concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.
· Calfa
Երկու աստուածք՝ ոչ են (հայր եւ որդի), վասն զի մի է բնութիւնն, եւ նոյն կամք, եւ մի համաձայնութիւն. (Աթ. ՟Ը։)
whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.
· Calfa
Թէեւ այլ ինչ լսելութեան պատճառս ինչ չունիմ, համայն (տպ. սակայն) զի առ քեզ դիմեցի, պարտիս ունկն դնել։ Թէեւ յանձնաց չունիք համարձակութիւն, համայն վասն սրբոցն բարեխօսութեան ողորմի. (Խոսր.։)
cf. Անուանակից;
name-sake.
· Calfa
Համանուն է հողմն՝ հոգւոյն (յեբր. եւ յն) վասն անօրութեանն։ Քրիստոս, որ է օծեալ. եւ որք հոգեւոր ծննդեամբն եղաք նմա որդիք, կոչեցաք համանուն նորին քրիստոնեայք. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. առակ.։)
the whole country, the public;
countryman.
· Calfa
Ոչ վասն անձին ամենատէրն (հանէր զգիշերն ի գլուխ յաղօթս), այլ համաշխարհի յուսումն զայն գործէր. (Կորիւն.։)
spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.
· Calfa
Համասփիւռ ծաղիկ։ Այս է մեկնութիւն դիոնեսիոսի իմաստասիրի, որ ականատես եղեւ համասփիւռ ծաղկին. (Բժշկարան. (երկար առասպելք վասն ամենածաւալ ներգործութեանց անգիւտ ծաղկանս։))
double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.
· Calfa
Կրկին հանդիսանայ զնոյն ճառել։ Կրկին երկրորդել։ Ո՛չ միանգամ ասէ, այլ կրկին՝ վասն հաստատուն լինելոյ. (Ոսկ. հռ.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Շ. մտթ.։)
to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.
· Calfa
Կրկնեալն, այսինքն է պատասխանեալ. քանզի ոմանք ի թարգմանացն այսպէս եդին։ Բայց կրկնեալ յիրաւի եւ ի բարիոք ժամու ասացաւ. վասն զի իբրեւ ի մրցմանաց ի տեղ դնէ զպատասխանիս ... պատասխանէ ճգնութեամբ. (Իսիւք.։)
cf. Կրճիւն.
· Calfa
Ձեռնագէտական է, յորժամ պարզելով զձեռս, վասն կրճմանցն (կամ կորճմանցն) որ ի նոսա, ասիցեմք, այս ինչնմա կայ եւ մնայ. (Նոննոս.։)
minority;
inferiority.
· Calfa
Երկմտեալ էր շաւուղ վասն կրսերութեան տոհմին իւրոյ. (Եփր. թագ.։)
religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.
· Calfa
Նախ վասն կրօնից, եւ ապա վասն վարուցն ցուցանէ. (Ոսկ. գաղ.։)
cf. Կրօնաւոր լինիմ;
to accustom oneself to the monastic life;
to deprive oneself, to abstain.
· Calfa
boot;
shoe;
drink-money;
ներկել՝ մաքրել զ—, to black, to polish or clean boots or shoes;
ագանել —ս , to put on one's boots or shoes;
հանել զ—ս, to take or pull off one's boots.
· Calfa
Է՞ր վասն որոշեցաք ի մարդկանէ ... եւ զգեստուք եւ կօշկօք. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
melting;
smelting;
fusion;
— առնուլ, to melt;
to smelt;
to thaw.
· Calfa
Բարակ ջերմն. որ է հալ եւ մաշ։ Դեկ, որ թարգմանի հալ եւ մաշ. եւ այլ ոմանք սեղմ ասեն, եւ հայք բարակ ասեն։ Զայս ջերմս՝ զոր անուանէ հոռոմն ըկտիկոն. զոր տաճիկն՝ դըկ. որ թարգմանի հալ եւ մաշ։ Հալէ զճրագուն, մաշէ, հատցնէ զմիսն. վասն այդր պատճառանացդ անուանեցին զնա հալ եւ մաշ. (Մխ. բժիշկ.։)
persecuted, expelled, fugitive;
— առնուլ, տանել, արկանել, to persecute, to pursue, to expel, to chase, to give chase to, to thrust or push back or aside, to scatter, to dislodge, to drive out or away, cf. Հալածեմ, cf. Վարեմ, cf. Քշեմ;
— լինել, երթալ, to be persecuted, driven away, expelled, to flee, to flee away, to take to flight.
· Calfa
Հալածական մշակացդ վասն բանին կենաց։ Զենոբ.։
cf. Հալածական առնեմ.
· Calfa
Հալածել զթշնամիս, կամ ի քաղաքէ ի քաղաք։ Հալածեաց զնա, եւ ած արկ ի դովրա։ Զի՞ հալածես զիս։ Զի՞ եկիք առ իս, զի դուք ատեցէք զիս, եւ հալածեցէք ի ձէջ։ Երանի՛ որ հալածեալ իցեն վասն արդարութեան։ Որ հալածէքդ զիրաւունս։ Խոստանային զարհաւիրս եւ զխռովութիւնս հալածել յանձնէ ախտացելոց։ Իբրեւ զշամանդաղ ցրուեսցին՝ հալածեալք ի ճառագայթից արեգական։ Իբրեւ զեղեամն ի մրրկէ հալածեալ.եւ այլն։
cf. Կեղծաւորանամ.
· Calfa
Եւ նոքա վասն իմ կեղծաւորեալ (այս ինքն կեղծաւորելոյս) գայթագղեսցին. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 25։)
Առ մարդկան ականէ եւ երեսաց վասն կեղծաւորիք առ նոսա։ Կեղծաւորիս սիրել. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)
living, alive;
vivifying;
մահկանացու ես դու եւ ոչ —, thou shalt die & not live;
բանք —ք, words of health, of life.
· Calfa
Հրաման տուր վասն տանն քոյ, զի մահկանացու ես դու, եւ ոչ կենդանացու. յն. մեռիս, եւ ոչ կեցցես. (Կոչ. ՟Բ։)
living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.
· Calfa
Աստուած կենդանի։ Երգուաւ ի կենդանին յաւիտենից։ Դու ես որդի աստուծոյ կենդանւոյ։ Կենդանի եմ ես, եւ կենդանի է անուն իմ։ Զի՞նչ խնդրիցեն վասն կենդանեաց ի մեռելոց անտի։ Տակաւին կենդանի՞ իցէ հայրն ձեր։ Զամենայն մարմին կենդանի, եւ եղեւ մարդն յոդի կենդանի։ Հանցէ երկիր շունչկենդանի։ Հանչեն ջուրք զեռունս շնչոց կենդանեաց Յերկիրն կենդանեաց (այս ինքն անմահ հրեշտակաց կամ հոգւոց). եւ այլն։
religion;
sect;
cf. Դեն.
· Calfa
Մոգն եւ որ այլ եւս բազում կեշտք։ Լաւագոյն քան զայլ կեշտսն նոքա երեւեալ են։ Իմ այսպէս լուեալ էր վասն կեշտիս այսորիկ. (Եղիշ. ՟Գ. եւ ՟Ը։)
whale;
cetus.
· Calfa
Որպէս վասն կետոսացն ասացաւ. (Վրդն. ծն.։ Զկետոսն մեծ զբռամբ ածել, որ է նա բանսարկուն. Ոսկիփոր.։)
meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.
· Calfa
Ոչ եթէ կերակուրն պտղոյն խիստ էր, այլ ինքն դնել մտացն վասն կերակրոյն. (Եփր. ծն.։)
account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.
· Calfa
Անդ հաշիւ լեալ վասն սրբոյ վկային ... խաղաղանայր (վէճն). (Ճ. ՟Ա.։)
state of a crippled person;
crippleness, lameness.
· Calfa
Որ վասն հաշմութեան մարմնոյ մատեան գտանել փրկութիւն. (Իգն.։)
cf. Պառակեմ.
· Calfa
Ընկողմանիլ կամ մակաղիլ որպէս ի պառակս. պառկիլ. եաթմագ. մանաւանդ Դարանիլ վասն որսոյ. կամ պառականօք յորս ելանել.
disunion, division, discord, dissension, faction.
· Calfa
Կամ է ինձ երկրորդել վասն պառակտման Իսմայէլի. (Կիր. պտմ.։)
cf. Պառակտութիւն.
· Calfa
Կամ է ինձ երկրորդել վասն պառակտման Իսմայէլի. (Կիր. պտմ.։)
wall;
turn, round;
— ի —, — ի —է, — ի —ու, complicate, intricate, knotty, ambiguous, dark, obscure;
— ի — բանք, ambages, compass of words, circuit, roundabout way, shifts;
— առնուլ, — գալ, to surround, to environ, to encompass, to hem in, to beset, to encircle, to gird, to inclose;
— ի — բանիւք խօսել, to make use of circumlocutions, to periphrase, to speak periphrastically, to beat about the bush;
— ի — խաղան գետք, the rivers seem to delight in a thousand windings.
· Calfa
Ասէր զգէս ոչ հատանել, մինչեւ երկայնեսցի եւ պատ առցէ. զի վասն այն կոչի պատանի. եւ ապա կտրել հրամայէր, զի վասն այնորիկ կոչի կտրիճ. (Կիր. պտմ.։)
adventure, accident, contingency, casualty, occurrence, incident, chance, hazard, fortuitous or unforeseen event;
— ըստ —ի or —իցն, accidentally, by chance.
· Calfa
Հասարակաց սեռի եւ պատահից յաղագս։ Յատկից սեռի եւ պատահից վասն։ Յաղագս հասարակաց տեսակի եւ պատահի։ Վասն յատկաց տեսակի եւ պատահի. (եւ այլն. Պորփ.։)
to tear, to tear to bits or pieces, to lacerate, to rend;
to cleave, to cut, to divide, to slash;
to break, to crack, to split, to burst;
յօշ յօշ —, to cut to pieces, to dilaniate, to rend;
զմիմեանս —, to tear each other;
— զթագաւորութիւնն, to break up the kingdom;
— զեզինս, to slaughter oxen;
— զոք, to kill;
ակօս —, to furrow, to plough;
— զբանտն, to break out of prison;
— զօրէնս, to transgress, to violate.
· Calfa
Պտղաբերք պատառին յոստոց վասն բազմութեան ոստոցն. (Շիր.։)
rapacity.
· Calfa
Գազանք (իբրու գըզ անք) վասն պատառողութեանն կոչին. (Վրդն. սղ.։)
offering, making a present;
sacrificer;
officiating priest;
missal, massbook;
liturgy.
· Calfa
Յամենայն պատարագամատոյցսն առաջին աղօթքն՝ վասն մատուցանողին արժանաւոր լինելոյ ասի։ Զանազանութիւնք քարոզաց եւ աղօթից եւ պատարագամատուցաց. (Խոսր. պտրգ.։)
Քննեցի վասն սորին զպատարագամատոյց աղօթս։ Պատարագամատոյց սեղանովն։ Ի պատարագամատոյց զգեստ քահանային. (Լմբ. պտրգ.։ Վրդն. լս.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։)
to be a messenger, ambassador or deputy, to go or to come as ambassador, to negotiate, to go in mission;
to treat by diplomacy, to be a diplomatist.
· Calfa
Որք վասն անցաւոր կենացս պատգամաւորեն ի հողեղինէ եւ մահկանացուէ առ նմանսն, հոգան եւ զգուշանան՝ զի մի՜ ամօթ եւ երկիւղ հասցէ նոցա ի պատգամաւորելն. (Խոսր.։)
convenience, fitness, decency;
opportunity, seasonableness, fitness of time, of circumstances;
chance;
չկորուսանել զ—, not to lose the opportunity;
յօգուտ ի կիր արկանել զ—, to profit by the occasion, to avail oneself of the opportunity;
կորուսանել զ—, not to seize the opportunity, to let the occasion pass, to let slip the opportunity.
· Calfa
fellow-soldier, comrade, companion in arms;
ally;
— լինել, to fight together.
· Calfa
Ա՜ռ նա ի քաղաքաց անտի արս ընտիրս՝ պատերազմակիցս իւր։ Աղաչեմ զձեզ՝ պատերազմակից լինել ինձ յաղօթս վասն իմ առ Աստուած. (Յուդթ. ՟Գ. 7։ Հռ. ՟Ժ՟Ե. 30։)
to war, to make war, to combat, to fight;
to be at war with, to be tempted;
— ի վերայ ազատութեան, to defend liberty;
զմահու պատերազմ, to wage a war of extermination;
զբարւոք պատերազմն —, to fight a good fight;
մեծապէս -զմեալք զառաքինութեան զհանդէս, fighting valiantly where virtue is at stake;
առանց զմելոյ, without firing a shot, without striking a blow.
· Calfa
Տէր պատերազմի վասն նոցա ընդ եգիպտացիսս։ Տէր Աստուած մեր ինքնին պատերազմեսցի փոխանակ ձեր։ Պատերազմեցան ընդ ձեզ բնակիչք Երիքովի։ Ամենայն որ պատերազմի (յագոն ասպարիզի), ամենայնի ժուժկալ լինի։ Զբարւոք պատերազմ պատերազմեցայ.եւ այլն։
warrior, fighting-man, combatant, belligerent;
enemy, adversary;
warlike, fit for war.
· Calfa
Այժմ մարդոյն՝ վասն որ կայ ի նմա չարն, թշնամի եւ պատերազմիչ լինել ցամաքայնոցն (կենդանեաց) եւ թռչնոցն. (Փիլ. լին.։)
cf. Պատերազմիչ.
· Calfa
Ո՞ դիցէ զիս պահել զոճ արտոյ յագարակի. վասն այսր պատերազմողի անարգեցի զնա այսուհետեւ (իմա՛ զերկիրն զայն՝ իբրեւ դիմամարտ)։ Ոյք մեղանչենն, պատերազմօղք են իւրեանց կենացն. (Ես. ՟Ի՟Է. 4։ Տոբ. ՟Ժ՟Բ. 10։)
to declare guilty;
to condemn, to punish.
· Calfa
Մի՜ վասն անօրէնութեան նոցա պատժապարտեսցես զնոսա. (Մամիկ.։)
condemned, punished, chastised;
guilty, culpable, delinquent, villainous;
cf. Պատժական.
· Calfa
Նորին իսկ պատժաւորին է վնասն, որ սպանանէ զինքն (վասն յանցաւորութեանն). (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
to punish, to chastise, to correct, to inflict punishment or correction.
· Calfa
Պատժեաց Աստուած զփարաւովն պատժօք մեծամեծօք վասն սարայի։ Ժողովուրդ Եփրեմայ պատժեաց զնոսա ի հովիտսն։ Զմահապարտ այնչափ ներելով պատժեցեր։ Ոչ արժանի ըստ որոց մեղայն՝ պատժեաց զիս։ Պատժել զմարդ ի դատաստանի։ Առաքեցից ի վերայ քո սով, եւ գազանս չարս, եւ պատժեցից զքեզ։ Մի՜ պատժէք, եւ ոչ պատժիցիք.եւ այլն։
to fill with respect, to put to shame, to abash, to confound, to cover with shame, to make blush, to put to the blush.
· Calfa
icon, image, effigy;
painting, picture, representation;
likeness, figure, portrait;
statue, idol;
sight, visage, face;
design, project, plan;
type, symbol;
doll;
—ք, the Divine Person;
— աւուրն, the day of the week or month;
hymn for the day;
գեղեցիկ —աւ, of fine presence, of noble aspect;
— ըստ —ի, in the image of, in the likeness of;
ի սոյն —, in this way or manner;
cf. Համառօտագիծ.
· Calfa
Յաղագս հոգւոյս եղեւ ասացեալ մարդս պատկեր Աստուծոյ եւ ո՜չ վասն մարմնոյս ... որպէս ամենայն գիրք Աստուածաշունչք ցուցանեն. (Շ. թղթ.։)
cause, author;
occasion, matter;
principle, origin;
reason, subject, motive;
fault, offence, misdeed, crime;
pretext, excuse, subterfuge;
—աւ, ի —ս, on account of, for the sake of, for, because of, out of regard for;
under pretence of;
ի —ս քո, for your sake, for you;
— տալ, to give occasion to;
—ս առնուլ, to take as a pretext, to pretend, to allege;
— լինել, to be the cause or author of;
to dissemble;
—ս ի մէջ ածել, to allege, plead, urge or adduce reasons;
բառնալ զ—ս, to take away the motive or grounds;
պատճառել —ս մեղաց, to seek excuses for sins;
առանց իրաւա ցի —ի, without a real motive, causelessly, groundlessly, unreasonably.
· Calfa
Պատճառք ձեր յազգացդ են, որ շուրջ են զձեօք։ Պատճառս առին մեղքն պատուիրանաւն։ Միայն զի ազատութիւնն ձեր ոչ լինիցի ի պատճառս մարմնոյ։ Պատճառս տամք ձեզ պարծանաց վասն մեր։ Մի՜ ինչ պատճառս տալ հակառակորդին ի հայհոյութեան աղագս.եւ այլն։
Ի պատճառել զպատճառս մեղաց։ Պատճառս խնդրէ այր՝ որ կամիցի քակել ի բարեկամաց իւրոց։ Պատճառք ստութեան են։ Խնդրէին պատճառս զԴանիէլէ։ Բայց արդ չիք ինչ պատճառք վասն մեղաց իւրեանց.եւ այլն։
Ի ՊԱՏՃԱՌՍ Ի ՊԱՏՃԱՌ ԱՌ ՊԱՏՃԱՌԷ ՊԱՏՃԱՌԱՒ Ի ՊԱՏՃԱՌԱՑ. Յաղագս. աղագաւ. սակս. վասն. եւ Պատճառանօք. ընդ պատրուակաւ. համար, սեպ. սէպէպինտէն.
caused, occasioned;
created, done, made;
guilty, culpable.
· Calfa
Տրտմեալ հարցանէին՝ վասն մեղաց, յոր պատճառաւոր չէին. (Բրսղ. մրկ.։)