cf. Անպարոյր.
Անհասանելի եւ անպարունակելի. եւ ասեմ, ոչ զի էն, այլ եթէ զի՞նչ է. (Առ որս. ՟Է։)
cf. Անպարունակ.
Անհասանելի եւ անպարունակելի. եւ ասեմ, ոչ զի էն, այլ եթէ զի՞նչ է. (Առ որս. ՟Է։)
unblamable, innocent;
not due;
— առնել՝ կացուցանել, to clear, to acquit.
Ի վերայ հասեալ անպարտ եւ անշարժ մտաց վկային. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Անպտղաբերութիւն.
ἁφορία, ἁγονία. infertilitas, sterilitas. Չտալն զպտուղ. անպտուղն գոլ. անբերութիւն. նմանութեամբ՝ Ամլութիւն. անշահութիւն. եւ այլն. հասըլսըզլըգ, գըսըրլըգ.
unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.
ἅκαρπος, ἅγονος. infructuosus, sterilis. Որ ոչ տայ զպտուղ, կամ ուստի չքաղի պտուղ ինչ (իրօք կամ նմանութեամբ). եւ անշահ. մեյվեսիզ, հասըլսըզ.
Ոչ դատարկս եւ անպտուղս զձեզ հաստատեսցեն. (՟Բ. Պետ. ՟Ա. 8։)
indelible;
slovenly.
ἁνεξάλειπτος. indelebilis. Որ ոչ ջնջի. անջնջելի. անջրելի. անեղծ. հաստատուն դրոշմեալ, արձանագրեալ.
intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.
Երեկ (այսինքն երեկոյն) զմիջին անջրպետն հասեալ ընկալաւ, ոչ յանկումն տունջեան, եւ ոչ գիշերոյ սկիզբն. (Փիլ. լին.։)
cf. Անսասան.
Շինեաց զկաթողիկէ սուրբ անսասանելի հաստատութեամբ. (Շ. իմ. եղանակ.։)
Անսասանելի հաստատութիւն, կամ ուղղութիւն։ Հիմամբ անսասանելեաւ։ Անսասանելի շաղկապք սիրոյ. (Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Հ՟Ե. Նար. առաք.։)
Անսասանելի եւ հաստատուն յուսոյն մերոյ. (Շար.։)
Կա՛ց դու անսասանելի ի քում հաստատութեանդ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
without nourishment.
(իբր Անսուն). Անսնունդ, անաճ. անբարգաւաճ. հասըլսըզ.
without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.
ԱՆՍԽԱԼ գրի եւ ԱՆՍՂԱԼ. ἁπλανής, ἁσφαλής. erroris expers, non erraticus, stabilis, firmus, securus, infallibilis. Ազատ ի սխալանաց. անմոլար. անվրէպ. ուղիղ. զգուշաւոր. ապահով. ստոյգ. աներկբայ. հաստատուն. անյողդողդ. խալատսըզ. եանզլըշսըզ, եանզըլմազ, սահիհ, սազ, էմին.
uncreatedness, eternal existence.
ԱՆՍԿԶԲՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ ԱՆՍԿԶԲՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆՍԿԶԲՆԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. τὸ ἅναρχον. principio carere. Չունելն զսկիզբն ժամանակի, որ հասարակ է երից անձանց. եւ Չունելն նա եւ զսկիզբն ծագման յայլմէ անձնէ. եւ այս սեպհական է հօր աստուծոյ.
without beginning, eternal;
baseless.
ἅναρχος. principii expers, principio carens. Որոյ չիք սկիզբն ժամանակի եւ եղանութեան. անժամանակ, անեղ. որ էն յաւիտենից։ Որպէս ստորոգելի աստուծոյ կամ երից անձանց առ հասարակ.
real, true, certain.
Միայն անսուտ եւ ճշմարիտ բարի է՝ հաստատուն առ ի յաստուածն հաւատ։ Անսուտ եւ ճշմարիտ ուրախութիւն։ Այս է անսուտ. բայց առաւելեալն յանստէն կատարելապէս ստեալ՝ է ասացեալ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)
wheel;
— մեքենայի, — of a machine;
— յեսանի, grindstone;
— խորտկաց, jack;
— տղայոց, gig;
— առաջակողման նաւին, capstern, capstan.
Որպէս տճկ. շէյթան արապասը. այն է հասունացեալ եւ չորացեալ սերմն կառին եւ նման փշոց. ռմկ. ըստ ոմանց՝ սատանի չարխի ֆելէք.
imperfection, fault;
— հասակի՝ խմխց, youth.
indissoluble;
insoluble.
որ եւ ԱՆԼՈՒԾԱՆԵԼԻ. ἅλυτος, ἁδιάλυτος. insolubilis, indissolubilis. Որ ոչն լուծանի ապականութեամբ, եւ ոչ քակի. անեղծ, եւ անքակ. սերտ. հաստատուն. մշտնջենաւոր. անմեկնելի, եւ անթարգմանելի. չէօզիւլմէզ. պօզուլմազ.
Էիցս անլոյծ յարակայութեան անայլայլելի հաստատութիւն. (Դիոն. երկն.։)
Ըմբռնեալ յանլոյծ. (յն. աներկաթ) տագնապ հասանէր. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 16։)
unwashed, impure.
Անլուայ ձեռօքն աղօթել ոչինչ ունի խտրոց. բայց անլուայ խորհրդով՝ այն է ամենայն յետնութիւն չարեացն։ Եթէ Աւետարան հասանիցէ ի ձեռս առնուլ, անլուայ ձեռօք չկամիս հուպ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
indissoluble, incorruptible;
insoluble, not to be decomposed;
that cannot be deciphered
Ի վախճան հասանել մեղացն, եւ անլուծականի կենդանութեանն լինել սկիզբն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Որով ունիս յանլուծական հաստատութեան։ Որ ստուգագոյնն է եւ անլուծական, նմա հետեւիլ. (Սկեւռ. աղ. եւ Լմբ.։)
unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.
Իբր անլսելի. անիմանալի. այն՝ զոր ոչ հասկանայ ոք.
cf. Անխախուտ.
Պարսպեա՛ եւ խաղաղացո՛ զսա (զեկեղեցի) անխախտելի հաստատութեամբ. (Բրս. քրզ.։)
Անխախտելի ամրութեամբ պնդեալ հաստատեաց. (Լմբ. ատ.։)
cf. Անխախուտ.
Պարսպեա՛ եւ խաղաղացո՛ զսա (զեկեղեցի) անխախտելի հաստատութեամբ. (Բրս. քրզ.։)
Անխախտելի ամրութեամբ պնդեալ հաստատեաց. (Լմբ. ատ.։)
to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.
Ոչինչ անխայեն յանհասանելեացն հասումն. (Շ. թղթ.։)
purity, unmixed state;
intemperance.
Հասարակութեամբ զանհասարակութիւն պահէ (կատարեալ միանձն), եւ անխառնութեամբն զեղբայրսիրութիւն. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
unruined, solid.
Ոչ խարխարեալ. ոչ խարխուլ. անխախուտ. հաստատուն, ամուր. գավի.
without base or foundation;
anchorless.
Որ չունի զխարիսխ, կամ չէ խարսխեալ ի վերայ հաստատուն գետնոյ. եւ ըստ այսմ նաւն ասի
indivisible, infrangible.
Զայն պահեա՛ հաստատուն եւ անխզելի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)
unsuspicious;
sincere.
Այնպէս դիւրեցաւ եւ հարթեցաւ, զի բազումք անխէթ եւ աներկեղ գնան ընդ այնպիսի ճանապարհ։ Զայլն ամենայն անխէթ ի վերայ դնիցէ (հաստատուն հիման՝) շինօղն։ Անխէթ եւ անկասկած դիմագրաւել։ Յետ այսչափ մեղաց անխէթ եւ անկասկած կամք։ Ամենեցուն դիւրեաց՝ անխիղճ անխէթ եւ անխափան զվարդապետութիւնն համարձակել. (Ոսկ. ես. եւ Մտթ. ՟Ա. 13. 17։ ՟Բ. 1։ եւ Չհ. ՟Ա. 7։)
not scrupulous;
unexceptionable.
Անխեղճ եւ բարի կամօք հաստատիցիմք. (Բրս. հց.։)
to be careless.
Զի տիրական կեանք նոցա հասարակաց մի՛ անխնամեսցի. (Յհ. կթ.։)
Ո՛չ է անտես առնելի, եւ անխնամելի զանկեալսն ի հասարակաց տկարութիւն. (Ածաբ. աղքատասիր.։)
inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.
ἁμύητος, ἅμυστος non initiatus, imperitus, rudis Անտեղեակ խորհրդաւոր իրաց. անխորհրդազգած. անիմաստ. անխոհեմ. բարակ բանի խելքը չհասնօղ. գապա, ագըլսըզ, նատան. պիվուգուֆ.
indifference;
indiscretion.
Մահուանն բոցոյ՝ հասարակաց եւ անխտրութեամբ ճարակեալ զամենեսեան. (Լմբ. սղ.։)
undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.
Յանխրատիցն պատուհասէ. (Լմբ. սղ.։)
ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.
որ եւ ԱՆԾԱՆ. ἅγνωστος, ignotus, ἁγνοούμενος, non notus. Ոչ ծանուցեալ. օտար. անգիտելի. անյայտ. թաքուն. աննշան. եւ անիմանալի. անհաս. չճանչցուած. թանըլմազ. նամալիւմ.
that is not servile, free.
ԶԵսայեայ զազատախօս բարբառ, եւ զանծառայական միտսն։ Կացին մնացին հաստատուն յանծառայական միտսն ազատաբար. (Ոսկ. ես.։)
unbegotten, unborn;
barren, steril.
ἅγονος. sine facto. Անծնունդ. անծննդական. անզաւակ. ամուլ. ստերջ. անբեր. զաւակ կամ բերք չունեցօղ. տօզուրմազ. հասըլսըզ.
Որպէս աղտ եւ վիժած զանծինն եւ անկենդանի եւ անլոյս անկումն ունի յերկրի. Դիոն. եկեղ. ՟Գ։ (Թո՛ղ զի եւ Ադամ եւ Եւայ՝ անծին կամ անեղ ասին, իբր ոչ հասարակ ծննդեամբ գոյացեալք։)
իբր անեղ եւ անսկիզբն կամ անժամանակ, հասարակ երեցունց աստուածային անձանց. մանաւանդ ըստ հոմաձայնութեան յունին. ἁγένητος. nonfactus, increatus որ գրի նաեւ ἁγέννητος. non natus.
unborn state.
իբր անեղութիւն՝ հասարակ երից Անձանց Աստուածութեան. առաւել վասն հոմաձայնութեան յունին, որ անխտիր գրի երբեմն. τὸ ἁγέννητον. non factum esse, կամ τὸ ἁγέννητον. non natum esse. վասն որոյ եւ կրկին թարգմանութեամբ ասի, (Կիւրղ. գանձ. ՟Ա.)
barren, steril.
ἅγονος. non generans, sterilis. որ եւ ԱՆԾՆՈՒՆԴ, եւ ԱՆԾԻՆ ասի, իբր անզաւակ, ամուլ, եւ անբեր. որ ծնունդ չունի, բերք մը չունեցօղ. տօզուրմազ. հասըլսըզ.
fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.
Արիաբար հաստատէին զինուք յանկածն պարսպին. (Շ. եդես.։)
unestablished, unfounded, unsupported, uncertain, frail.
Ո՛չ զանկայն զանհաստատն, եւ ոչ զայլայլելին. (Նիւս. կազմ.։)
Անկայիւ շարժմամբ հաստատեալ. (Անան. եկեղ։)
cf. Անկայ.
Ոչինչ հաստատուն յանկայականիս ցուցանի բնութեան. (Նիւս. երգ.։)
Մնացական է առաքինութիւնն, եւ չարիք նմին հակառակ՝ անկայական եւ անհաստատական. (Ոսկ. ես.։)
cf. Անկայ.
Որոյ չիք կայան հաստատուն. կամ անկայուն.
to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.
Յարձակիլ. ի վերայ հասանել. պատել.
Որ համարիցի հաստատուն կալ, զգո՛յշ լիցի՝ գուցէ անկանիցի։ Զիա՞րդ անկաւ յերկնից արուսեակն։ Անդ անկցին ամենեքեան։ Անկցի հպարտութիւն մարդկան։ Ապարանք անկցին։ Անկաւ պարիսպն շուրջանակի։ Յորոց վերայ անկաւ աշտարակն։ Անկցի ի վերայ նորա կարկուտն։ Իբրեւ զցօղ անկեալ ի Տեառնէ։ Բարձի՛ր, եւ անկի՛ր ի ծով։ Անկաւ ի վերայ երեսաց իւրոց։ Անկայ առաջի Տեառն։ Անկեալ երկիր պագանէին նմա։ Անկեալ ի վերայ պարանոցին։ Անկաւ զպարանոցաւն նորա։ Յորմէ անկաւ Յուդաս գնալ ի տեղի իւր։ Անկցին ի տանց փափկութեանց իւրեանց։ Անդր անկցուք, զի Տէր Աստուած մեր ընկէց զմեզ։ Անկաւ ի գլխոց ձերոց պսակ փառաց ձերոց։ Անկցի ի գուբ առիւծուց։ Անկցի ի հնոց հրոյն, յորոգայթ, եւ այլն։
that cannot be plundered or robbed.
Անկապուտ ուխտ հաստատեալ. (Շ. վիպ.։)
sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.
Վաղվաղակի եկն եհաս ի վերայ իբրեւ անկասկածից. (Ոսկ. ես.։)
imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
imperfect tense.
ἁτελής, ἁτέλεστος. imperfectus. Որ չէ կատարեալ. ոչ լրացեալ. թերի. թերակատար. պակասաւոր. տհաս. քեմալսըզ. նաթէմամ. գուսուր. էքսիք.
Անկատար հասակք. (Պիտ.։)
seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.
cf. ԱՆԿԱՐ, ի, ից, աց.) ἁδύνατος. impotens, impos. Չունօղ զկար զօրութեան. անկարօղ. տկար. հիւանդ, կամ անձեռնհաս, անբաւական. գատըրսըզ. գուվվէթսիզ. գուտրէթսիզ.
unexpected, unforeseen, extraordinary, unaccountable;
յ—ս, suddenly.
Արհաւիրք անկարծք ի վերայ հասանէին. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 17։)
unable, feeble, incapable.
որ եւ ԱՆԿԱՐ. Որ չէ կարօղ. տկար. անձեռնհաս. չիկրցօղ. գատըր օլմայան, գուտրէթսիզ.
Միտք յառաջանալ ի բնութիւն անհասիցն անկարող գոն. (Բրս. ծն.։)
cf. Յանգաւոր.
Այն կիրք՝ մոր անկաւոր Աստուածութեանն է, հասարակաց է. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
hospital.
Տուն եւ տեղի, ուր անկեալ դնին եւ դարմանին ակարք ձրի. հիւանդանոց. հասդալար. պիյմարխանէ.