Entries' title containing նա : 6571 results

Փառաբանակից, կցի, կցաց

adj.

praising with another;
glorified together.

· Calfa

NBHL (4)

Մտանել եւ սրբոց հրեշտակաց, եւ լինել պաշտօնակից մեզ, եւ փառաբանակից քումդ բարերարութեան։ Փառաբանակից ինէր նոցա, եւ օրհնաբան Աստուծոյ։ Հրեշտակք Աստուծոյ՝ մխիթարիչք եւ փառաբանակիցք են ինձ։ (Պտրգ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ. ՟Ժ՟Դ։)

Զհոգին Աստուծոյ, զոր ամենայն գիր հին եւ նոր՝ ընդ հօր եւ ընդ որդւոյ թուակից եւ փառաբանակից ասէ զնա. (Աթ. ՟Ա։)

(իբր ներգ) συνδοξόλογος, συνδοξάζων conglorificans. Ի միասին փառաբանօղ. ձայնակից ի փառաբանել զԱստուած. երգակից. սինդօքսա՛զօն.

Փառաբանակից հօր՝ որդի։ Փառաբանակից հօր՝ որդի։ ՓԱռաբանակից հօր եւ սուրբ հոգւոյն. (Շար.։)


Փառունակ

adj.

glorious.

· Calfa

NBHL (2)

Ունակ փառաց. կամ փառաւորընկալ.

Նախատիպ միածնի բանին, եւ փառունակ փառաց միածնին. (Գանձ.։)


Փասեանաբոյծ

s.

pheasant-breeder.

· Calfa


Փասեանարան

cf. Փասեանոց.

· Calfa


Փաստաբանական, ի, աց

adj.

argumental, argumentative, oratorical.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ըստ իմաստասիրութեան խորշեցուցանէ զփաստաբանականն տեսակն. քանզի հա՛րկ է այն՝ որ ստոյգն գիտէ, եւ զպատճառս ընդ նմին կարծել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 22։)

Նա պատճառս փաստաբանականս ի մէջ առնոյր. առ ահի սրտիս ասէ զայն գործեցի. (Յհ. կթ.։)

որ եւ ՓԱՍՏԲԱՆԱԿԱՆ. αἱτιολογικός rationalis, caussaticus, juridicalis. Պատճառաբանական. յառաջբերական պատճառաց կամ պատճառանաց իրաւացի դատելոց.


Փաստբանական, ի, աց

adj. gr.

blamable;
causal.

· Calfa

NBHL (3)

Շաղկապք փաստբանականք են, ոյք ի բացատրութեան սակս բաղայց յարառոցին. եւ են այսք. զի, վասն որոյ, վասն զի. (Թր. քեր.։)

Փաստբանականք, այսինքն պատճառաբանականք։ Եւ վարժեսցուք զփաստբանականդ այսպէս։ Իսկ զկնի փաստբանականին՝ է տարակուսեալ, որ է ընդդէմ փաստբանականին. (Երզն. քեր.։)

Պետրոս ճանաչօղ տեառն ե՛ւ յուրաստ փաստբանական. (այսինքն եւ յուրանալ անդ պատճառանօք, կամ ի մեղադրելի ուրացութեան). (Ճ. ՟Ա.։)


Փուրփուզնայ

s.

poorpoozna (kind of grapes).

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

«մի տեսակ խաղող» Վստկ. 47 (Ազգ մի սպիտակ խաղող կայ, որում հոռոմն ստինաս ասէ. և այլ կայ որում փուրփուզնա ասեն). ուրիշ տեղ չէ ռռռծածուած.-Ըստ ՀԲուս. § 3092 լոյն բնագիրը բառիս դէմ ունի կորկինթական։

= Անշուշտ նոյն յունարեն բառն է, ինչ-պէս վկայում է նաև Վաստակոց գրոց թարգ-մանիչը. միայն յառաջացած է բառի արա-բերէն տառադարձութիւնից՝ սխալ կէտա-դրութեամբ. այսպէս [arabic word] qorqīntiya դարձած ❇ ︎ fūrfusna. հմմտ. նաև ճաարս՝ նոյնպիսի սխալ ընթերցմամբ յա-ռաջացած։-Աճ.


Փոփոխանակի

adv.

cf. Փոփոխ.

· Calfa


Փոքրանամ, ացայ

vn.

cf. Փոքրկանամ.

· Calfa

NBHL (3)

Փոքրացաւ մարմնով աստուածապէս անբովանդակելի ելով։ Թափիլն, խոնարհիլ, փոքրանալ. (Դամասկ.։)

ամենայն ախտք փոքրասցին։ Ձմեռն փոքրացաւ, եւ ժամանակ գարնանային եղանակին մերձեցաւ. (Վրք. հց. ՟Գ։ Արծր. ՟Գ. 8։)

σμικρύνομαι diminuor. Փոքրկանալ. նուաստանալ. եւ Նուազիլ. թեթեւանալ.


Փոքրաքանակ

adj.

retalling;
cf. Վաճառ;
cf. Վաճառական.

· Calfa


Փոքրկանամ, ացայ

vn.

to grow less or shorter, to shorten, to become smaller, to be lessened, diminished, to decrease.

· Calfa

NBHL (4)

Ոչ փոքրկացայ սակաւիր առաջի քո Տէր իմ Տէր։ Ոչ փոքրակացան այսոքիկ առաջի քո Աստուած. (՟Բ. Թագ. ՟Է. 19։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Է. 17։)

Ամփոփեցաւ, փոքրկացաւ, եւ եղեւ զի՛նչ եւ կամեցաւ։ Չառնու յանձն փոքրկանալ ասողացն բերանով։ Եւ ո՛չ վասն այնորիկ փոքրկանայ պատիւ նոցա յաստուծոյ։ Փոքրկացեալքն յաստուծոյ. (Ագաթ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 32։ Իգն.։ Լմբ. պտրգ.։)

Ժողովուրդ ժպիրհ յամառոտ է նա, եւ փոքրկանաս դու ի միտս նորա. (Եփր. ել.։)

σμικρύνομαι, μικρύνομαι, κατασμικρύνομαι parvus reddor, imminuor. Փոքրիկ լինել. կամ երեւիլ փոքրանալ. նուազիլ մեծութեան. նուաստանալ. յետնիլ. պզտիկնալ.


Փռնապան, աց

s.

baker, oven-keeper.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց լինել փռնապան, զի արասցէ հաց. (Ճ. ՟Ա.։)


Փսենաս

s.

fig-insect, cynips, gall-insects.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«արու արմաւենու և արու թզե-նու բեղմնափոշին, որ հասարակ կամ էգ բոյսի վրայ են ցանում պտղաբերութեան համար». մէկ անգամ ունի Վեցօր. էջ 98։

NBHL (2)

Առնուն յոստոց արութիւնն իմն, որ անուանեալ կոչի փսենաս, որ է նմանութեւիւն սերման. (Վեցօր. ՟Է։)

Բառ յն. փսին (յոքն. հյց. փսինա՛ս ). ψήν vermiculus, vel culex եւ այլն. Ճճի կամ մժեղ ծնեալ ի գնտակս թզենւոյ. եւ Փոշի արու թզենւոյ կամ արմաւենւոյ, զոր ցանեն յէդն տնկոյն առ պտղաբերութիւն կամ ի հասունութիւն.


Փտանամ, ացայ

vn.

cf. Փտիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն գործ՝ որ փտանալոց է, պակասէ. (Սիրաք. ՟Ժ՟Դ. 20։)

Ընդ այնքան ժամանակ ոչ փտացան մարմինք սրբոցն. (Մամբր. առ Լեհ.։)


Փրկանակ, ի

adj.

offering oneself as ransom for others.

· Calfa

NBHL (3)

Որ տայ զանձն ի փրկանս այլոց. փրկանաւոր. պատճառ կամ առիթ եւ գործի փրկութեան.

Փրկանակն բան (փրկիչն)։ Դու զօրաւոր փրկանակ ենաց՝ իսկուհի երկնի։ Հաշտոթեանն մերում փրկանակ կարեալ։ Զծանր գինն աշխարհի, եւ զփրկանակն մարդկան սեռի։ Կենաց աշխարհի փրկանակ (մահն Քրիստոսի). (Թէոդոր. մայրագ.։ նար. ՟Ի՟Զ. ՟Կ՟Գ. ՟Ծ՟Ա։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։ Լմբ. սղ.։)

Բաժակնլ որ մեզ վշտագինն է, այլն մանկանցն փրկանակ. (Ոսկ. ննջ.։)


Փրկանաւորեմ, եցի

va.

to deliver or save by means of ransom, to redeem;
cf. Նամակ.

· Calfa

NBHL (1)

Գթասիրեալ փրկանաւորեաց զմեզ արեամբ միածնին իւրոյ. (Յհ. իմ.։)


Փրկանաւորութիւն, ութեան

s.

ransoming, redemption.

· Calfa

NBHL (3)

cf. ՓՐԿԱՆԱԿ. որպէս Լցօղ զտեղի փրկանաց. պատճառ կամ առիթ ազատութեան ի գերութենէ եւ այլն.

Աւարտեալ զտնօրինականացն զփրկաւորն զտնտեսութիւն։ Փրկանաւորդ արգասիք շնորհաց։ Դարձո՛ ի ներհակն փրկանաւոր՝ ի սէր տռփանաց անկապուտ գոյին. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Լ՟Զ։ Սկեւռ. աղ.։)

Նախ զարուին յառաջ բերեալ զփըրկանաւորութիւն. (Խոսր.։)


Փրկութիւնաբեր

cf. Փրկութիւնագործ.

· Calfa

NBHL (1)

զորա փրկութիւնաբեր տնօրէնութիւն ի մէնջ լուեալ՝ գիտունք լինին։ Հնչեցուցանելով ընդ ծագս տիեզերաց հրաշափառ փրկութիւնբեր զյարութիւնն. (Նար. երգ.։ Ճ. ՟Գ.։)


Փրկութիւնագործ

adj.

salutiferous, causing health, salutary.

· Calfa

NBHL (3)

Հաղորդ լինել փրկութիւնագործ կերակրոցն։ Ապաւինեալսդ յառ քաւաբեր եւ ի փրկութիւնագործ զօրութիւն։ Վասն փրկութիւնագործ հաւատոցն. (Պրպմ. ձ. Ճ. ՟Գ.։ Անան. եկեղ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)

Զփրկութենագործ զմարմին եւ զարիւն տեառն թոշակ յետին առ ի նմանէն իւր ընկալեալ. (Յհ. կթ.։)

ՓՐԿՈՒԹԻՒՆԱԳՈՐԾ կամ ՓՐԿՈՒԹԵՆԱԳՈՐԾ. σωτηριώδης salutaris. Փրկագործ. փրկարար. կենագործնկ. փրկական.


Փրփրանամ

vn.

to foam, to froth, to spume, to mantle;
to slaver;
— օճառի, to lather.

· Calfa

NBHL (3)

Ալիք զբնականն փրփրանան՝ անբան գոլով. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Ե։)

Ալեացն ըստ սաստկութեան ծփանացն գիզագեղ յեղյեղուկ փրփրացեալ։ մեծաձայն ճչեալ՝ բոհբոխելով փրփրացեալ. (Ագաթ.։)

Ի ծովածուփ ալիք կուտակելոցն, եւ փրփրացեալ լեռնացելոց շրջեալ հատանէր. (Յհ. կթ.։)


Փքանամ, ացայ

vn. fig.

to swell, to be swollen;
to be puffed up, elated, to grow proud, to be swollen with pride, to take a pride in one's successes, to be bloated with pride and presumption.

· Calfa

NBHL (3)

Քերթողք ծաղուց՝ առ ի ծաղր ինչ կատականաց գործ գործել՝ մեծամեծս փքային։ Ամենայն ուրեք յաշխարհի մեծ փքայ հեշտ ցանկութիւնն. յն. մեծամեծս շնչէ. ուր հյ. վրիպակաւ գրի՝ փքահեշտ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ինձ մահկանացուիս զի՞նչ արժան է բարձրավիզ լինել փքանալ։ Ի յօդոյն փքանալով։ Ընդ փարթամութիւնդ փքանաս։ Փքացեալ ի ճոխութիւն իւրեանց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. սղ.։ Մխ. առակ.։)

ՓՔԱՄ կամ ՓՔԱՆԱՄ φυσάω, -ομαι , πνέω flo, spiro, inflor, tumeo fastu μέγα φρωνέω altum sapio, magnus gero spiritus. Իբրու փքով լի լինել. որպէս փուք երեւել, եւ ի դուրս տալ զփուք. փչել. շնչել. ուռնուլ. դիզանա. փրփրիլ. հպարտանալ. ամբարտաւանիլ. սոնքալ, սիգալ. գոռալ. գոռոզանալ. մեծամեծս կոտորել. քամիով լցուիլ, ուռեցուորիլ.


Քահանայ, ից

s.

priest, clergyman.

· Calfa

Etymologies (6) · Adjarian

, ի հլ. «կրօնական մի պաշ-տօնեայ, տէրտէր» ՍԳր. Եփր. քրզ. որից քահանայութիւն Ագաթ. քահանայել Եփր. գծ. 23. քահանայապետել Եւս. քր. զքահա-նայ Փարպ. չքահանայապետ Բ. մկ. դ. 13. քահանայարան «տաճար» Տիմ. կուզ. էջ 287. Ճառընտ. ունինք և քահանայատակ «լտ. peonia բոյսը» Բժշ. (>ՀԲուս. § 3123), որ կոչուած է նաև քահանայուկ, խաչափայտ. հարիւրալամ ևն. այս անունները ստագած է ժողովրդական հաւատալիքների համեմատ. արաբերէն էլ ըստ ՀԲուս. կոչւում է [arabic word] kahiānā (չունի Կամուս), որ կարող է մեր բառից ծագած լինել կամ ընդհակառակը հայերէնը նրանից փոխաեալ և յարմարեալ։

= Ասոր. [syriac word] kāhnā, ն. ասոր. k'ana, արամ. [hebrew word] kāhanā (լգ. kāhanayā) «քահա-նայ», որ ընիկ սեմական բառ է և ստնւամ է նաև միւս ցեղակից լեղուների մէջ. ինչ. փիւնիկ. [hebrew word] khn, եբր. [hebrew word] kohēn, եթովպ. ե ὶ)Պ kāhne «քահանայ», արաբ. [arabic word] kähin «հմայող, կախարդ, բախտագուշակ, անտես. մատակարար». բուն արմատո հա-մարւում է kvn «ոտքի վրայ կանգնիլ, ծա-ռայել (Աստուծոյ)» (Gesenius I777 տպ. էջ 335)։-Հիւբշ. 318։

Հները ստուգաբանում են քաւել կամ քահել «տտոնել» բայից. հմմտ. Քահա-նայ՝ ըստ մերումս պատշաճեալ լե-զուի՝ մաքրող կամ սրբիչ անուանի (Լմբ. մատ. 135). Այլ է արբելն քահանային և վասն այսորիկ թարգմանի անուն նո-րա մաքրող (Լմբ. մատ. 433). Սրբու-թիւն հայցէ, քանզի քահանայ է, որ թարգմանի մաքրող կամ սրբող (Լմբ. մատ. 503). Ըստ հայկական բառին քա-ւիչ ստուգաբանի կամ հարկանող (Միխ. աս. 538). Երէցն աւագ կոչի և քահա-նայն՝ առաջնորդ (Եփր. քրզ.) Քահա-նայն քաւիչ թարգմանի (Տաթև. ամ. 308)։ Նորերից նախ Schroder, Ihe-saur. 46, 383 քաղդ. ասոր. ձևից փո-խառեալ։ Klaproth, As. pol. 104 ա-րաբ. kāhin ձևի հետ։ ՀՀԲ քահէ նա. այսինքն քաւէ նա։ Ջրպետ, Քերակ. 69 սխալ է համարում դնել տեմական, ո-րովհետև հայ բառը մեկնւում է միայն քան (քաւել) -ան-այ։ Սեմականից են

դնում նաև ՆՀԲ, Peterm. 32, Riggs Քերակ. 1856, էջ 60 (եբր. kohen), Lag. Urgesch. 848, Müller SWAW 41, 13, Տէրվ. Altarm. 70 ևն։ Ալիշան, Հին հաւ. 459 յիշում է «Սանտուիչի կղզեաց քահունա «կրօնաւոր»։

ԳՒՌ (dialectal) Կր. Ննխ. Շմ. Պլ. Ռ. Սչ. քահանա, Տիգ. քահաննա, Զթ. քահաննօ, քահաննո, Ալշ. Ախց. գ'ահանա, Տփ. գահա՛նա, Աժտ. կահանա, Խրբ. Սեբ. գ'ահաննա, Ոսմ. քճա-նա, Մշ. Ննխ. (գիւղերը) գ'հանա, Երև. Ղրբ. կհա՛նա, Խլ. Վն. ք'ախանա, Մկ. ք'mխmնա։

ՓՈԽ (borrowing) Ըստ Մառ, Վրդ. առ. I, էջ 57 ա. րաբ. [arabic word] kāhanā «քահանայ» (Առակագըը-քի արաբերէն թարգմանութեան մէջ) հայե-ոէնից է տառադարձուած։

NBHL (5)

Մելքիսեդեկ արքայ շաղեմայ եհան հաց եւ գինի, քանզի քահանայ էր Աստուծոյ բարձրելոյ։ Քահանայքն՝ որ մերձենան առ Աստուած՝ սրբեսցին։ Ահարոնի քահանայի (որ եւ քահանայպետ, յազգէ զեւտացւոց)։ Յազգէ յուդայ ծագեաց տէր մեր, յորմէ ազգէ վասն քահանայից Մովսէ՛ս ինչ ոչ ճառեաց. եւ ե՛ւս առաւել յայտ է, թէ ըստ նմանութեան մելքիսեդեկին յառնելոց է այլ քահանայ. քանզի վկայեցաւ, թէ դու ես քահանայ յաւիտեան ըստ կարգին մելքիսեդեկի։ Արար զմեզ թագաւորս, եւ քահանայս Աստուծոյ եւ հօր իւրոյ. եւ այլն։

Քահանայ՝ ըստ մերումս պատշաճեալ լեզուի՝ մաքրօղ կամ սրբիչ անուանի։ Սրբութիւն հայցէ, քանզի քահանայ է, որ թարգմանի մաքրօղ կամ սրբօղ, եւ սրբէ զժողովուրդն աղօթիւք. (Լմբ. պտրգ.։)

Երէցն՝ աւագ կոչի, եւ քահանայն՝ առաջնորդ (որպէս գահերէց). (Եփր. քրզ.։)

Եպիսկոպոսաց, եւ քահանայեաց, եւ սարկաւագաց. (Գանձ.։)

ἰερεύς sacerdos, sacrificus. Երէց. աւագն ի պաշտօնեայս տեառն՝ օծեալ, հաշտարար Աստուծոյ պատարագաւ, քաւիչ ժողովրդեան. որ ի հնումն էր ստուէր, իսկ ի նորումս ճշմարտութիւն. ի յն. եւ լտ. նոյնպէս կոչի եւ չքահանայն կռոց, որ ի մեզ ուրոյն կոչմամբ Քո՛ւրմ ասի.


Քահանայագործ

adj.

officiating.

· Calfa

NBHL (2)

Որ առնէ զգործ քահանայութեան. կամ պատարագիչ.

Քահանայագործն աստուածագո՛րծ է. (Ոսկիփոր.։)


Քահանայագործեմ, եցի

va.

to consecrate;
to ordain priest.

· Calfa

NBHL (8)

Քահանայագործել զքո անարատ մարմինդ եւ զպատուական արիւնդ։ Քահանայագործեալ հօր ղիւր մարմինն։ Քահանայագործել հաճոյական պատարագ զանձինս ձեր։ Իշխանական համարձակութեամբ զփրկութիւն մեր քահանայագործէ։ Քահանայգործելն քրիստոսի է սրբելն զմեզ. (Պտրգ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Բ։ Շ. ՟ա. պ. ՟Ի՟Գ։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

յոբ օր աւուր քահանայագործէր (այսինքն զոհէր) ըստ թուոյ որդւոցն. (Միխ. ասոր.։)

ՔԱՀԱՆԱՅԱԳՈՐԾԵԼ. որպէս Քահանայ առնել. ձեռնադրել կամ սրբել ի քահանայութիւն.

Դնէ զարարչական զձեռն իւր ի վերայ սրբոց իւրոյ առաքելոցն, եւ քահանայագործէ զնոսա. (Զքր. կթ.։)

Արժանապէս քահանայագործեալ (սուրբ քահանայդ), եւ կրկին պատուոյ արժանացեալ. (Ոսկիփոր.։)

Նոցա յաւէա պարտ է սրբել զայլսն, եւ պաշտել առանց մեղանչելոյ՝ զԱստուած, որք քահանայագործեցան. (Մեկն. ղեւտ.։)

Քահանայագործեցին այսպիսի բանիւքս զհամբաւս իսկ, եւ զպատկերս եւ զբագինս. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)

ἰερουργέω operor sacris, sacrifico ἰερατεύω, -ομαι sacerdotis fungor τελετουργέω consecro, initio. Գործել զգործ կամ զպաշտօն քահանայի եւ քահանայութեան. քաւել. նուիրագործել. պատարագել. կատարել՝ պաշտել. մատուցանել. տնտեսել զհոգեւորս.


Քահանայագործութիւն, ութեան

s.

consecration.

· Calfa

NBHL (6)

Քան զամենայն օրինաւոր քահանայագործութիւնն պայծառագոյն եւ մաքրագոյն։ Ի ձեռն որդւոյն իւր քահանայադործութեան։ Որ պաշտպանող քահանայագործութեանն բարեխօսութեամբ ընդ աջմէ հօր սրբէ զմեզ օր ըստ օրէ, (Ածաբ. մակաբ.։ Լմբ. սղ.։)

Վերստի արժանի լինել քահանայագործութեան ... Այնպիսիքն ոչ են արժանի ի կեանս իւրեանց քահանայագործւթիւն առնելոյ. (Շ. ընդհ.։)

Մկրտեաց զնոսա ... կացեալ երիս ժամս լոյսն ի վերայ սխալի քահանայագործութեանն. (Զենոբ.։)

Զկնի քահանայագործութեանն ամբարձեալ ահարոն զձեռս. (Վրդն. ղեւտ.։)

Սա յայտնեաց զեգիպտական քահանայագործութիւն ելլենացւոցն. (այսինքն է քրմութիւն եւ պաշտամունք նորա). (Նոննոս.։)

ἰερουργία rei divinae peractio, sacrificium τελετουργία consecratio, initiatio. Քահանայագործելն. գործ քահանայութեան. նուիրագործութիւն. պատարագ. եւս եւ մկրտութիւն. եւ Զոհագործութիւն.


Քահանայաթաղ

s.

priest's funeral.

· Calfa

NBHL (1)

Թաղումն քահանայի վախճանելոյ. կարգ պաշտման ի թաղման քահանայի. (Մաշտ.։)


Քահանայական, ի, աց

adj.

sacerdotal, priestly;
—ք, priests.

· Calfa

NBHL (6)

Պատմուճանս քահանայականս։ Զքահայական զկահ. (՟Ա. Եզր. ՟Ե. 45։ ՟Ը. 18։)

Ո՛վ աստուածային եւ քահանայական գլուխ։ Բազմեցուցին ի քահանայական գահոյս։ Քահանայական խորհրդածութեամբք, կամ շնորհիւ։ Քահանայականս աղօթիւք։ Աղօթք քահանայականք։ Քահանայական նուիրմամբ. (Ածաբ.։ Ճ. ՟Բ.։ Յճխ.։ Մանդ.։ Խոսր.։ Նար.։)

Քահանայական տոհմ թէպէտ եւ աղքատ իցէ, մեծապատիւ է հոգեւորօք. (Մխ. առակ.։)

ՔԱՀԱՆԱՅԱԿԱՆՔ գ. որպէս Քահանայք. որ են ի քահանայական կարգի.

Վարդապետօք, քահանայականօք, կուսանօք։ Առաքեալք եւ մարգարէք եւ վարդապետք՝ ամենայն քահանայականօք. (Նար. երգ.։)

ἰεροτικός sacerdotalis ἰερότατος sacrosanctus. Սեպհական քահանայի եւ քահանայութեան. սուրբ նուիրական.


Քահանայակից, կցի, կցաց

s.

brother-priest, colleague.

· Calfa

NBHL (3)

Քահանայակցի տիմոթեայ ի դիոնեսիոսէ քահանայէ։ Ի քահանայէ ի դիոնեսիոսէ (ասէ) առ քահանայակիցդ. տիմոթէոս. (Դիոն. երկն. յորմէ եւ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)

Զորոշեալն ի միոյ քահանայէ եւ ամենայն քահանայակիցք նորին նմանապէս ի բաց որոշեսցեն յինքեանց. (Շ. ընդհանր.։)

συνιερεύς collega in saerdotio συμπρεσβύτερος sympresbyter. Դասակից քահանայից. երիցակից.


Քահանայանամ, ացայ

vn.

to take orders, to become or to be ordained priest;
to perform the duties of priest.

· Calfa

NBHL (11)

Մատուցե՛ս առ քեզ զահարոն զեղբայր քո եւ զորդիս նորա՝ քահանայանալ ինձ։ Որովք քահանայանայցէ։ Օծցես զնոսա, զի քահանայասցին ինձ։ Քահանայացան եղիազար եւ իթամար ընդ ահարոնի ընդ հօրն իւրեանց. (Ել. ՟Ի՟Ը։ Թուոց. ՟Գ։)

Եղեւ ինչ պատճառք աղքատութեան քահանայացելոցն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)

Նոքա են արժանի հոգւոյն սրբոյ օծման, եւ քահանայանալ Աստուծոյ. (Յճխ. ՟Ե։)

Եւ ոչ ի քահանայանալն եւ փառաւորել հօրն՝ երեւեալ պերճացան նոքա. (Խոր. ՟Բ. 77։)

ἰερατεύω, -ομαι ordinor in sacerdotium, consecror եւ sacerdotio fungor. եբր. քէհէն. Քահանայ լինել՝ օծանիլ՝ ձեռնադրիլ.

Որ շնորհացս եւ ճշմարտութեանս քահանայացան, որդւոյն Աստուծոյ արեանս սպասաւորեալ կարգեցան. (Խոսր. պտրգ.։)

Կամ Վտրել զպաշտօն քահանայութեան. քահանայագործել.

Եւ եղեւ ի քահանայանալն նորա. (Ղկ. ՟Ա. 8։)

Ուր (Իգնատ.)

Զի՞նչ արդեօք քահանայանալն իցէ. փոխանակ ասելոյ քահանայագործել՝ քահանայանալ գրեաց։

Անհնարին է նմա ա՛յլ քահանայանալ, այլ արտքոյ ապաշխարել։ Քահանայանալ ի վերայ տիրանենգ ժողովրդոց ոչ կարեմ. (Կանոն.։ Փարպ.։)


Քահանայապետ, աց

s.

priest, chief priest;
pontiff;
hierarchy;
—ն, հռովմայ, sovereign pontiff.

· Calfa

NBHL (8)

Քահանայապետն օծեալ։ Կարդեցան քահանայապետն օծեալ։ Կարդեցան քահանայապետքն զգեցեալ զպճղնաւորն։ Ծերոցն հրէից, եւ քահանայապետից։ Պահապանաց տաճարին, եւ քահանայապետից։ Թագաւորօքն մերովք, եւ քահանայապետօք մերովք։ Զօրանային բարբառք նոցա, եւ քահանայապետիցն.եւ այլն։

Այսպիսի եւ վայել էր մեզ քահանայապետ՝ սուրբ , անմեղ, անարատ։ Նայեցարո՛ւք ընդ առաքեալն եւ ընդ քահանայապետ խոստովանութեան մերոյ ընդ Յիսուս Քրիստոս։ Ունիմք այսուհետեւ քահանայապետ մեծ՝ անցեալ ընդ երկինս՝ զՅիսուս որդի Աստուծոյ.եւ այլն։

Ինքն քահանայապետ, եւ ինքն պատարագ. (Խոսր.։)

Քահանայապետ Աստուծոյ, եւ պատմօղ աստուածային օրինաց՝ տէր սուրբ գրիգոր։ Ի յիշատակի քահանայապետացս աստուածայնոյ։ Ընդ քահանայապետս աստուածային օրինօք պատուեալս. (Շար.։)

ἁρχιερεύς summus sacerdos, pontifex. Պետ եւ գլուխ քահանայից կամ յաջորդք նորա՝ գլխաւոր գործակցօք. ի նորումս ճշմտրիտ քահանայապետ յաւիտենից Քրիստոս, եւ փոխանորդք նորա՝ եւ յաջորդք առաքելոց եւ օրինաւոր առաջնորդք եկեղեցւոյ. որ եւ ՀԱՅՐԱՊԵՏՔ ասին. որպէս եպիսկոպոս, արքեպիսկոպոս, պատրիարգ, կաթողիկոս, պապ.

ՔԱՀԱՆԱՅԱՊԵՏ. ἰεράρχης hierarcha. դասապետ հրեշտակաց կամ սրբազան պաշտօնէից յերկինս. (ըստ յն. սրբազնապետ)

Քահանայապետք առաջին։ Քահանայապետք երկրորդ։ Առաջին յերկինս քահանայապետք։ Երկրորդին դասու քահանայապետք։ Երրորդ ի յերկինս քահայապետք։ Ի գերիմտցական քահանայապետութենէն քահանայապետք. (Շար.։ Շ. հրեշտ.։)

Քահանայապետն կռոց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Քահանայապետաբար

adv.

pontifically.

· Calfa

NBHL (2)

ἰεραρχικῶς hierarchice. Իբրու քահանայապետ կամ սրբազանապետ. քահանայապետապէս

Առ հասանելի նմանութիւն աստուածասիրաց իմացութեանց քահանայապետաբար երեւեալք։ Ո՛րք են (ի հրեշտակս), որք մեզ քահանայապետաբար վերակացուք եղեն. (Դիոն. երկն.։ Մաքս. ի դիոն.։)


Քահանայապետական, ի, աց

adj.

pontifical.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ զայս յուշ առնեմ քում քահանայապետականիդ հանճարոյ։ Եղելոյ ի կարգի քահանայապետականի։ քահանայապետական իշխանութիւն, կամ սուրբ ժողով, աթոռ, օրհնութիւն, հայցուածք. (Դիոն. երկն.։ Պրպմ. ՟Լ՟Բ։ Մագ. ՟Ա.։ Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Ո՛վ գրիգորիոս քահանայապետական գլուխ. (Իգն. յռջբ։)

ἰεραρχικός, ἁρχιερατικός pontificius, pontificalis ἰερότατος sacrosanctus, sanctissimus. Սեպհական քահանայապետի եւ քահանայապետութեան. սուրբ. սրբազան.


Քահանայապետեմ, եցի

vn.

to be or become high priest or pontiff;
to perform the duties of pontiff.

· Calfa

NBHL (5)

Յանդիման երեսաց հօրդ քահանայապետեա՛ մեզ։ Եզեալ յերկինս երկնից՝ զամենեսեան զմեզ Ելեալ յերկինս երկնից՝ զամենեսեան զմեզ քահանայապետելով իւր սրբէ, Լմբ. (պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Նախ երբայեցւոց քահանայապետեաց ահարոն. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Իբրու ի նոյն իսկ յաստուածութենէ քահանայապետիլ նոցունց։ Երիցագոյնն եւ մերձ առ Աստուած իմացութեանց բարեզարդութիւն ի կատարողապետականէն լուսափայլութենէ քահանայապետեալ. (Շ. հրեշտ.։ Դիոն. երկն.։)

Նուաստագունիցն կարգաց իւրաքանչիւր ոք առաջինն քահանայապետէ. իսկ վերնագունիցս այսոցիկ զարդու քահանայապետութեանս՝ աստուած քահանայապետէ. (Մաքս. ի դիոն.) (այսինքն որպէս սրբազան պետ լուսատու լինի, առաջնորդէ)։

չ. ἁρχιερατεύων pontifex constituor, summo sacerdotio fungor. Քահանայապետութիւն առնել, եւ քահանայապետ լինել, կարգիլ. առաջնորդել ի սրբազան կարգի.


Քահանայապետութիւն, ութեան

s.

dignity of a high priest, pontificate;
hierarchy.

· Calfa

NBHL (7)

Ջանայր յակիմոս վասն քահանայապետութեան։ Գլուխ քահանայապետութեան։ Ի քահանայապետութեան աննայի եւ կայիափայ.եւ այլն։

Յափշտակել կամեցան զքահանայապետութին յահարոնէ. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Դադարեաց յազգէ նորա քահանայապետութիւն։ Բարձցի քահանայապետութիւն յազգէս (այսինքն ի ցեղէ իմմէ)։ Ով ոք նստցի յաթոռ նորա յաջորդելով զաստիճան քահանայապետութեանն. (Խոր. ՟Գ. 66։ Ճ. ՟Բ.։ Վրք. ոսկ.։)

Քահանայապետուեւիւն է՝ ըստ իս, կարգ սրբազան, եւ հանճար եւ ներգործութիւն առ աստուածատեսակ նմանութիւն, մինչ ոք քահանայապետութիւն ասիցէ, զամենեցուն միահամուռ սրբազանիցն ասէ զարգ. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)

Մեծն դիոնեսիոս յերիս կարգս բաժանէ զինն դասուց երկնաւորաց քահանայապետութիւնս։ Պետութիւնք բարձրացեալք ի քահանայապետութիւն երրորդ։ Զերկնաւոր քահանայապետութեանցն կատարելով զտօնախմբութեան տօնս (Շ. հրեշտ.։ Շար.։ Ժմ.։)

ՔԱՀԱՆԱՅԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆ. ἰεραρχία hierarchia, sacer ordo. Սրբազնապետութիւն կամ դասապետութիւն հրեշտակաց։

ἁρχιεροσύνη summum sacerdotium, pontificatus. Քահանայապետն գոլ. եւ Իշխանութիւն՝ պաշտօն եւ գործ քահանայապետի ի հին կամ ի նոր օրէնս.


Քահանայապէս

adv.

like a priest, sacerdotally.

· Calfa

NBHL (3)

Որպէս քահանայ՝ ըստ հին կամ նոր օրինի.

Ո՛չ քահանայապէս ըստ ահարոնեան տկար օրինին մատետր։ Զուարթնոցն բան իմն ընծայեցեր մարդկօրէն փրկական քահանայապէս եւ քաւչապետաբար մաղթել. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Լ՟Դ։)

Ո՛չ քահանայապէս հին կամ նոր օրինի.


Քահանայավարութիւն, ութեան

s.

sacerdotal order or function.

· Calfa

NBHL (2)

Վարումն քահանայութեան. քահանայական պաշտօն եւ քաաղաքավարութիւն.

Զի յառաջագոյն իսկ ի կարգս քահանայավարութեանն իւրաքանչիւր ոք տարեալ հաստատ եսցի. (Յհ. կթ.։)


Քահանայարան

s.

temple, church, holy place;
priest's residence.

· Calfa

NBHL (2)

ἰερατεῖον sacrarium. Տեղի քահանայագործութեան՝ սրբութեան. քաւարան, տաճար. խորան. խորան. սեղան. բեմ.

Առաջի սրբոյն բեմին դնէ զնա յանցս քահանայարանին։ Թաղեցին զնա ի վկայարանի սրբոց առաքելոց ի ներքս ի քահանայարանին՝ առաջի սուրբ եւ աստուածընկալ սեղանոյն։ Քահանայարանն պատառէր զձորձս իւր (տաճարան զվարագոյր)։ Արարեալ քահանայարան զգարեզին։ (Դիոն. եկեղ.։ Ճ. ՟Բ.։ Բրսղ. մրկ.։ Վրդն. օրին.։)


*Քահանայացու, աց

cf. Ձեռնադրելի.

· Calfa


Քահանայացուցանեմ, ուցի

va.

to ordain priest.

· Calfa

NBHL (2)

Քահանայ առնել. ձեռնադրել ի քահանայութիւն.

Ձեռին իմն երեւեալ ըստ օրինի քահանայապետին, եւ ըստ խորհրդոյն քահանայացուցանել զնա։ Ի մարմնական շահավաճառութեան պէտս քահանայացաք, եւ քահանայացուցաք. (Նիւս. ՛խսքանչ։ Լմբ. պտրգ.։)


Քահանայեմ, եցի

vn.

to hold priest's office.

· Calfa

NBHL (5)

Մին յամենեցունց ընտրեցաւ քահանայել. (Փիլ. քհ.։)

Մերձ յերուսաղէմ բնակել՝ քահանայել եւ մարգարէանալ։ Գնաց առ տգէտս ոմանս, թէ քահանայ եմ, եւ կարգեցաւ քահանայել. (Մխ. երեմ. եւ Մխ. առակ. ՟Ղ՟Ը։)

Մարդ ոչ կարասցէ քահանայել առանց կատարման եւ օծման հոգւոյն. (Սարկ. հանգ.։)

Քահանայելն (ոչ քահանայից՝) աններելի է. (Եփր. աւետար.։)

ἰερατεύω sacerdotio fungor. Քահանայութիւն առնել. քահանայանալ, եւ քահանայագործել.


Քահանայութիւն, ութեան

s.

priesthood;
hierarchy.

· Calfa

NBHL (9)

Եղիցի նոցա այն՝ ինձ ի քահանայութիւն յաւիտենական։ Պահեսջիք զքահանայութեան ձերոյ։ Զպատմուճանս քահանայութեան։ Յանձն արարին նմա զքահանայութիւնն (այսինքն զքահանայապետութիւն)։ Ի փոփոխել քահանայութեանն՝ հարկ էր եւ օրինացն փոփոխումն լինել.եւ այլն։

Ոչ ոք է արժանաւոր մեծին Աստուծոյ զենման եւ քահանայութեանն, որ ոչ յառաջագոյն զինքն յանդիման կացոյց Աստուծոյ պատարագ կենդանի. (Առ որս. ՟Բ։)

Ուխտին, եւ քահանայութեանն (այսինքն դասուց քահանայից)։ Ամենեցուն իշխանութիւն է միաբանել ի բաղմոսն, եւ զաւարտումն՝ քահանայութեանցն հաւատալ։ տայ ապա եւ եպիսկոպոսն զխաղաղութիւն, զի նա է գլուխ քահանայութեան. (Ագաթ.։ Խոսր.։)

Քահանայութիւն ըստ ասորւոց լեզուին հարստութիւն թարգմանի, որ է փարթամութիւն երկնաւոր եւ հոգեւոր բարեաց. իսկ ըստ հայոց լեզուիս՝ քաւիչ թարգմանի. (Միխ. ասոր.։)

ՔԱՀԱՆԱՅՈՒԹԻՒՆ. որպէս Քահանայապետութիւն կամ դասակարգութիւն հրեշտակաց.

Ո՛վ քահանայապետ սուրբ (գրիգոր), վերնոյն եւ հրեշտակական քահանայութեանն կարդակից։ Միջին եւ վերջին քահանայութիւն անմարմնոցն. (Երզն. լս. եւ Երզն. ՟ժ. խորան.։)

Տաճարացն քահանայք, որոց իսկ իցեն ազգաւ քահանայութիւնք. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Ըստ հեթանոսաց՝ Քրմութիւն արանց եւ կանանց. ἰεροσύνη sacerdotium.

ἰερατεία, ἰεροσύνη sacerdotium. Քահանայութիւն՝ պաշտօն եւ գործ քահանայի. երիցութիւն. եւ Քահանայապետութիւն. (եբր. քէհհօնա, քահէն ).


Քահանայուհի, հւոյ

s.

priestess.

· Calfa

NBHL (6)

Առաջի կայր սորա քահանայուհին՝ բերելով ինչ առ ձեռս թաքուցեալ. (Պղատ. ՟Ա։)

Հաւանեցուցանէ եւզքահանյուհին զպիւթիայ։ Ո՞ւր դոմնա՝ արտեմեայ քահանայուհի. (Նոննոս.։ Ճ. ՟Ա.։)

Օրհնեալդ միայն ի կանայս՝ շրթամբք քահանայուհւոյ (եղիսաբեթի). (Նար. կուս.։)

ἰέρεια, ἰέρη antistita, sacerdos femina. Կին քահանայի ի հնումն. եւ Կին երիցու. երիցկին.

Հաստատել պարտ է քահանայս եւ քահանայուհիս՝ տաճարապետս լինել աստուածոցն. (անդ. ՟Զ։)

Քահանայացն եւ քահանայուհեացն հանդերձ օրինապահօքն՝ խափանելով։ Օրինապահք եւ քահանայուհիք եւ քահանայք տանջեսցեն. (անդ. ՟Է։)


Քաղաքաբնակ, աց

s.

townsman, inhabitant of a town, citizen, cit, burgess;
— լինել, live in a town.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՂԱՔԱԲՆԱԿ ԼԻՆԵԼ. Բնակել կամ նստել ի քաղաքի։ (Պիտ.։)


Քաղաքանամ

vn.

to become a town;
to be peopled like a town.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ իլիոն բնակէր ի դաշտի՝ քաղաքանալով. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)

անապատն քաղաքանայր ի միանձանց։ Ագարակացեալ. (Աթ. անտ.։ Մամբր.։)

ՔԱՂԱՔԱՆԱԼ. πολίζομαι, πεπόλιστος . Իբրու քաղքա լինել կամ ձեւանալ. շէննալ.


Քաղթնատ

cf. Թոթով.

· Calfa

NBHL (2)

(որպէս թէ շրթնատ, լեզուատ) Թլուատ. թոթովախօս կակազոտ.

Զօրէն քաղնատաց թոթով բարբառքդ նոցա. (Փիլ. լիւս.։)


Քաղցանամ

vn.

cf. Քաղցնում.

· Calfa

NBHL (2)

ՔԱՂՑԱՆԱԼ. Իբր Քաղցենալ.

Քաղցանալով ոչ քաղցնութիւն. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։)


Քաղցենամ, եցայ

vn.

cf. Քաղցնում.

· Calfa

NBHL (3)

Գիտեմ ... եւ յագել եւ քաղցենալ. (Փիլիպ. ՟Դ. 12։)

Քաղցենալ առանց տրտնջելոյ, եւ յագնալ։ Յորժամ քաղցենամ, կերակրէ զիս. (Եփր. փիլիպ. եւ Եփր. աւետար.։)

Քաղցենայ, եւ ոչ ուտէ. (Մծբ. ՟Գ։)


Քաղցրանամ, ացայ

vn. fig.

to become or grow sweet, mild;
to soften down, to relent.

· Calfa

NBHL (6)

Ոչ քաղցրանայր նմա քուն գիշերոյ։ Լսողացն դիւրնկալ քաղցրասցի պատմութիւնն. (Արծր. ՟Ա. 10։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35։)

ՔԱՂՑՐԱՆԱԼ. Քաղցրութեամբ համակել, եւ Հեզանալ. քաղցր հայել. հաշտ ակամբ նայել. ախորժել. հաճիլ. զուարճանալ.

Քաղցրացեալք եղիցին բնակիչք երկրի, անմեղք մնասցեն ի նմա. (Առակ. ՟Բ. 20։)

Զմահացու կերակուրն փոխանակ օգտակարին ջամբեալ՝ քաղցրանան։ Դնէ առաջի ազգ մի կերակրոյ. քաղցրանաս ի նոյն առաւել՝ քան ի սոսկ հացն։ Ունկանն յերաժշտական ձայնսն քաղցրանալ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)

Քեւ քաղցրանան ամպք ի վերուստ եւ ցօղանան. (Սիւն. տաղ խաչի.։)

γλυκαίνομαι dulcesco ἠδύνομαι suave reddor ἠδύς , χρηστός γίνομαι dulcis, suavis fio. Փոխել ի քաղցրութիւն. քաղցր եւ հեշտալի լինել կամ երեւիլ. հանճոյ կամ ախորժելի գտանիլ. քաղցըրնալ, անուշնալ. իրօք կամ նմանութեամբ.


Քանաբար

adv.

in how many ways ?.

· Calfa

NBHL (2)

Քանաբա՞ր ասի հակադրութիւն։ Գիտացաք՝ եթէ քանաբա՛ր ասի տեսակ։ Ըզքանաբա՛րն ասել եթող. (Անյաղթ ստորոգ. եւ Անյաղթ պորփ.։)

ՔԱՆԱԲԱ՛Ր. ποσαχῶς, ποσαπλῶς;
quot modis? Քանակի. քանի՞ կերպիւ. քանիպատի՛կ օրինակաւ. քանի՛ կերպով


Քանակ, աց

s.

quantity, measure.

· Calfa

NBHL (4)

Յաղագս քանակի։ Եւ քանակին է՛ ինչ որ տարորոշ է, եւ է՛ ինչ շարունակ. տարորոշեալն, ո՛րգոն, թիւ, բան. եւ շարունակ, ո՛րկէն, գիծ, մակերեւութիւն, մարմին։ Եւ զի քանակ է բան՝ երեւելի է, քանզի ստորաչափի փաղառութեամբ՝ սղիւ եւ երկարաւ։ Իսկապէս եւ տիրաբար քանակ՝ միայն այսոքիկ ասին ասացեալքս. Իսկ այլքն ամեննեքեան ըստ պատահման։ Իւրաքանչիւր ասիցելոցն քանակաց հանգէտ եւ թիւ զո՛յգ եւ անզոյգ ասի, հանգէտ եւ անհանգէտ. (Արիստ. ստորոգ.։)

Քանակ (թուոց) է ժողով միոց, զի մին ոչ ասի քանակութիւն. (Դամասկ.։)

Երկոքին ազդին՝ քանակն եւ որակն։ Քանակն՝ ի քազմացուցանեմն. եւ որակն՝ իբր ղաստեղս. (Փիլ. լին.։)

Անճառ եւ անմահ բնութիւն, որ ոչ ունի քանակ։ Մեծ է Աստուած, վասն զի քանակ եւ սահման ամենայն ի ներքոյ է նորին զօրութեան։ Քանակաւ եւ որակութեամբ եւ եղելութեամբ զատչին ի բնութենէ արարչին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։ Լմբ. սղ.։ Վրդն. պտմ.։)


Definitions containing the research նա : 10000 results

Անհամեմատաբար

adv.

incomparably, disproportionally.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն բանի եւ մտաց ի նմանութենէ նորա անհամեմատաբար ի վայր մնացեալ. (Դիոն.։)

ἁσυγκρίτως. incomparabiliter. Անհամեմատ եւ անբաղդատ օրինակաւ. առանց համեմատութեան. յանչափս. պիլաթեշպիհ.


Անհամեմատութիւն, ութեան

s.

disproportion;
inequality.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսեալ զանհամեմատութիւն խնամակալութեան սրբոյն Նիկողայոսի. (Ճ. ՟Գ.։)


Անհամեստ

adj.

immodest, unchaste, obsccene.

· Calfa

NBHL (2)

Ազգ կանանց անհամեստից. (Մանդ. ՟Թ։)

Որ չէ համեստ. անամօթ. անպարկեշտ. խենէշ. լկտի. անհամ բարուք. ետեպսիզ. տադսըզ.


Անհամութիւն, ութեան

s.

insipidity, ill flavour;
nauseousness.

· Calfa

NBHL (4)

Աղն եթէ ոչ զնեխութիւն եւ զանհամութիւն բառնայ (յն. եթէ ոչ յաղէ, կամ համեմէ), ո՛չ է աղ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)

Պատճառք իսկ չարեաց՝ լեզուոյն անհամութիւնն է։ Այն ամենայն անհամութիւն է, եւ անհեդեդ կերպարանք. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Զորոյ անհամութիւն ի դէպ ժամանակի յանդիմանեսցուք. (Եզնիկ.։)

Նմանութեամբ, կամ ըստ հոմաձայնութեան յունին, մորոսութիւն. անխառնութիւն. անհամեստութիւն. անամօթութիւն. էտէպսիզլիք. μωρότης, կամ μώροσις, ἁκρασία, ἁναίδεια. fatuitas, intemperantia, ineptia, impudentia.


Անհայր

adj.

fatherless.

· Calfa

NBHL (5)

ἅπατωρ. patris expers. Որոյ չիք հայր. հայր չունեցօղ. աթասըզ. պապասըզ. Զմելքիսեդեկէ ասի, ըստ որում չիք հայր նորա նշանակեալ ի սուրբ գիրս.

Առաւել զՔրիստոսէ, որ ըստ մարմնոյ ծնաւ ի կոյս մօրէ առանց մարմնաւոր հօր.

Անմայր ի Հօրէ անսկզբնաբար՝ լինել անհայր ի սրբոյ Կուսէն։ Անհայր ծնունդ. (Շար.։)

որպէս որբ կամ անխնամ մնացեալ ի հօրէ.

Անառաջնորդ. ուր չիք հայր վանաց.


Անհանգէտ

adj.

not conformable, dissimilar, unequal;
inconsequent, not inferible.

· Calfa

NBHL (2)

Անհանգէտ գոլով քումդ արժանաւորութեան. (ՃՃ.։)

Ուրոյն յատուկ մանաւանդ քանոյն (կամ քանակին) զհանգէտն եւ զանհանգէտն ասիլ. ո՛րզան, մարմին ե՛ւ հանգէտ եւ անհանգէտ ասի. (Արիստ. քանակ.։)


Անհանգիստ

adj. adv.

restless, fretful, agitated;
turbulent, unquiet, tumultuous;
incessantly, always;
— կալ, to fret, to be agitated, to fidget;
— առնել, to fret, to agitate.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ոչ հանգչի. չունօղ զհանգիստ եւ զկայ՝ յերեսաց անդադար աշխատութեանց, կամ տառապանաց, եւ շարժման. ուր ոչ գոյ հանգիստ. րահաթսըզ. արասըզ. պիհուզուր.

Անկանին յուժոյ իբր զանհանգիստ անխնամս. (Պիտ.։)

Խորամանկութեամբ անհանգիստ ջանացեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 6։)


Անհանգստութիւն, ութեան

s.

inquietude, uneasiness;
agitation.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազ տեղեաց ի տեղիս փոխին, զի անհանգիստ են, եւ գիշահոտ յանհանգստութենէն. (Ոսկիփոր.։)


Անհանդերձ

adj.

unclad, naked.

· Calfa

NBHL (4)

Պակասեալ ի հանդերձից. անվերարկու. եւ մերկ. առանց պատանաց. ἁνείμων. non vestitus, male vestitus եւ nudus եւ ἅταφος. insepultus.

Անհանդերձք, միայն պատմուճանօք։ Ոչ միայն անհանդերձ, այլ եւ ամենայն մասամբ մերկ. (Փիլ. քհ. ՟Ա.։ Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Ի մէջ օտարաց կորեաւ՝ անսուգ, անխնամ, անհանդերձ (յն. անթաղ). (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 10։)

ԱՆՀԱՆԴԵՐՁ. Առանց հանդերձանաց կազմեալ. պարզ. անշուք. պայաղը, սաֆի.


Անհանդուրժական

cf. Անհանդուրժակ.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆՀԱՆԴՈՒՐԺԱԿԱՆ ԱՆՀԱՆԴՈՒՐԺԵԼԻ Որում անհնար է կամ դժուարին է հանդուրժել. անժուժալի. անըմբերելի. անբերելի. անտանելի. ահաւոր եւ սաստիկ յոյժ. որ քաշելու՝ դիմանալու՝ տարւելու բան չէ. տայանըլմազ. չէքիլմէզ. կեօթիւրիւլմէզ. ἁφόρητος. intolerabilis.

Գեհեն տրոյ, եւ սառնամանիք անհանդուրժականք. (Տօնակ.։)

Անհանդուրժելի վշտաց եցոյց պատահել մեզ. (Տօնակ.։)


Անհանճար, ից, աց

adj.

foolish, imprudent, ill-advised.

· Calfa

NBHL (6)

Իբր անհանճարական. անարուեստ. անմտական. անբանական. ἁνεπιδήμονος, ἁπαίδευτος, ἅλογος. եւ այլն. imperitus, irrationalis եւ.

Անհանճարիցն եւ խստապարանոցաց մարմնաւոր իմն տեսիլքն վայելէին։ Ոմանք յանհանճարիցն ասեն։ Անհանճարացն ոչ այնպէս պատուհասք ծանունք թուին, որպէս տանջանքն ահագինք։ Զանհանճարացն ճառել. (Ոսկ.։)

Ի նուաստացուցանելոյն զնա անհանճարիցն ի յերեւելոյն մարմնոյ. (Պրպմ.։)

Անհանճար խնդրօղն յամենայնէ վրիպի. (Սարգ.։)

ἁσύνετος, ἁφρονέστατος, ἁλογώτερος. եւ այլն. insensatus, insipiens եւ այլն. Անբաժ ի հանճարոյ. անիմաստ. անխորհուրդ. անմիտ. անբանագոյն. անխելք. ագըլսըզ. լաշգըն.

Չէ՛ անհանճար սգոյ այնպիսի արտօսր, այլ՝ գթոյ եւ խնամոց, եւ միւսն անհանճար սգոյ է։ Տրտմութիւն անհանճար։ Կամելն Աստուծոյ ո՛չ անհանճար ինչ է։ Զի՞նչ բան զայն անհանճարոյ կայցէ. (Ոսկ.։)


Անհանճարաբար

adv.

foolishly, imprudently.

· Calfa

NBHL (1)

Անհանճարաբա՛ր ասելն, զիա՞րդ հնար է այսմիկ լինել։ Ո՛չ ըողուլ անհանճարաբար, զոր ինչ գործելն էր պարտ. (Պրպմ.։)


Անհանճարագոյն

adj.

more or very foolish.

· Calfa

NBHL (1)

Անհանճարագոյն քան զամենայն մարդ։ Են քան զանհանճարսն անհանճարագոյնք. (Առորս. ՟Բ. ՟Ժ։)


Անհաշտ

adj.

implacable, irreconcilable.

· Calfa

NBHL (4)

Ի մէջ երկուց անհաշտ թշնամեացն. (Եղիշ. ՟Գ։)

Անհաշտ եւ անհամբոյր թշնամութիւնք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ընդ որում անհաշտ թշնամութիւն պարտ էր ունել. (Եզնիկ.։)

Գուցէ հաշտիցի որդին ընդ հօր իւրում, եւ նմա անհաշտ (այս ինքն անաջող) լիցի մեքենայքն. (Կիւրղ. թագ.։)


Անհաշտական, ի, աց

cf. Անհաշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Անհաշտեցելոց ծնաւ համոզիչ. յն. անհաշտ ատեցելոց ծառայից. (Ոսկ. յաւետիս.։)


Անհաս, ից

adj.

imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.

· Calfa

NBHL (12)

ἁνέφικτος. inaccessus, non assequendus. Յոր չէ մարթ հասանել. անմատոյց. եւ անհնար ի ձեռս բերել կամ ստանալ. որուն որ հասնիլ չըլլար. եէթիշիլմէզ. եանաշըլմազ.

Անզգամ միտք՝ անհասիցն ցանկալով՝ հանապազ յերկունս է. (Փիլ. այլաբ.։)

Ցանկացեալ անհասից՝ պատրանօք բանսարկութիւն. (Անան. նին.։)

Հնարաւոր անհասից. (Նար. ՟Ծ։)

Իբր անհաս ոչ ըմբռնական։ Յընթացս թեւոց թեթեւոց հողմոց անհաս երագմամբ։ Փախեաւ որպէս անհաս։ Պատուար անհուպ եւ անհաս մատուցման դժնեայ դժրողաց. (Նար.։)

Անհաս իմաստից թեւոց։ Փառաց անհասից։ Ընդ հօր անհասի։ Զանհասն հրեղինաց. (Նար.։)

Յորժամ իմանան զնա, յայնժամ ճանաչեն՝ թէ անհաս է. (Լմբ. սղ.։)

Անհաս մնայ բանս։ Յայտնի է բանս, եւ ըստ պարզ տեսութեան անհաս։ Վարք առաջին սրբոցն եւ բանք՝ իբր զանհաս թուին յաչս մեր. (Լմբ. սղ.։)

Անհաս արհեստ (նաւարկութեան). (Պիտ.։)

Կամ անհասանելի. անըմբռնելի. անիմանալի. անբովանդակելի. ἁκατάλληκτος. incomprehensus, incomprehensibilis.

Ամենայն երկնաւոր զօրութիւնքն անհաս են աստուածային փառացն. (Յճխ. ՟Գ։)

Թշնամին անհաս գոլով նորին մարդանալոյն խորհրդոյ. (Լմբ. անառակ.։)


Անհասական, ի, աց

cf. Անհաս.

· Calfa

NBHL (3)

Մշտնջենաւորի եւ անհասական աստուածեղէնն ծննդեան Որդւոյ Աստուծոյ. (Աթ. ՟Ը։)

Տեսանել անհասական հրաշակերտս։ Անհասական պայմանաւ։ Զբարձրագոյնսն եւ զանհասականսն որոտաց. (Ագաթ.։)

Անհասական՝ խորհրդոց։ Անուամբդ անհասականաւ. (Նար.։)


Անհասանելի, լւոյ, լեաց

cf. Անհաս.

· Calfa

NBHL (3)

Անհասանելեաց հնարք. (Նար. ՟Ձ՟Թ։)

Ամենեւին անհասանելին՝ անյուսալի է եւ անձեռնարկելի. (Աստոաւծաբ Ծն.։)

Սեւեռք ոտից անհասանելւոյն։ Խորհուրդ անհասանելի։ Զանհասանելին իշխանականս իմացման. (Նար.։)


Անհասութիւն, ութեան

s.

incomprehensibility;
unripeness.

· Calfa

NBHL (6)

Յառաջ քան զյաւիտեանս մշտնջենաւորութեամբ եւ անհասութեամբ (յն. անհասաբար) ի հօրէ ծնեալ. (Կոչ. ՟Դ։)

Անուն անհասութեան (այս ինքն անհասական)։ Անհասութեամբն վերնականաւ եւ զանունն ունի անքնին. (Նար.։)

Հիանալով ընդ դատաստանացն անհասութիւն. (Արշ.։)

Որքան ի տեսութիւնն Աստուծոյ ոք վերանայ, այնքան եւ եւս յանհասութիւնն բարձրանայ. (Լմբ. սղ.։)

Եւ ոչ լինելն հասու մտօք. չիմանալն. չըմբռնելն տիրապէս.

Բազում ինչ է՝ որ միտքն իմանայ զԱստուծոյ, եւ բանն տկարանայ, եւ ոչ տրտմի ընդ անհասութիւնն. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)


Անհաստատ

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

· Calfa

NBHL (5)

Անթաց ոտիւք գնայր ի վերայ խոնաւուտ եւ անհաստատ բնութեան. (Դիոն.։)

Ամենայն այսպիսիքս (երեւոյթք յօդս) անհաստատ են. (Արիստ. աշխ.։)

Ըստ անհաստատ բնութեան կանանց. (Փարպ.։)

Անհաստատ ճանապարհք օդոց. (Ագաթ.։)

Զանհաստատն (մանուկ) խնամել. (Պիտ.։)


Անհաստատութիւն, ութեան

s.

inconstancy, instability, mutability, frailty;
fragility.

· Calfa

NBHL (2)

ἁστασία, τὸ ἁσύστατον. inconstantia. Անհաստատն գոլ. յողդողդութիւն. տկարութիւն. անստուգութիւն. ընդունայնութիւն.

Անհաստատութեան բարուց է նշանակ. (Շ. ընդհ.։)


Անհատ, ից

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

· Calfa

NBHL (18)

ἅτμητος. non sectus, indivisibilis, ἅτομος, atomus, individuus, insecabilis, στιγμή, punctum. Ոչ հատեալն, եւ ոչ հատանելին. անբաժանելի. որ ոչ մասնատի, կամ չունի մասն. եւ Հիւղէ. կէտ. վայրկեան. պէօլիւնմէզ, շախս, զաթ.

Եւ անընդհատ. շարունակ. անդադար. յարաձգեալ. ἑκτενής. extensus, assiduus.

Պատկանեսցո՛ւք ի նա ըստ նորին անհատի եւ աստուածայնոյն կենդանութեան. (Դիոն.։)

Օդ՝ ամենեցունց պարզ երեւի, եւ զանազան, անհատ հատիւք, եւ անշփոթ հոսիւք. (Պիսիդ.։)

Կործանեա՛ ինձ զեպիկուրեայ զանաստուածութիւնն, եւ զանհատսն (այս ինքն զհիւլէսն). (Առ որս. ՟Ա։)

Ամենեքեան փոխեսցուք յանհատին (ի վայրկենի) ի թարթափել ական։ Անհատ անուանեալ՝ եւ թարթափումն ական՝ զանմասն այնր ամանակի վախճան. (Նիւս. կազմ.։)

Անհատ ասի եւ առ իմաստասէրս, որ յայտնէ զանձնաւորութիւնն. (Դամասկ.։)

Ոչ կտրեալ կամ հատեալ ի բաց. անխզելի. անքակ. ամբողջ անարատ. ἅτμητος, ἁρραγής, ἁλώβητος. non decisus, non fractus, illaesus եւ այլն. քեսիլմէմիշ. քեսիլմէզ.

(Ըստ հերայ գլխոյ)՝ բազմութեանն անհատ լինել՝ իբրեւ մի մարմին. եւ եթէ հատցին գիսակքն՝ բազմացն զօրութիւնքն անկցին։ Պնդեալ զնա կարի քաջ անհատ ջլօք։ (Փիլ.։)

Առ նա նմանութեամբ սրբազանին անմեղութեան՝ յաստուածեղէն եւ անհատ ունակութիւնն ընթանալ. (Դիոն.։)

Զանհատն վերառաքեն ի բարձունս զփառաբանութիւն. (Անան. եկեղ։)

Անհատ կամք, կամ ստգտանք։ Անհատ մշտնջենաւորութիւն, կամ լուսաւորութիւն։ Կուտակէ զանհատ ջուրցպարբերութիւն. (Պիտ.։)

Այսոքիկ յանհատսն վարին, եթէ մանրամասնաբար թեւակոխեսցես. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)

Նոքօք փայլէր նա իբրու անհատ գեղով. (Եփր. համաբ.։) cf. ԱՆՀԱՍ՝ սովին մտօք, որ թերեւս ԱՆՀԱՏ է գրելի. որպէս եւ ի (Նար. մծբ.)

Զանհատս հմտականացն. տպ. զանհասս։

որպէս անպակաս. անդադար, կամ անսպառ. յաւերժաբար. ի սպառ. շարունակ.

Անհատ գրեթէ զամենայն բարեփառութեանցն վայելեցին կեանս։ Որ եւ հանդերձ բազմապատիկ կենդանեացն յարատեւութեամբ՝ անհատ եւս զբանաւորիս ունի զկենդանութիւն. (Պիտ.։)

Զքահանայականն փչումն անհատ կարդալով. իբր անընդհատ. ἅρραγον այժմու յն. ἅρωγον օգնական։


Անհատաբար

adv.

indivisibly, inseparably;
individually.

· Calfa

NBHL (4)

cf. ԱՆՀԱՏ. իբր անպակասաբար. անընդհատ. յաւէժաբար. եւ անբաժանաբար. ἁδιαλείπτως. assidue, συνεχῶς, continuo. միւտավէմէթ իւզրէ.

Ծնեաւ անճառապէս եւ անհատաբար. յն. անհասաբար կամ անպարիմանալի ἁπερινοήτως։

Զպարզն եւ զանբաժին անհատաբար մասնաւորեալ. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)

Ծընունդ անճառ ըսկըզբնատպին՝ անհատաբար քում ծընողին. (Յիսուս որդի.։)


Անհատական, ի, աց

adj.

individual, atomic.

· Calfa

NBHL (3)

Հերք գլխոյն բոլորեալ՝ զանհատական զերկնաւոր պարուցն զնմանութիւն բերելով. (Ոսկիփոր.։)

Իբր անսպառ. աննուազ. անհատնում. եւ անընդհատ. շարունակ.

Ոչ նուազանային անհատական շնորհք մարգարէութեան (ի Մովսիսէ). (Լմբ. հանգ.։)


Անհատահոս

adj.

that flows incessantly.

· Calfa

NBHL (1)

Անհատաբար հոսեալ. մշտնջենաբուխ.


Անհատուածելի

cf. Անհատուած.

· Calfa

NBHL (1)

Անհատուածելի իսկութեանց։ Անվախճան կենացդ սովաւ հաղորդիմք անհատուածելի. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)


Անհատութիւն, ութեան

s.

inexhaustibleness;
individuality.

· Calfa

NBHL (2)

Անձնաւորութիւնն զանհատութիւն նշանակէ, եւ զբաժանական դէմ. (Դամասկ.։)

Մշտնջենահոսութիւն գետոց զանհատութիւն բնութեանն ցուցանեն։ Զգետոցն անհատութեան բերելով զօրինակ. (Նանայ.։)


Անհարազատ

adj.

illegitimate, bastard, base-born, natural;
altered, corrupted, false.

· Calfa


Անհարթ

adj.

crooked, uneven, rough, rugged;
awkward, rude, unpolished, coarse.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ անկազմ. չեւ յօրինեալ ըստ պիտելոյն ի դեղ (խոտ թիւնաւոր).


Անհարթութիւն, ութեան

s.

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance

· Calfa

NBHL (7)

ἁνωμαλία, τὸ ἁνώμαλον. inaequalitas, τὸ ἅστατον, inconstantia. Անհարթ գտանիլն. անհաւասարութիւն. անկարգութիւն. խառնակութիւն. յողդողդութիւն. այլափոխութիւն. կոշտութիւն, միակերպ չըլլալը. տիւզկիւնսիւզլիւք. սարփլըգ. պիգարարլըգ.

Ո՛չ ընդունին կնիքս՝ իւրեանց անհարթութեամբ։ Վասն անհարթութեան լեռնայնոյն եւ դաշտայնոյն. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. լին.։)

Անհարթութիւն ճանապարհի. (Վրդն. երգ.։)

Ընչեղութիւնք եւ աղքատութիւնք, եւ ամենայն կենացս անհարթութիւնք։ Ամենայն խռովութեամբ եւ անհարթութեամբ յորձանօք մարդկային կեանքս միշտ բերեալ լինի. (Նիւս. կուս.։)

Տե՛ս, ո՛րչափ ինչ անհարթութիւնք են։ Մի միայն ճանապարհ է ազատ յայնպիսի անհարթութենէ. առաքինութիւնն. (Ոսկ. եփես. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)

Անհարթութիւնք ի մարմինս (ըստ խառնուածոցն) գործիցին։ Որ զայն ամենայն անհարթութիւնս տայցէ գործել. (Պիտ.։)

Անհարթութեան սուղ ժամանակին զանանցական կեանս հատուցանէր փոխարէնս. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Անհարթչելի, լւոյ, լեաց

adj.

inevitable;
fearless, assured.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդդիմակաց զօրութեանցն անհարթչելի։ Զամենասուրբ Հոգւոյդ շնորհս պարգեւեցեր ի ժառանգութիւն անհարթչելի. (Ճշ.։)


Անհարկ

adj.

exempt from tax or impost.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն տեղի՝ զոր եւ ունին, անհարկ եւ ազատ լիցի. (՟Ա. Եզր. ՟Դ. 50։)


Անհարսն

adj.

unmarried;
whose marriage has not been consummated, virgin.

· Calfa

NBHL (2)

Անհարսն ի յերկրի, հարսնացեալ երկնի ... անարատ կուսի. (Գանձ.։)

Մայր անհարսնական. կոյս անապական. (Մանդ.։)


Անհարց

adj. adv. without asking.

· Calfa

NBHL (2)

Անհարց անդրէն ընդ կրունկն դառնայցեն. (Վեցօր. ՟Ը։)

Ի մահուն անկարեկից եւ անհարց մեռանին, իբր ի մէջ թշնամեաց. (Պիտ.։)


Անհաց

adj.

without bread, — the means of subsistence.

· Calfa

NBHL (2)

Երեք մանկունքն ունդ միայն ուտէին անհաց. (Լծ. կոչ.։) եւ (Տօնակ.։)

Զերիս յիսնակսն՝ անհաց եւ անջուր կատարէր. (Վրդն. պտմ.։)


Անհաւան, ից

adj.

incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ եղէ անհաւան երկնաւոր տեսլեանն։ Լուարո՛ւք ինձ անհաւանք։ Ժողովուրդ անհաւան է։ Սիրտ անհնազանդ եւ անհաւան։ Լուիցես նմա, եւ մի՛ անհաւան լինիցիս։ Ձգեցի զձեռն իմ առ ժողովուրդն անհաւան եւ հակառակօղ. եւ այլն։

Կամէի անհաւան վիճաբանութեամբն զհարազատ սիրոյն ցուցանել օրինակ. այս ինքն կամաւոր դիմադրութեամբ. (Պիտ.։)

եւ ընդ բայի. ἁπειθής. inobediens, contumax, ἁπειθέω. non obedio. Որ ոչ հաւանի՝ մանաւանդ հրամանաց. անհնազանդ. հեստ. անսաստ. չանսացօղ. անլուր. չմըռօղ. տինկլէմէզ. իդաաթսըզ.


Անհաւանիմ, եցայ

vn.

to differ in opinion, to disagree;
to be obstinate;
to disapprove, to disallow.

· Calfa

NBHL (3)

Անհաւանելն օրինացն եւ իշխանացն (գործ է անիրաւութեան). (Արիստ. առաք.։)

Մինչ ոչ էր անհաւանեալ Աստուծոյ սատանայ եւ մարդն. (Յճխ. ՟Զ։)

ἁπειθέω. Անհաւան լինել. որ եւ չհաւանել ( (Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 25)) չհնազանդել. եւ անսաստել. ստունգանել.


Անհաւանութիւն, ութեան

s.

incredulity;
disapprobation;
obstinacy.

· Calfa

NBHL (2)

ἁπειθεία. inobedientia, contumacia. Չհաւանելն հրամանաց. հեստութիւն. անհնազանդութիւն. անսաստութիւն. չանսալն. չմռելը. տենկսիզլիք. իդաաթսըզլըգ. ինատ.

Անհաւանութիւն յերկուց իրաց գոյանայ. կա՛մ ի տգիտութենէ, կամ ի վէս եւ յամբարտաւան բարուց. (Երզն. մտթ.։)


Անհաւասար, աց, ից

adj.

unequal.

· Calfa

NBHL (4)

ἅνισος. inaequalis. Որ չէ հաւասար ընդ այլում, այլ առաւելեալ կամ նուազեալ յո՛ր եւ է կարգի. աննման. անհամեմատ. անմիաբան. անհաղորդ. անպայման. հաւսար չեղօղ. ույմազ. պէրապէր օլմայան. նահէմվար.

Թէ յաւելու ի վերայ անհաւասարին հաւասար, լինին ամենեքեան անհաւասար. եւ թէ պակասէ յանհաւասարէն հաւասար, որ մնայն՝ անհաւասար է. (Եւկղիդէս.։)

Ոչ առ անհաւասարն (վերնագոյնս), այլ առ կրսերագոյնսն։ Զանհաւասարն ի փետրոցն (ըստ գունոյ). (Պիտ.։)

ἅδικος. Անարդար. անիրաւ. եւ աչառանօք.


Անհաւասարութիւն, ութեան

s.

inequality, disparity, disproportion.

· Calfa

NBHL (2)

ἁνισότης. inaequalitas. Պակասութիւն հաւասարութեան. առաւելութիւն կամ նուազութիւն. անզուգութիւն. աննմանութիւն. անմիաբանութիւն. խտիր. ույմազլըգ. նահէմվարի.

Զամենայն անհաւասարութիւն եւ օտարագործութիւն ի բոլորիցս ի բաց արտաքսել։ Զանհաւասարութիւն թէ ոք յառաջ առցէ զբոլորիւ՝ բոլորիցս առ բոլորսն զանազանութիւնս, եւ այսորիկ արդարութիւնն է պահպանողական. (Դիոն. ածայ.։)


Անհաւաստի

adj.

uncertain, unassured, doubtful;
contingent, casual.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկակի պիտանացուն ցուցանէ ըստ հաւաստոյն եւ անհաւաստոյն. (Անյաղթ պորփ.։)


Անհաւաստութիւն, ութեան

s.

incertitude, doubt, uncertainty;
contingency.

· Calfa

NBHL (2)

Զանհաւաստութեանն ի ներքս ածել ակնարկէ կարծիս. (Խոր. ՟Բ. 61։)

Եւ որովհետեւ զանհաւաստութիւն յիշեցաք, բե՛ր այսուհետեւ ասասցուք, թէ ըստ քանի՞ յեղանակաց լինի անհաւաստութիւն. արդ լինի անհաւաստութիւն՝ կա՛մ ի բառիցն, կամ ի տեսութեանցն (մտաց բանին). (Անյաղթ պորփ.։)


Անհաւատ, ից

adj.

incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.

· Calfa

NBHL (9)

Եւ որ ոչ հաւատայ բանիցն Աստուծոյ, կամ արժանահաւատ բանի. թերահաւատ. երկմիտ. չհաւտացօղ. ինանմայան. ի թիգատսըզ. ἅπιστων իք. ἁπιστούσα. non credens, incredulus, diffidens. կամ բայիւ non credo, diffido, որ եւ անհաւատանալ.

Ազգ անհաւատ։ Ընդ անհաւատս դիցէ։ Մի՛ լինիր անհաւատ, այլ հաւատացեալ։ Անհաւատ արամբն։ Անհաւատ կնաւն։ Լեզուք՝ նշանակի վասն են, ոչ հաւատացելոց, այլ՝ անհաւատից։ Զի՞նչ բաժին կայ հաւատացելոյն ընդ անհաւատին. եւ այլն։ (Որպէս եւ Ես. ՟Ժ՟Է. 10.)

Ի կենդանեացս փրկանացն անհաւատ եդեալ. (Լմբ. սղ.։)

Մովսեսի անհաւատ գտայք մանաւանդ՝ քան թէ ինձ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 40։)

Սպառնասցի անհաւատիցն. (Ես. ՟Կ՟Զ. 14։)

Եւ որ ոչ դիւրաւ հաւատայ ամենայն բանի. որ չընծայէ հաւատս չնչին իրաց.

իբր անհաւատալի. անհնարին. դժուարին, երկբայելի. ոչ արժանահաւատ. ἅπιστον. incredibile. ինանըլմազ.

Անհաւատ պատմութիւնք։ Այսպիսի անհաւատ եւ դանդաչանաց բանից. (Եզնիկ.։)

Եւ անհաւան. անսաստ. անհնազանդ. յամառ. սէօզ անկլամազ՝ սէօզ տինկլէմէզ. իդաաթսըզ. ἅπιστων, ἁπειθής, ἁγνώμων. inobediens, contumax, improbus.


Անհաւատալի, լւոյ, լեաց

adj.

incredible;
անհաւատալի լինիմ, cf. Անհաւատամ.

· Calfa

NBHL (4)

Կարի անհաւատալի գործ նախախնամութեան՝ վասն մեր մարմնաւորութիւն Աստուծոյ. (Նիւս. բն.։)

Անհաւատալի էր մարդկան յայս պատիւ վերանալ. (Լմբ. պտրգ.։)

ԱՆՀԱՒԱՏԱԼԻ ԼԻՆԵԼ. երբեմն որպէս անհաւատանալ.

որ ասի եւ ԱՆՀԱՒԱՏ (ըստ ՟Ե նշ). Դժուարաւ հաւատալի. կամ անդէպ թուեցեալ ի հաւատալ. եւ ի վեր քան զմիտս կամ զկարծիս. չհաւտալու. ինանաճագ շէյ տէյիլ. վասֆէ կէլմէզ. ἅπιστος, ἁπιστότατος, ἁπίθανος, -ον. incredibiis, -le


Անհաւատամ, ացայ, ացի

va. vn. to disbelieve.

· Calfa

NBHL (4)

եւ ԱՆՀԱՒԱՏԱՄ ԱՆՀԱՒԱՏԱՆԱՄ որ եւ ԱՆՀԱՒԱՏԵԼ, ԱՆՀԱՒԱՏ ԼԻՆԵԼ. այս ինքն չհաւատալ. թերահաւատել. դժուարիլ ի հաւատալ. չհաւտալ. ինանմամագ. ինանամամագ. ἁπιστέω, διαπιστέω, οὑ πιστεύω. non credo, incredulus sum.

Զոր ինչ լսէք զնորա պատմութիւնս, մի՛ անհաւատայք (կամ մի՛ անհաւատանայք), այլ սակաւ քան զարժանն լուեալ համարեցարո՛ւք. (Աթ. անտ.)

Ոչ ոք անհաւատանայ նմա, (կամ անհաւատանայր)։ Ի դէպ էր անհաւատանալ։ Թէ ոք հանդերձելոցն անհաւատանայ։ Մի՛ վասն զի ոչ տեսանես, անհաւատանաս. (Ոսկ. յհ.։)

Մի՛ ոք անհաւատասցի, քանզի մեզէն իսկ ականատես եղաք. (Խոր. ՟Բ. 9։)


Անհաւատարիմ, ըմի, մաց

adj.

unfaithful, disloyal, perfidious.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչ հաւատայ յԱստուած, ոչ լինի հաճոյ նմա. նախ վասն անշնորհակալութեանն ... երկրորդ՝ վասն անօգտութեան, երրորդ՝ վասն անհաւատարմութեանն. քանզի որ կացուցեալ է ի վերայ իշխանութեան ինչ՝ պարտի ճանաչել զայն յորմէ կացուցաւն, զի մի՛ լիցի անհաւատարիմ ծառայ. այս ինքն զի մի՛ գոլով սպասաւոր՝ յափշտակեսցէ յինքն զտէրութիւնն. եւ այլն. (Առաք. մոլ.։)

Իբր ոչ հաւատարիմ. է առաւել ռմկ. ի յետին դարս. որպէս եւ ԱՆՀԱՒԱՏԱՐՄՈՒԹԻՒՆՆ. որ ըստ նախնեաց ասին ԱՆՀԱՒԱՏ, եւ ԱՆՀԱՒԱՏՈՒԹԻՒՆ. ἅπιστος, ἁπιστία. infidelis, infidelitas.


Անհաւատեմ, եցի

va. vn. cf. Անհաւատամ.

· Calfa

NBHL (2)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ԱՆՀԱՒԱՏԵՄ ԱՆՀԱՒԱՏԻՄ Նոյն ընդ անհաւատալ. անհաւատանալ. չընծայել հաւատս.

Մինչեւ կատարեսցին ասացեալքս յինէն, որում անհաւատեցեր յերկուանալով. (Կիւրղ. ղկ.։)


Անհաւատիմ, եցայ

vn.

cf. Անհաւատամ.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆՀԱՒԱՏԵՄ ԱՆՀԱՒԱՏԻՄ Նոյն ընդ անհաւատալ. անհաւատանալ. չընծայել հաւատս.

Մինչեւ կատարեսցին ասացեալքս յինէն, որում անհաւատեցեր յերկուանալով. (Կիւրղ. ղկ.։)


Անհաւատութիւն, ութեան

s.

incredulity, infidelity, irreligion.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխանին անհաւատարմութիւն է առ թագաւորն՝ եթէ յումեքէ կաշառս առեալ՝ զնա ի պատիւ եւ ի զինուորութիւն կարգէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Անհեդեդութիւն, ութեան

s.

absurdity, whim, extravagance;
awkwardness, unfitness.

· Calfa

NBHL (1)

Յանարդարութենէն եւ յանհեդեդութենէն դարձոյց ի զարդս եւ ի կերպարանս. (Եզնիկ.։)