cf. Շեղջակուտեմ.
· Calfa
Անցաւորիս փութով զարկածս յոլովաբար շեղջեն յոգիս. (Համամ առակ.։)
cf. Շինուած.
· Calfa
Նորա շինած տուն իմանի երկին, եւ երկնից երկին, համայն եւ աշխարհս բնակչօք. (Համամ առակ.։)
right;
rightly, directly;
correctly.
· Calfa
Է ճանապարհ, որ թուի ի մարդկանէ՝ թէ ուղղակի է, բայց կատարումն նորա՝ ունջ դժոխոց. (Համամ առակ.։)
to habituate, to accustom oneself.
· Calfa
Սիրտ մտախոհի առն, այս ինքն գիտութեանց քննողին. զորս մտատարս կոչէ՝ զմեր միտս ունականալով. (Համամ առակ.։)
the inner side;
bottom;
earth;
root;
յ— բերդին, under the castle walls;
յ— լերին, at the foot of the mountain;
ընդ — տանել զոք, to drag a person along the ground;
ընդ — տանել զլերինս, to raze the mountains to the ground, to level with the earth;
բրել զ—ս այգւոյ, պատառել զ—ս որթոյ, to dig about the roots of vines.
· Calfa
Է՛ ճանապարհ, որ թուի ի մարդկանէ՝ թէ ուղղակի է, բայց կատարումն նորա՝ ունջ դժոխոց. (Համամ առակ.։)
fond of study, of learning, studious, diligent;
lettered, erudite.
· Calfa
Պէսպէս զարդուք յօրինեալ կատարեաց զմիտս ուսմնամիրացն. (Համամ առակ.։)
thunder;
cf. Թնդիւն.
· Calfa
Իմաստութիւն ոչ լռէ. եւ եթէ լռէ, մեծամեծ որոտումն առնէ, եւ զօրութիւն կատարեալ ի լռութեանն. (Համամ առակ.։)
that has made a vow;
allied;
Nazarite;
professed (monk or nun);
pilgrim.
· Calfa
Որպէս թէ ոք մազ կլանէ, այսինքն ուխտաւոր խորհուրդք ամբարշտաց. (Համամ առակ. (ուրեթէ ընթերցցիս՝ ուղտաւոր, լինի ոխակալ)։)
reconciled;
propitious, favourable, friendly, kind, kindly, benevolent;
— առնել, to conciliate, to reconcile;
to render propitious, to propitiate;
— լինել, to be reconciled;
to be propitious, favourable.
· Calfa
Նախատինք եղեւ հզօրին եւ հաշտ բարեկամին. (Համամ առակ.։)
to dress like a bride.
· Calfa
Որք քրիստոսի եղաք դաշնակից հիւրութեան նորա հարսնազգեստեալ պահեսցուք զմիտս մեր. (Համամ առակ.։)
consent, persuasion;
*cf. Սանդ;
consenting, persuaded, convinced;
— գտանիլ ընդ, to consent, to assent;
ի — ածել, cf. Հաւանեցուցանեմ;
ի — գալ, cf. Հաւանիմ;
— հաճութեամբ, willingly, with pleasure;
—ք եւ հաւասարք, agreeing together, unanimous.
· Calfa
Խթան իշոյ, հաւանիցն հանդարտիցն հաւանական բարի շնորհքն. (Համամ առակ.։)
to bite;
to chew, to gnaw, to tear in pieces;
to nettle, to sting, to snarl at, to revile;
— զմիմեանս, to bite one another.
· Calfa
Խածանեն ատամամբք իւրեանց։ Ուր օձն խածանէր, եւ կարիճ. (Միք. ՟Գ. 5։ Օր. ՟Ը. 15։)
δάκνω mordeo, pungo. Ատամամբք կամ ժանեօք ըմբռնել, ծասկել, կորզել, կամ խայթել, կծանել, խածնել, խօթել, կճել. եբր. նաշաք. տե՛ս եւ ՀԱՐԿԱՆԵԼ. եւ ԽԱՅԹԵԼ.
pasture, feed, food, forage, fodder, provender;
pasture ground or land, meadow;
food, pasture, aliment, nourishment, prey;
— հրոյ, fuel, combustible;
— լինել, to be food to, the prey of, a prey to;
հրոյ — լինել, մատնիլ, to be a prey to the flames, to be burnt, devoured, consumed by fire;
սրոյ — լինել, մատնիլ, to perish by the sword;
սրոյ — տալ, to put to the edge of the sword, to slay;
— գտանել, to spread over, to wind or creep about;
— տալ հերձուածոց, to keep up, to foment divisions;
առ — ախտից, for cherishing or caressing the passions;
բազմախողխող երկաթոյն նա տայր ի —, he mowed them down with the murderous steel, or sweeping brand;
գիտութիւնք — են մտաց, knowledge is the food of the mind;
ճար եւ — առնել, to find a remedy;
to repair, to redeem, to retrieve, to make reparation or amends for.
· Calfa
Արօտ արդարոց՝ բանն, եւ ճարակ կենաց՝ շնորհք հոգւոյն. (Համամ առակ.։)
to spare, to be saving, to economize, to be parsimonious, stingy;
to settle, to adjust;
cf. Ճշգրտեմ.
· Calfa
Ճշդէ զցորեանն շահավաճառութեամբ։ Ճշդեն առաւել քան զյայտնի ցորենավաճառ. (Համամ առակ.։)
true, unquestionable, real, certain, sure;
veridical, faithful, upright, frank, sincere;
in truth, truly, indeed, really, in realty, verily;
— իցէ ? is it true ?
· Calfa
Յարկս ճշմարտացն (կամ ճշմարտեացն) օրհնութիւնս հանդերձել. (Համամ առակ.։)
chin;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
—ն (խիժ) gum damar (for varnish).
· Calfa
σιαγών mala, maxilla χεῖλος labium μύλη dentes molares. Ծնօտ ներքին. ստորին կողմն ծնօտից՝ հանդերձ շրթամբք, բերանով եւ ատամամբք. դունչ, պրկունք. բերան. Տե՛ս ՟(Դ. Թագ. 28։ Յոբ. խ. 21։ ՟Ի՟Թ. 17։ Եզեկ. ՟Ի՟Թ. 4։ Սղ. ՟Լ՟Ա. 12։)
to groan, to moan, to wail, to bewail, to bemoan, to complain, to lament;
to beseech, to implore, to entreat.
· Calfa
Ամպարիշտք կողկողեսցին (առ Համամայ. կողկողեցան) առ դրունս արդարոց. (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 19։)
hair;
hair, horse-hair;
nap, shag;
թուխ, սեաւ խարտեաշ, շագանակագոյն, կարմիր, աղեբէկ, սպիտակ —, dark, black, light, chestnut-coloured, sandy, grey, white hair;
գեղեցիկ, գանգուր, բարակ, կակուղ, երկայն —, beautiful, frizzled, fine, soft, long hair;
յարդարեալ, մանեկաւոր or ոլորեալ, գալարուն, խոպոպի —, dressed, crisped, in ringlets, curled hair;
կարճ, տափակ, դիզացեալ, խառնափնդոր, կարծր, իւղոտ —, short, straight, standing up, dishevelled, stiff, greasy hair;
կեղծ —, false hair;
—ք այծեաց, goat's hair;
—իւ չափ, a hair's breadth farther;
exactly, to a hair;
ի —է ոչ վրիպիլ, to hit the mark;
cf. Հեր.
· Calfa
Փառք ծրոց ալիք. եւ ո՛չ (եթէ) երեւեալ ի ծաղկի մազոյն, այլ վարուցն փոխումն. (Համամ առակ.։)
a matricide.
· Calfa
Ատելիք եւ վնասակարք, հայրասպանք եւ մայրասպանք գոլով. (Համամ առակ.։)
small, minute, little, fine, subtile;
slender, thin, slight;
—, —նունս, scantily, in small portions, minutely;
in retail, in detail;
— or — հատանել, կոտորել, to cut into small bits or pieces, to mince, to hash, to divide into morsels;
to cut thin;
— փշրել, to pound, to beat small, to triturate, to grind, to crush;
— պատմել, ասել, to relate or narrate minutely, circumstantially;
— ժպտել, to smile;
— ծամել, to chew or masticate well, to chew the cud, to ruminate;
to examine, to study, to ruminate on;
—նունս դրոշմել, to write or note down in detail;
— միտ դնել, ի քնին արկանել, to ponder on, to consider or examine minutely, thoroughly.
· Calfa
ՄԱՆՐ ՈՒՍՄՈՒՆՔ. Երգք ժամագրոց. որպէս թագաւորք, ալէլուք, մեսեդիք, ժամամուտք, կացուրդք, փառեր, հարցնափառեր. յառանձինի գրքուկ ամփոփեալ ի նախնեաց. (Յիշատ.։)
adj. s. roman.
· Calfa
Հռովմայեցւոց թագաւորութիւնն, որ եւ այժմ առաւել է հաւատովն եւ գիտութեամբն աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
producing fire.
· Calfa
Ստէպ կոչէին զնոսա (զսուրբ կանայս՝) հրածինս եւ լուսածինս. (Համամ առակ.։)
to ignite, to become fire, to be on fire, to kindle, to be inflamed;
to catch or take fire, to burn, to be lighted, set on fire;
to take fire, to be all fire, blaze or excitement.
· Calfa
Լեզուք աշակերտացն յերկնային ծորանն թացան, եւ հրացան ի հոգւոյն. (Համամ առակ.։)
joyful, gay, cheerful, merry.
· Calfa
Բոլոր անձամբ հրճուալից լինի. (Համամ առակ.։)
weakly, sickly, of unsound constitution, infirm, valetudinary.
· Calfa
Հիւանդոտն մեղօք, եւ խօթասիրտն անհաւատութեամբ. (Համամ առակ.։)
quality of a guest or stranger;
pilgrimage.
· Calfa
Իսկ յասելն Համամ առակ.
to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.
· Calfa
Զհողմս արածէ. այսինքն որ սնոտի յաւիտենիս միայն զկնի հոլովեալք են. (Համամ առակ.։)
agriculturist, farmer, cultivator, husbandman, ploughman.
· Calfa
Տե՛ս զհողագործաց արդիւնս, եւ զդատարկաց վիշտս. (Համամ առակ.։)
grand, magnificent, superb, splendid;
great, excellent, eminent;
— քաղաք, topping, most eminent city;
— այր, a great man;
— իշխան, illustrious prince;
— բժիշկ, celebrated doctor.
· Calfa
Որոյ քաղաք իւր հոյակապ այսքան, եւ անառիկ բազմաց. (Համամ առակ.։)
to make credible, to give to believe, to persuade, to convince;
to sanction, to certify, to confirm, to affirm, to assure.
· Calfa
Յառաջնում նուագին իբրեւ զհամամիտ գործակից եւ զեղբայր սիրելի հաւատարմացուցեալ իւր՝ ընդունէր զնա պատուով մեծաւ. (Յհ. կթ.) այսինքն հաւատարիմ երեւեցուցեալ, կամ հաւատացուցեալ։
cf. Հեշտալից.
· Calfa
Արդարեւ խորիսխ մեղու են հեշտալի բանքն քրիստոսի. (Համամ առակ.։)
to pursue, to run after;
to accompany, to go with, to attend, to compete.
· Calfa
Հետամտելոց մանկանց աւետաձայնէ վասն իջման իւրոյ յաշխարհս. (Համամ առակ.։)
exposed to laughter, turned into derision;
dishonourable, infamous, ignominious, opprobrious;
— առնել, to expose to to the laughter of every body, to make a spectacle of, to expose to ignominy, to defame, cf. Ծանակեմ, cf. Խայտառակեմ.
· Calfa
Մերկ եւ խայտառակ՝ որպէս ձաղածանակ, իբր զսանդիտոռն. (Համամ առակ.։)
bearing snow;
great abundance of snow;
snow storm;
calamity, evils, pain, grief.
· Calfa
Զաստուածային շնորհն՝ ձիւնաբերին նմանեցուցանէ, որ ի տապոյ աշխատութեանց մեղաց առաքինութեամբ զովանան. ձիւնաբեր ամարանի՝ օգնութիւնն աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
wintry, hibernal, winterly;
—յին ձգի գիշերք, the long winter evenings;
cf. Ձմերանի.
· Calfa
Աղքատանայ զվերջին աղքատութիւնն, եւ մերկ ի մեծի ձմերանին լինի, ուր փախուստ ոչ գոյ. (Համամ առակ.։)
smelted, cast, founded;
massive, heavy;
pure, fine;
font, cast;
mass, ingot, wedge;
weight, heaviness.
· Calfa
Ձեռամբ արարչին կրկին ձուլիւք մաքրեցան սուրբքն. (Համամ առակ.։)
intellectual, spiritual;
mental, ideal.
· Calfa
Լցոյց զշտեմարանս մտաւորականս։ Գնասցո՛ւք զճանապարհս մտաւորականս եւ հոգեւորս՝ հոգեւոր ասպարիսին. (Համամ առակ.։)
cf. Մօտակաց.
· Calfa
Ի մօտականացս հարկ է սովորաբար վարեցելոցս ստորագրել զազոխ (որ ի գիրս). (Համամ առակ.։)
assisting, present, neighbouring, near, close to.
· Calfa
Ի մօտականացս հարկ է սովորաբար վարեցելոցս ստորագրել զազոխ (որ ի գիրս). (Համամ առակ.։)
moorish;
— հաւք, moor-fowl.
· Calfa
Ի ձեւ տզրկին իմանամք զկերիչ չար բոլոր կենդանեաց զսատանայ զմօրասէրն. (Համամ. առկ։)
cf. Յագեցումն.
· Calfa
Ի բանին յագեցմանէն փախեաք. քանզի յագեցումն բանի պատերազմօղ է լսելեաց. (Ածաբ. մկրտ. յորմէ եւ Համամ առակ.։)
satiety, surfeit, repletion;
պատառիլ ի յագեցմանէ, to burst with eating.
· Calfa
Ի բանին յագեցմանէն փախեաք. քանզի յագեցումն բանի պատերազմօղ է լսելեաց. (Ածաբ. մկրտ. յորմէ եւ Համամ առակ.։)
cf. Յախուռն.
· Calfa
Անօրէնն եւ յահուրն եւ ապստամբեալն յօրինացն Աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
to be articulate, jointed, attached;
organized, formed;
to associate, to take part in, to admit as member.
· Calfa
Լեզու սուր եւ հատու կոչի հոգին սուրբ, որպէս նովաւ յօդանայր Դաւիթ. (Համամ առակ.։)
show, train;
magnificence, glory;
mincing airs or manners, smirking, simpering.
· Calfa
Նորագոյնս առնէ զձայն իւր գորովալիր նազանօք. (Համամ առակ.։)
excellent, praiseworthy, egregious, honourable, respectable;
honest, brave, gallant, reserved, grave, serious;
delicate, nice, pretty, genteel, charming, gracious;
գնացք —ք, majestic port or bearing;
ճեմք —ք, languishing or languid air.
· Calfa
Պաշտօն բարի եւ նուէր նազելի աստուծոյ։ Բանք սրբոց նազելիք եւ պարկեշտ են. (Համամ առակ.։)
written before;
prescribed;
title;
exordium, preamble.
· Calfa
Վայրապար խօսք՝ պոռնկութիւն է շրթանց, եւ նախագիրք մեղաց (այսինքն՝ սկզբնաւորութիւն). (Համամ առակ.։)