ անգէտ ես, անաստուած ոմն ես. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Անգէտք էին մերում արուեստի։ Ոչ անգէտ եմ, զի տան պատճառս. (Խոր. ՟Գ. 61։)
ՅԱՆԳԷՏՍ. Անգիտութեամբ. անգիտացեալք. κατ’ ἁγνοίαν, ἁγνοούντες, ἑλαθόν. ignoranter, ignorantes. չգիտնալով. պիլմէյէրէք, պիլմէզիքէն..
Բարերարն յանգէտս (լինել զինքն) պատճառեալ՝ նախ ոտնաձայն առնէ. (Ագաթ.։)
to be ignorant;
to forget one's self.
Անգիտանայցէ ակամայ։ Քաւեսցէ վասն նորա քահանայն՝ վասն անգիտութեանն, զոր անգիտացաւ։ Մի՛ ածեր ի վերայ մեր մեղս, զի անգիտացաք։ Ոչ անգիտացեալ, թէ չար է արար նոցա. (Ղեւտ. ՟Դ. 13։ ՟Ե. 18։ Թուոց. ՟Ժ՟Բ. 10։ Իմ. ՟Ժ՟Բ. 10։)
Ո՞րպէս արդեօք զայլ ինչ ուսցի՝ որ զինքն անգիտանայ. (Նիւս. երգ.։)
Թէ զհայր գիտէ, զյետին օրն զիա՞րդ անգիտանայ. (Աթ. ՟Ա։)
Չգիտել՝ թէ զի՛նչ առնիցէ. վարանիլ. եւ անակնկալ իրաց հանդիպել. եւ իբր յայլոյ խելս լինել. ընելիքը չգիտնալ, շուարիլ, չկարծել, զինքը մոռնալ.
Եւ զի այսոքիկ այսպէս, անգիտանամ յերկաքանչիւրոցն ընտրութենէ։ Վասն որոյ անգիտանամ, թէ զի՛նչ գործեցից ... Եւ թէ զի՛նչ արարից, անգիտանամ զելս վտանգիս եղելոյ. (Շ. ատ. եւ Շ. ընդհ.։)
not to be understood, incomprehensible.
Կամեցաւ եւ այլոց յայտնել զհաւատսն Աբրահամու, զի ի մարդկանէ անգիտելի էր. (ՃՃ.։)
ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.
Ածէիր ի վերայ մեր անգիտութիւն։ Քաւեսցէ վասն անգիտութեանն՝ զոր անգիտացաւ։ Զմեղս մանկութեան իմոյ եւ զանգիտութեան իմոյ մի՛ յիշեր։ Զվասն մեղացն եւ զվասն անգիտութեանն։ Յորս էր Աստուծոյ անգիտութիւն։ Ծանրացուցանէ անգիտութեամբ զբանս։ Պապանձեցուցանել զանզգամ մարդոց զանգիտութիւն։ Գիտեմ զի անգիտութեամբ արարէք. եւ այլն։
without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.
Որք գրոյն չեն ինչ դիւրընկալ, անգիր զինու մարտիջիր ընդ նոսա. (Կոչ. ԺԶ։)
Գրով եւ անգիր՝ աստ եւ հեռաւորագոյն հաւատս մեր քարոզի. (Առ որս. ՟Թ։)
unfindable, rare, precious, dear.
Զթագաւորազին զմեծութիւն հաւատոցն անգիւտ յԻսրայէլի ասէ. (Կորիւն.։)
without a head, headless;
without a leader or chief.
Եւ զի գլուխ պատուիրանին սէր է, անգլուխ առնելով զպատուիրանն՝ մեռեալ առնեմք զնոսա ի մեզ. (Խոսր.։)
to despise, to slight, to reprove, to blame;
to jeer, to ridicule, to mock.
Անզգամն անգոսնէ զխրատ հօր։ Անգոսնէ զբանս անօրէն։ Արհամարհեաց անգոսնեաց զնա։ Քանզի արծաթասէրք էին, անկոսնէին զնա։ Անգոսնէին զնա իշխանքն։ Անգոսնէ կին զամուսին իւր։ Անգոսնեցին ծառայքն։ Անգոսնէին զվաստակս նորա. եւ այլն։
idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.
Մինչեւ յանարգ զեռունս ոչ մնայ անգործ ի խնամոցն Աստուծոյ։ Եւ ես թողեալ զիմն անգործ՝ օգնեցի նմա։ Մտածել զանգործ բանս. (Վրք. հց.։)
Անգործ ամենեւին, վասն զի չգոյ անդ գործել, եւ ոչ վաստակել. (Բրսղ. մրկ.։)
idleness, inaction, indolence;
inefficacy.
Գիշեր կոչէ զհանդերձեալն վասն անգործութեան. քանզի բարի կամ մեղք անդ այլ ոչ գործին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)
Յանգործութեան էին կտակարանք մեր։ Որ լայր զիւր անգործութիւնն. (Արշ. ԻԸ. ԿԹ։)
cf. Անգիւտ.
Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի. քանզի անգտանելոյն ազգակից է կորուստ, իսկ գտանելում՝ փրկութիւն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 27։)
incessant, continual;
restless, agitated;
incessantly, continually.
Անդադար զինքն վարժէր։ Անդադար բերի ի վշտալիսն. (Պիտ.։)
without education, uneducated, ungoverned.
not sentenced, not condemned.
Ապա թէ աստ անդատ կայցեմք մնայցեմք ի գործել զմեղսն, զիա՞րդ ոչ է պարտ երկնչել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)
Զանդատ ատելութիւնսն։ Զանդատ քո ոգի մեծացուցանես, թէ փորձեա՛ զիս տէր. (Նար. ԽԵ. ԿԱ։)
not deserving condemnation, blameless.
ἁκατάκριτος. indemnis, irreprehensibilis Զոր չէ օրէն դատապարտել. անպարտ. անմեղ. եւ անստգիւտ. անպարսաւ. անարատ. հիւքմ օլունմազ, թազիր օլունմազ, սուչսուզ.
deep as an abyss, unfathomable.
Յանդունդս անցուցանէր Պօղոս, զի զանդնդախորոց մոլորութիւնն ի վեր բերել մարթասցէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
vexatious, grievous;
melancholy.
Յայսմ քաղաքի՝ մեծ եւ հոյակապ, եւ անդոհ, եւ թագաւորական, (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10.) թէպէտեւ մարթ էր իմանալ՝ բազմահոգ, այլ ստոյգ երեւի ընթեռնուլ ԱՆԴ՝ ՈՒՐ. զի եւ յն. է՝ էնթա. այս ինքն աստ, անդ, ուր։
quiet, still, tranquil, calm, mild, peaceable;
easy, convenient, comfortable;
— or յանդորրու, peaceably, in tranquillity;
comfortably, at ease;
— առնել, յ— հանել, to calm, to quiet, to soften, to appease, to comfort.
Ի նեղութեան ինձ անդորր արարեր։ Անդորր արար սրտի իմոյ։ Եհան զիս յանդորր։ Լուաւ ինձ յանդորր։ Գնայի ես յանդորրու. (Սղ.։)