Definitions containing the research ամամ : 449 results

Նախամայր, օր

s.

our first mother, the mother of mankind, Eve;
the wives of the patriarchs.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Կանայք նահապետաց. եւ Նախամամ. հին հանի.


Նախճամէջ պար

sn.

tripe, gut, chitterlings.

· Calfa

NBHL (2)

ՆԱԽՃԱՄԷՋ ՊԱՐ. Աղիք կամ փորոտիք մեծ. քաղիրթ. փոր կամ մէջ շուրջ զերիկամամբք.

Թո՛ղ թէ զմիս կամ զգինի ճաշակել. որ զնախճամէջ պարն յուղացուցեալ մաճկացուցանէ, եւ զճարպն եւ զերիկամամբքն պատեալ. (Բուզ. ՟Դ. 3։)


Յարաշարժութիւն, ութեան

s.

perpetual motion;
mutation, alteration.

· Calfa

NBHL (1)

Զշրջանս տարեւոր կենցաղոյս յարաշարժութեամբ իւրով նմանեցոյց դրաց. (Համամ առակ.։)


Յեղանակաբար

cf. Յեղանակագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Յեղանակաբար զգնացս ղոշոտութեան եւ զանլուր խաբէութիւնս դիւական պատրանաց ի գինի առակէ. (Համամ առակ.։)


Յեղանակագոյն

adv.

figuratively, allegorically, symbolically, mystically, mysteriously.

· Calfa

NBHL (1)

Յեղանակաբար զգնացս ղոշոտութեան եւ զանլուր խաբէութիւնս դիւական պատրանաց ի գինի առակէ. (Համամ առակ.։)


Մեծանամ, ացայ

vn.

to grow, to increase in stature or size;
to become larger, greater;
to grow rich;
to become renowned;
— մեծութիւն յոյժ, to become very wealthy or immensely rich.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծանան զերկնային եւ զանպատում մեծութիւնս նորա. (Համամ առակ.։)


Մեղսասէր

adj.

inclined to transgress, delighting in sin, wicked, criminal.

· Calfa

NBHL (1)

Չի՛ք անողորմ քան զմեղսասէր ազգս դիւաց. (Համամ առակ.։)


Մեռելոտի, տւոց

adj. s. fig.

dead;
carcass;
idols, image.

· Calfa

NBHL (1)

Նման է մեռելոտոյ՝ որ կայ ի տանն հոտեալ. (Համամ առակ.։)


Մնացորդ, աց

cf. Մնացուած.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ յասելն Համամ առակ.


Մշտակոխ

adj.

trodden continually, frequented;
— ճանապարհ, thoroughfare, public way.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ կամ ստէպ կոխեալ. որպէս ոտիւք՝ արահետ ճանապարհ. եւ ատամամբք՝ ծասկելի ինչ.


Մոլախինդ, խնդի

s.

hemlock.

· Calfa

NBHL (1)

Խոպանանայ, եւ մոլեխնդիւք լնանի. (Համամ առակ.։)


Մորոս, աց

adj. s. foolish, mad, insane, idiot, simpleton, dolt.

· Calfa

NBHL (1)

Անխորհուրդ փարիսեցիքն, եւ մորոս սադուկեցիքն. (Համամ առակ.։)


Մարդկեղէն, ղինի, նաց

adj.

human.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեալքն քաղցր լծովն յիսուսի եդին ակօս ի բնութիւնս՝ ի դաշտս մարդկեղէնս. (Համամ առակ.։)


Հիմնաւորեմ, եցի

va.

cf. Հիմնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրացոյց հոգւոյն սքանչելեօք ի կալ անշարժ հիմնաւորեալ. (Համամ առակ.։)


Մարմնահար, աց

adj.

impotent, unhealthy, apoplectic, disabled, crippled.

· Calfa

NBHL (1)

Սրով մաշեցաք առ հասարակ, եւ մարմնահարք եղաք. (Համամ առակ.։)


Համափառ

adj.

of equal glory or honour.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԱՓԱՌ. ըստ յն. ոճոյ. նաեւ Համամիտ. միաբան. ուղղափառ. ὀμόδοξος qui ejusdem opinionis ets.


Համբոյր, բուրից

s. fig. gr. adj.

kiss, embrace;
*buss;
sweetness, affability, familiarity;
union, joint, joining together;
spondee;
sweet-tempered, affable, benign, gentle, mild, meek;
propitious, favourable;
agreeing, unanimous;
— ձեռաց, hand-kissing;
յուդայի, մատնչի, a traitor's kiss;
— տալ ումեք, to embrace, to kiss;
to buss;
տալ միմեանց — խաղաղութեան, to give the kiss of peace;
ի — ածել, to familiarize, to tame, to domesticate;
հաշտ եւ — առնել, — յարդարել, to appease, to calm, to pacify, to reconcile;
գալ ի —, to get or grow tame, familiar, to be tamed;
— եւ կամակ բարս ստանալ, to be good-tempered, gentle, amiable.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԲՈ՛ՅՐ. ա. Ընդել. հանդարտ. հեզ. քաղցր. հաշտ. միաբան. միակամ. համամիտ.


Համորովայն

adj.

cf. Համամայր.

· Calfa


Հայրենատուր

adj.

left by a father, transmitted from the ancients;
paternal, ancestral.

· Calfa

NBHL (1)

Հաճեցաւ յիս (տէր) հայրենատուր օրհնութեամբ։ Հայրենատուր խատով յառաջ կոդէ (որդեակ ասելով). (Համամ առակ.։)


Հանգէտ

adj.

similar, like, equal, same, conformable.

· Calfa

NBHL (1)

Սուսեր սուր՝ հանգէտ բոցոյ կիզանողի. (Համամ առակ.։)


Ծախեմ, եցի

va.

to spend, to expend;
to eat, to use, to consume, to waste, to reduce to nothing, to exhaust;
to absorb;
to devour;
to corrode;
*to sell;
— զժամանակն, to waste, to throw away one's time;
— զինչս, to dissipate one's fortune;
զվաստակս —, to lose one's labor, to have one's labor for one's pains;
ի զուր զբանսն —, to speak to no purpose, to talk to the winds;
հրոյ —, ի հուր —, to consume by fire;
— առաւել քան զսովորականն, to exceed the ordinary expenditure.

· Calfa

NBHL (1)

Ծախել ատամամբք գազանութեան. (Նար. ՟Հ՟Թ։)


Ծաղիկ, ղկան, ղկի, ղկանց

s. med. fig.

flower;
small-pox;
beauty, youth, bloom;
flower, choice, best;
— գինւոյ, mother or floating lees of wine;
— պղնձոյ, verdigris;
արանց —, cf. Լօշ;
— գունոց, splendour, vivacity of colour;
ցոյցք ծաղկանց, — show;
նկարիչ ծաղկանց, — painter;
աման ծաղկի, — pot;
— մանր, floweret;
գեղեցիկ՝ հոտաւէտ՝ քաղցրահոտ՝ անհոտ՝ դեռափթիթ՝ գեղափթիթ՝ գեղափայլ՝ թարշամ՝ սիրուն՝ երփներանգ՝ կարմրագեղ՝ —, beautiful, sweet, fragrant, inodorous, fresh-blown, splendid, faded or withered, lovely, variegated, scarlet -;
ծաղկէ ի —, from — to -;
քաղցրաբոյր հոտ ծաղկանց, the sweet perfume of flowers;
ծածկել զերկիր ծաղկօք, to cover the earth with flowers;
ծաղկունս ոփռել, to strew with flowers;
փթթին, թարշամին ծաղկունք, the flowers are blooming;
— fading;
ի — մանկութեանն, in his earliest years;
ի ծաղկի լինել, to be about to blossom;
to be in the bloom of youth;
ի ծաղկի or ի — հասակին, in the prime of life;
in the — of manhood;
cf. Թօթափեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Փառք ծերոց ալիք. եւ ոչ երեւեալ ի ծաղկի մազոյն, այլ վարուցն փոփոխումն. (Համամ առակ.։)


Ծամեմ, եցի

va. fig.

to chew;
to reflect, to ruminate.

· Calfa

NBHL (1)

μασσάομαι mando, manduco. Իտ. mastigo. ծասկել. մանրել ատամամբք. կրծել. խածանել. տրորել. ուտել. որոճել.


Ծանօթական, ի, աց

cf. Ծանօթ.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանօթական լինել ճշմարտութեան քրիստոսի աստուծոյ մերոյ. (Համամ առակ.։)


Ծասկեմ, եցի

vn.

to chew, to grind, to crunch.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱՍԿԵՄ ԾԱՍՔԵՄ. μασσάομαι mando, commanduco. Ստէպ ծամել. մանրել եւ տրորել ատամամբք. կրծել. ուտել. որոճել. ծամել, ծամծըմել.


Ծասքողական, ի, աց

adj. s.

masticatory;
—ք, teeth.

· Calfa

NBHL (1)

ծասքողական մանրեալ ատամամբք։ Զծասքողականս կերակրոյ զգալի, որով բնութիւնս պահի կենդանի. (Սկեւռ. ի լմբ. եւ աղ։)


Լի, ոց

adj. adv.

full;
superabundant, copious;
fully, completely, thoroughly, entirely;
perfectly;
լի առնել, to fill, to load, to heap;
զբազում լսելիս լի արար բանն, many have heard him;
լի լինել, cf. Լիանամ;
լի եւ լի, cf. Լիուլի;
լի ափով, ձեռօք, by handsful, profusely, generously;
լի աւաբաւ, loaded with booty;
լի փառօք, covered with glory;
լի աւուրք, full of years, old;
լի մտօք, sensible, judicious, wise;
լի երախտագիտութեամբ, full of gratitude, of affection, of faults;
զաւուրս տասն լի, ten entire days;
լի կատարեալ, բովանդակ, perfectly full, entire, complete, perfect, cf. Լիակատար;
լուսին լիով լուսով նկարեալ, full moon;
բաժակ գինի լի արկանել, a glass of wine full to the brim;
լի զհասակ մարմնոյն ունել, to be adult, to arrive at man's estate;
լի են բերանք նոցա ծաղու, they are full of laughter, of merriment;
լի ասացեր, you are quite right.

· Calfa

NBHL (2)

Յագին եւ լիքն՝ կարօտութեամբ նուաղեալ. (Համամ առակ.։)

Բարիոք եւ լի (աւուրբք) գնացին աստի, եւ ոչ հասին ի տարեկան փրկութեանն. (Համամ առակ.։)


Լինդ, լնդի, դաց

s.

gum;
ցաւել լնդաց, to have sore gumes.

· Calfa

NBHL (2)

Զլինտս ատամանցն վնասեն. (Համամ առակ.։)

Անճաշակ անկիրթն լնդաց ծասքողական մանրեալ ատամամբք խուզման. (Սկեւռ. լմբ.։)


Լիով

adv.

plentifully, abundantly, copiously, fully;
completely;
amply, largely;
diffusely.

· Calfa

NBHL (1)

πλήρης, πεπληρώμενος, πληρέστατα plenus, plene, plenissime. Լիապէս. լիութեամբ. առատապէս. լիուլի. լման. պօլ պօլ, պիր թամամ.


Լոկ, ոյ, ով

adj. adv.

sole, alone, only, simple;
empty, desert;
deprived of;
— օր, work-day;
— մնալ ի մարդկանէ, to be, or to remain unpeopled;
— եւ մերկ ի սփոփութենէ, disconsolate, very sad;
— or — ի լոկոյ, only, simply;
բանիւ լոկով, with the word alone.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրեցեալ յաչս, եւ ոչ ի սիրտս. յաչս՝ վասն լոկոյն, եւ ոչ կամօք. (Համամ առակ.։)


Լորձ, ոյ

s.

saliva, spittle, slobber, slaver, drivel;
լորձունս ծորեցուցանել, to slaver, to slabber, to drivel.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լորձն, որ իջանէ ի կըտրցացն, մժղուկք ժողովին. (Համամ յովէդ.։)


Լորձն, ձին, ձունք, ձանց

cf. Լորձ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լորձն, որ իջանէ ի կըտրցացն, մժղուկք ժողովին. (Համամ յովէդ.։)


Լուսածին

adj. phys.

engendering, or producing light, photogenic;
phosphor.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դէպ կոչէին զնոսա (զսուրբ կանայս) գիրք՝ հրածինս եւ լուսածինս. (Համամ առակ.։)


Խոր, ոց

adj. fig. adv.

deep, hollow, excavated;
profound, deep;
ի —, deeply, profoundly;
thoroughly;
grievously;
— տգիտութիւն՝ վէրք, profound ignorance;
deep wound;
խաւար —, thick, dreadful darkness;
— աղքատութիւն, profound misery, abject poverty;
ի — ձմերան, in the depth of winter;
ի — ամարան, in the middle of summer;
պեղել ի —, to excavate deeply.

· Calfa

NBHL (2)

Զխոր իմաստութիւնն քրիստոսի ի միտ առին. (Համամ առակ.։)

Ունելով ի խորոջն զբանն ատուծոյ՝ որպէս զաղբիւր կենաց. (Համամ առակ.։)


Խորիսխ, րսխոյ

s.

honey-comb;
honey-cake.

· Calfa

NBHL (1)

Խորիսխ՝ որ կոկորդն քաղցրացուցանէ, է շնորհք աւետարանին. (Համամ առակ.։)


Խորհրդագէտ

adj.

astute, shrewd, wary, cautious;
initiated, adept;
— առնել, to let into a secret, to initiate into a mystery;
— լինել, to be initiated.

· Calfa

NBHL (1)

Խորագետն զօրանայ իմաստութեամբ. (Համամ առակ.։)


Խորհրդակիր

adj.

mysterious.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէսորդիք (անպիտանք) խորհրդակիր հարցն եւ մարց հրեայք. (Համամ առակ.։)


Խորհրդակորոյս

adj.

foolish, odd, eccentric.

· Calfa

NBHL (1)

Խորհրդակորոյս մեծի եւ անճառելի խորհրդեանն քրիստոսի. (Համամ առակ.։)


Խորհրդապահ, աց

adj.

secret, discreet, prudent.

· Calfa

NBHL (1)

Աստէն խորհրդապահ ասին բանին աստուծոյ (մարդիկ). (Համամ առակ.։)


Թթու, ոց

adj.

acid, sour, tart, sharp;
bitter, harsh, grievous, sad;
s. chem. acid.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դաժանք եւ թթուք (կամ թթունք) են ի բոյսս. (Համամ առակ.։)


Թուլամիտ

adj.

weak of mind, spiritless, effeminate, pusillanimous.

· Calfa

NBHL (1)

Անշուք եւ թուլամիտք, որք ոչ ծանեան զճշմարիտ բարին. (Համամ առակ.։)


Կացուրդ, ցրդից, դոց

s.

solemn or general assembly;
reunion, popular gathering;
festival day, fair-day;
solemnity, pomp;
solemn games, spectacle;
hymn, canticle.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՑՈՒՐԴ ասի եւ Երգն ի կացուրդս. այսինքն Նուագ երգոց ի տօնս. որպէս եւ Ժամամուտ եղանակաւոր, եւ հարցնափառ, եւ տաղ. որք կոչին եւ ԿԱՐԳ. որպէս եւ չարական աւուրն Կանոն ասի.


Կափատեմ, եցի

va.

to tear in pieces.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ծանրն է քան զամենայն չարիս մարդասպանութեանն, գրեթէ ատամամբ կափատեն զխողխողեալսն. (Մեկն. ղեւտ.։)


Հաճոյութիւն, ութեան

s.

satisfaction;
complacency, consent, willingness.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքն տէրն հաճոյութիւն կամաց անուանէր զդաւիթ. (Համամ առակ.։)


Համաբարոյ, ից

adj.

of similar disposition, character or customs.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμογνώμων, ὀμοήθης ejusdem sententiae, eorundem morum (գրի եւ Համբարոյ. Համաբարւոյ, Համաբարու) Համաձայն բարոյիւք կամ բարուք. սրտակից. համախոհ. համամիտ.


Համախոհութիւն, ութեան

s.

intelligence, concord, good understanding, harmony;
league, alliance, compact.

· Calfa

NBHL (1)

Մտերմական ծառայութիւն համախոհութեան։ Լաւակամ համամիտ համախոհութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Համակամ, աց

adj.

of the same will, concordant;
obedient to the will of, resigned.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμόβουλος, ὀμόνους concors, unanimis Միակամ. միախոհ. համամիտ. միաբան. կամակից.


Համահայր, հօր

adj.

born of the same father, consanguineous;
— եղբայր քոյր, half-brother, half-sister, by the father's side.

· Calfa

NBHL (1)

Եղբայր նորա դեմետրէ՝ համահայր, եւ ոչ համամայր. (Պտմ. վր.։)


Համաշունչ, շնչից

adj.

of the same opinion, agreeing, unanimous.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμόψυχος, ἱσόψυχος unanimis, concors, ejusdem animae, conjunctissimus. Որ ունի մի սիրտ կամ շունչ եւ հոգի ընդ այլում. համամիտ. համակամ. սրտակից. միաբան. մէկ սիրտ՝ մէկ հոգի.


Կրծեմ, եցի

va.

to gnaw, to nibble;
to corrode, to canker;
to eat, to consume, to destroy;
to take or carry away.

· Calfa

NBHL (1)

ἁποκνίζω, διατρώγω carpo, rodo, vellico. Ատամբք կորզել շորթել զուտելի միսն յանուտելի ոսկերաց. ատամամբք քարշելով ուտել. կեղեքել. կրծել, փրցընել.