white writing;
white chalk.
· Calfa
Ի ստուերագիրսն՝ որ սպիտակագրովն եւ սեւագրովն որ ինչ գրէ ոք, մարդ կոչի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 13։)
false, mendacious, lying.
· Calfa
Որ զայս այսպէսն դրոշմեցին ի ստագիր գիրսն իւրեանց. (Վեցօր. ՟Ա։)
inscription;
signature.
· Calfa
Շինեաց զբաղանիսն ի տեղւոջ սեանն, որ ունէր ստորագիր խորհրդական անուն՝ արեգակն. (Խոր. ՟Բ. 85։)
ὐπογραφή, ὐπόγραμμα subscriptio, inscriptio. Գիր դրոշմեալ ի ներքոյ, արձանագիր. մակագրութիւն.
cf. Վայրենամիտ.
· Calfa
Իմաստակն վայրագիմաստ է. վասն զի եւ իմաստունն քաղաքային՝ քաղաքի եւ քաղաքավարութեան արժանի է, իսկ վայրագիմաստն՝ անդէն է եւ հակառակասէր. (Փիլ. լին. ՟Գ. 33։)
sculptured with the figure of a wild-boar.
· Calfa
Ըստ օրինացն հաւատարիմ երդմանց թագաւորութեան պարսից՝ տղ կնքել վարազ նկարագիր մատանեաւ։
Մատանի ունել վարազագիր։ Վճիռ կնքեալ վարազագիր մատանեաւ։ Ուռպ.։
cf. Սաստիկ.
· Calfa
Առատ վտակ եւ սաստկագին՝ ըստ յորդութեան աւազանին. (Յիսուս որդի.։)
Ի խոշոր լեզուէն առաջնոյ՝ փափկագոյնն հելլենացւոց, եւ սաստկագինն հռովմայեցւոց. (Վրդն. պտմ.։)
written by divine grace.
· Calfa
Ճառս յաճախագոյնս, բազմագիրս, շնորհագիրս։ Բազում շնորհագիր մատեանս զհարցն եկեղեցւոյ ստացեալ. (Ագաթ. լ Կորիւն.։)
obtaining the divine grace, pleasing to God, favoured, dear, agreeable, grateful.
· Calfa
Յղացեալ այնուհետեւ ի հոգւոյն սրբոյ շնորհագիւտ կուսին զորդին աստուծոյ։ Խնդա՛ բերկրեալդ ի կանայս՝ կո՛յս շնորհագիւտ. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Գ.։)
very hot, burning, ardent, scorching.
· Calfa
Ջերմագին. տոչորիչ. կիզանօղ.
Ունէր զնա տենդն տապագին. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8։)
Բնութեամբ տապագին ինչ ... առ ի հրոյն տապ ընդդիմանալ ոչ կարացեալք՝ խորովեալ. (Փիլ. լիւս.։)
collection of national historical facts;
editor;
compiler.
· Calfa
Ոչ եթէ զայլ եւ այլ ազգաց զթագաւորութենէ նշանակէ խմբագիրն, այլ զմիոյ զիսրայէլականէն. (Նախ. թագ.։)
sketch, outline;
project, draught, plan, design;
written, described, traced;
— դրական, graphical.
· Calfa
διαγραφή descriptio, delineatio. որ եւ ԾՐԱԳՐՈՒԹԻՒՆ. Ծրագրեալ ինչ. նախագիծ յորինուած. ստուերագրութիւն. ուրուական օրինակ.
Զի այն ծրագիր միայն է ճշմարտութեան. (Ոսկ. հռ.։)
Զհայրենական մատեանսն ... եւ ծրագիր կարգեալս. (Ագաթ.։)
cf. Կագեմ.
· Calfa
Եթե կագիցին (կամ կագիցեն) արք երկու. (Ել. ՟Ի՟Ա. 18։ Տե՛ս եւ ծն. ՟Լ՟Ա. 36։ Մտթ. ՟Ժ՟Զ. 22։ Տոբ. ՟Բ. 21։)
Կամ ցասնու, կան կագի, կամ մարտնչի, տպ. (կագէ. Մծբ. ՟Է։ բանիւ դատմամբ քեզ կագիմ. Շ. եդես.)
Ընդդեմ եղբորդ կագիս։ Սատանա կագեր ընդդեմ նորա։ Կագի ընդ մնա։ Լմբ. (ատ. եւ Լմբ. սղ.)
Ուր աստուած հաշտ իցե, եւ ի հրոյ մէջ ցօղ լինի. իսկ եթե աստուած կագիցէ, եւ ի փափկութիւնս մարտ եւ պատերազմ. (Ոսկ. ես.։)
catechism (of St. Cyril).
· Calfa
Դարձեալ դադարեցուցանէ ընթերցուածագիրն զապաշխարութեան քարոզն. իմա՛ կա՛մ զմատեանն, եւ կամ զմատենագիրն։
fairy or magic art or power, witchcraft, demonology.
· Calfa
Զանազանի մոգականն ի կախարդութեան, եւ կախարդագիտութիւն ի դեղագիտութեան. (Նոննոս.։)
admonishing by letter;
letter or book of admonition.
· Calfa
Բազում թուղթս խրատագիրս եւ զգաստացուցիչս առաքէր. (Կորիւն.։)
գրել զթուղթսն խրատագիրս եւ զգուշաւորս. (Սարգ. յկ. ՟Ա. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)
գրէր թուղթ առ նա խրատագիր. (Ճ. ՟Բ.։)
dewy;
cool, fresh, refreshing.
coolly, freshly.
· Calfa
Իբրեւ զամպ ցօղագին (յն. ցօղոյ) յաւուրս ամարայնոյ։ Իբրեւ զհողմ՝ որ ցօղագին շնչիցէ. յն. հողմ ցօղոյ շնչօղ կամ շչնչօղ. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 4։ Դան. ՟Գ. 5։)
Ցօղագին ամպ։ Ամպ ցօղագին. (Վրք. հց.։ Ճ. ՟Ա.։ Շար.։ Յիսուս որդի.։)
ամպք ցօղագին առատութեամբն զհրամանս արարչին կատարեն. (Ագաթ.։)
Առժամայն հուրն ցօղագին եղեւ նոցա. (Հ. կիլիկ.։)
cheap, of little value.
· Calfa
Սակաւագին. դիւրագին. Գինը քիչ, աժան.
Մեծագին փոքրագինն լինի, եւ որ սակաւուն վաճառէն՝ մեծաց գնոց վաճառի. (Սեբեր. ՟Գ։)
cf. Քաղաքագեղ.
· Calfa
Գայր հասանէր ի քաղաքագիւղն բագուն, (որ եւ) դից աւան։ Շինեաց զաւանս զայս, որ եղեւ քաղաքագիւղ՝ վաճառօք։ Մերձեալք ի քաղաքագեօղն՝ որ կոչի առեստ։ Ի քաղաքագեօղն շաւարշան. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 62։ Փարպ.։)
cf. Վերնագիր.
· Calfa
Բագին էր նոցա, որում էր վերագիր բանի նախաշաւիղ՝ անծանօթ աստուծոյ. (Առ որս. ՟Դ։)
Զոր օրինակ զթղթոյ վերագիր ոք դրոշմէ, եւ առաջին գիրն բովանդակեալ արտայայտէ զբաղախորհուրդ թղթոյ բանիցն ի ներքս շարագրեալ. (Զքր. կթ.։)
Վերագրաւն, վարդապետականաւն ... վերագիրն, զի բաւական իցէ միով կարգիւ զամենայն գրոցն գիտել զմիտս. (Մագ. քեր.։)
Նմին իրի են եւ ի գիրս վերադիրք, եւ ի թուղթս երեսագիրք, զի զօրութիւն գրոցն եւ պատիւն գրողին փութով եւ համառօտ երեւեսցին։ Զանուն իւր (մովսէս) ընդէ՞ր ոչ դնէ ի վերագրի աստ, որպէս յեդոյ մարգարէք, եւ զկնի առաքեալք. (Վրդն. օրին. եւ Վրդն. ծն.։)
Միթէ ո՞չ բերես ի քեզ զտիրական պետն, եւ կամ զիշխանական վերագիրն. (Ոսկիփոր.։)
Բաւական է վերագիր միայն սաղմոսիս ցուցանել զխնդրելին։ Որոյ վերագիրն՝ արձանագրութիւն կոչի դաւթի. (Դամասկ.։)
Վերագիր միաբանութեան գրել ընդ հայք եւ ընդ հոռոմք։ Վասն առաջնորդացն պահոցն, զորս վերագրով աւանդեցաք. (Ուռհ.։)
ἑπιγραφή inscriptio, titulus. Վերնագիր, եւ մակագիր. արձանագիր.
epigraph, inscription, title;
— նամակի, superscription or direction of a letter.
· Calfa
Վերնագիր գրոցն։ Ի վերնագրոյ բագնին՝ զպատկերն կործանեաց. եւ դու զվերնագրոցն անփոյթ առնես. (Ոսկ. գծ.։)
Զեկուցանէ երկրորդ վերնագիրն այնուհետեւ զանունն։ Ոյր անուն ծանուցեալ ի վերնագրէն։ Ոյց զեկուցանէր ըստ վերնագրին։ Ունէր վերնագիր. (Պիտ.։)
Գտանէ մատեան մի հելլէն գրով, յորոյ վերայ էր ասէ վերնագիրն այսպիսի. (Խոր. ՟Ա. 8։)
Ուսի՛ր, որ զայս ունի սաղմոսն՝ վերնագիր, սաղմոս հնձանաց. (Աթ. համբ.։)
Ի դիմաց մարգարէին դնէ զվերնագիրս, թէ պատմեցից զաստուծոյ իմոյ. (Գէ. ես.։)
Զվերնագիրն լուսեղէն, եթէ այսու նշանաւ յաղթեսցես. (Թղթ. դաշ.։)
Գտին վէմ մի ի հիմունս նորա, որ ունէր վերնագիր դրոշմեալ օրինակ զայս. (Ղեւոնդ.։)
ἑπιγραφή inscriptio, titulus. Վերնագիր. խորագիր. մակագրութիւն. գրեալն ի վերայ. սկիզբն մատենի կամ գլխոյ բանից. տիտղոս, որ եւ տախտակ ասի.
bill of exchange, bill, note, draft;
փոխանցել զ—, to endorse a note or bill;
cf. Ընդունելութիւն.
· Calfa
cf. Տառապական.
· Calfa
Տառապեալ յոյժ յոյժ. վշտագին. ցաւագին.
Ասասցես տառապագին ողորմելի բարբառով. (Մծբ. ՟Ժ՟Է։)
proscribed, removed, driven away, expatriated, banished, exiled;
— առնել, լինել, cf. Տարագրեմ, cf. Տարագրիմ;
— ելանել ի կենաց, to pass from this world;
ի հայրենի ընչից — գտանիլ, to be disinherited.
· Calfa
Գրեա՛ զայրդ զայդ՝ այր տարագիր։ Եղեւ տարագիր՝ բերանն արհամարհեալ։ Էիք ի ժամանակին յայնմիկ առանց քրիստոսի, եւ տարագիրք յուխտից աւետեացն. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 30. եւ 28։ Եփես. ՟Բ. 12։)
Վասն նենգութեան նոցա տարագիր արասցես զնոսա. (Սղ. ՟Հ՟Բ. 18։)
Իբրեւ զտարագիրս եւ զխոտանս ի բաց ընկեցան. (Սեբեր. ՟Է։)
Ի հայրենի ընչից տարագիր գտանի։ Զիւրեանց որդիսն տարագիրս առնեն։ Պօղոս եւ զբամբասօղս տարագիր առնէ յարքայութենէ. (Ոսկ. մտթ.։)
Յետ տարագիր ի դրախտէն լինելոյ։ Ի բազմերան կենացն տարագիր գտանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Ի յաւիտենական փառացնաստուծոյ տարագիր գտանին։ Մի՛ տարագիր անկցուք ի նմանութենէն աստուծոյ։ Զի մի՛ յորդիութենէ նոցա տարագիր գտանիցիք. (Սարգ.։)
Տիրեցին ինձ չարք, տարագիր հանին (ի) տիրական գրկացդ։ Տարագիր ելցէ ի կենացս. (Ժմ.։ Ճ. ՟Ա.։)
Ո՛չ է տարագիր. (Նար. մծբ.։)
ordered by Jesus;
signed with the sign of the cross.
· Calfa
Զգայական դիմօք սքողելովք, եւ տեառնագիր երեսաց մեր դեղովք. (Նար. խչ.։)
Տեառնագիր հրաման, ես բարձրանամ գէտ. (Նար. տաղ.։)
much afflicted, sad, melancholy, oppressed with grief;
unpleasant, afflicting, grievous.
· Calfa
Շրթունք ուղղորդք ծածկեն զսիրտս տրտմագինս. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 23։)
Փարատեցո՛ տէր եւ յինէն՝ զորդէկորոյս սուգ տրտմագին։ Ամպ տրտմագին նեղութեանց. (Յիսուս որդի.։ Ոսկ. եբր. ՟Ժ՟Բ։)
Մի՛ տրտմագին ինչ թուեսցի առաջի քո բանդ վասն մանկանդ եւ աղախնոյն. (Կիւրղ. ծն.։)
Որ փոխանակ մահաբերին, որոզվ անէծքըն տրտմագին։ Մերկեա՛ յինէն ըզքուրձ մեղաց՝ ըզտրտմագինն արեամբ ներկած. (Շար.։)
Գնացին տրտմագին. (Ճ. ՟Բ.)
very hot, burning;
— ժամ or — ժամանակ, hot hours of the day;
ի — ժամու աւուրն, in the heat of the day;
— ժամու or ի — ժամու, during the heat.
· Calfa
որ եւ ասի ՏՕ՛Թ. Տապագին. ջերմ յմյժ.
Իբրեւ զլոյս տօթագին ի մէջօրէի. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 4. յն. տօթ։)
Յայսմ տօթագին քարանձաւի արգելեալք. (Շ. ընդհանր.։)
Եւ այնպէս էր տեղին տօթագին առաւել քան զհնոցն բաբելոնի. (Վրք. պօղայ ի Ճ. ՟Բ. (որ ի Ճ. ՟Ա. գրի տօթագոյն. եւ Վրք. հց. տօթն տեղւոյն)։)
painful, doleful, afflicted, sorrowful, dismal, mournful;
dolefully, dolesomely, painfully, sadly;
— ձայնիւ, in a monrnful tone;
— սիրտ, sorrowful heart;
— անէծք, atrocious curse;
— կեանք, tiresome life.
· Calfa
Անձն դորա ցաւագին է։ Ցաւագին անձամբ եկաց յաղօթս առ տէր։ Սակաւ եւ ցաւագին են կեանք մեր։ Տուաւ մեզ սիրտ ցաւագին։ Ածից զբժշկութիւն քո ի ցաւագին վիրաց քոց։ Ցաւագին հարուածովք յոյժ։ Գիշերք ցաւագինք (յն. ցաւոց) տուեալ են ինձ։ Անէծ զիս անէծս ցաւագինս. եւ այլն։
Ցաւագին հեծութեամբ։ Ցաւագին ողբովք։ Ցօղէր արտօսր ցաւագին։ Բժշկութիւն ցաւագին ախտից տիրականն մարդոյ։ Յորժամ հնչէ փողն ահագին՝ ազդել յոսկերս իմ ցաւագին. (Յճխ.։ Շար. Մանդ.։ Սարգ.։ Յիսուս որդի.։)
Մեծաւ ոգով եւ ցաւագին արտասուելով։ Զամենայն գիշերս ցաւագին տրտմեցայ։ Հատած վէրք՝ ցաւագին կսկծեցուցանեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։ Ճ. ՟Ա.։ Վրք. հց. ՟Ժ։)
ἁλγηρός, ὁδυνηρός, κατόδυνος , λυπηρός dolorosus, dolore affectus, dolorificus, dolorem adferens. Ցաւօք լի (անձն, կամ իրն). որոյ կամ ուր ցաւն է բազում եւ սաստիկ. ցաւագնեալ. վշտագնեալ. վշտագին. տրամագին. նեղեալ, եւ Նեղիչ. տրտմագին. ցաւեցուցիչ. կսկծելի. դժուարին.
cf. Ամենայն;
· Calfa
Ո՛վ, որ ամենից ես գիտելի, եւ դժուարագիւտ մնացեալ. եւ ամենից ունելի, եւ ըմբռնիլ ոչ կամեցեալ. (Պիսիդ.։)
month;
ամիս յամսոյ, ամսոյ ամսոյ, every —;
առաջին օր ամսոյ, the first day of the month;
ի սկիզբն ամսեան, the beginning of the month;
ի վերջ ամսոյ, the end of the month;
ի մէջ կոյս ամսեան, towards the middle of the month.
· Calfa
Ամիսք Սարկաւագին յարակայ ընդ իրեարս այսպէս զուգին. նաւասարդի, աւգոստոսի ՟Ժ (կամ ՟Ժ՟Ա). հոռի, սեպտեմբերի ՟Թ (կամ ՟Ժ) եւ այլն. (Տօմար.։)
steril, barren.
· Calfa
στεῖρα sterilis (լծ. թ. համիլէ օլմայան. հյ. անյղի) Ստերջ կին, կամ արգանդ անկար ի յղանալ. անծնունդ. անզաւակ. ամոյլ, տղայ չբերօղ. գըսըր. ագիմ.
adv. conj. once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?
· Calfa
Որպէս թէ այն գամ. յայն ինչ եւ յայնչափ ինչ նուագի. հեղ, տարպա. տէֆա. քէրրէ. cf. ԲԱԶՈՒՄ ԱՆԳԱՄ. ՄԻ ԱՆԳԱՄ. ՄԻՒՍ ԱՆԳԱՄ. ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՆԳԱՄ եւ այլն։
ԱՅՆ ԱՆԳԱՄ. Յայնմ նուագի. ան անգամուն. օ տէֆա.
ԱՅՍ ԱՆԳԱՄ. Յայսմ նուագի. աս հեղուս. պու քերրէ, պու տէֆա.
inestimable, invaluable, without price.
· Calfa
Որոյ չիք գին. պատուական. մեծագին. պահասըզ, փէք գըյմեթլի.
unfindable, rare, precious, dear.
· Calfa
Դժուարագիւտ. մեծագին. անգին. ազնիւ յոյժ յոյժ. աննման. մէնէնտի եօգ.
vulture.
· Calfa
ԱՆԳՂ. գրի եւ ԱՆԿՂ. γῦψς. Vultur. ագպապա. Թռչուն մեծ՝ գազանային՝ կորակտուց՝ շաղղակեր, որոյ այլ եւ այլ են տեսակք, բազմադիմի օրինակաւ նշանակեալ առ մատենագիրս. կայ եւ նմանն արծուոյ, որպէս եւ ոսկրկուլի.
adj. s. not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.
· Calfa
Թագաւորն Գագիկ մաքուր խորհրդով զանգոյսն ի գոյ ածէր. (Յհ. կթ.։)
cf. Անգիւտ.
· Calfa
Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի. քանզի անգտանելոյն ազգակից է կորուստ, իսկ գտանելում՝ փրկութիւն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 27։)
flock, herd, cattle;
fields, country.
· Calfa
Զուարակ մի յանդւոյ։ Դասակք անդւոց կամ անդիոց. եւ այլն. ի սուրբ գիրս, եւ առ այլ մատենագիրս։ Գրիչք եւ զհոլովս ԱՆԴ բառիդ շփոթեն ընդ ԱՆԴԵԱՅՆ. զոր օրինակ
further.
· Calfa
Յսկզբան անդ։ Յիսկզբան նուագի անդ։ Ի ձեռնադրութեան անդ։ Յառաջնորդութեան անդ իւրում. (Յհ. կթ.։)
cf. Անեղծ.
· Calfa
Անեղծական քո նկարագիր։ Յիշատակս անեղծականս։ Անեղծականս ճառել զստեղծականսդ։ Իբր յանեղծական (այս ինքն միշտ կենդանի) մաղթողէ. (Նար.։)
safe, free from danger;
bold, fearless;
certain, doubtless;
infallible, faithful;
safely, in safety;
certainly;
boldly, fearlessly.
· Calfa
Անմասն յերկուանց եւ յերկիւղէ. աներկբայ եւ անկասկած. անխիղճ. անկեղծ. զուարթագին. աչալուրջ.
rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.
· Calfa
Վիշապն յարձակեցաւ ի վերայ երիւարին ահագին եւ անզգամ շնչմամբ յոյժ. (ՃՃ.։)
that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.
· Calfa
Անըմբռնելի ահագին կառօք վերացաւ. (Եղիշ. ՟Ե։)
Իբր ի վեր քան զըմբռնումն մտաց. անիմանալի. անբովանդակելի. անհաս. անպարագիր. ագլա սըղմազ, ագըլ էրմէզ. ἅπλητος. omnem captum superans.
cf. Անյեղաբար.
· Calfa
Միացար մարմնով յարգանդի կուսին՝ անյեղապէս գոլով։ Նկարագիր անյեղապէս ի ծառայական խոնարհի պատկեր. (Շար.։)
unbounded, unlimited, infinite.
· Calfa
ἁόριστος, ἁτέκμαρτος. infinitus, indefinitus. Ոյր չիք ոլորտ, կամ եզր. անեզր. անպարագիր. անբահման. անբաւ. անհաս.
sweet, agreeable;
հոտ — բուրել, to give an agreeable odour;
հոտ անուշից, perfume.
· Calfa
Յանուշից, եւ ի բազմերան կենացն տարագիր գտանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Անուշահամ.
· Calfa
Ո՛վ ապաշխարութիւն, համեղ պտուղ անուշաճաշակ եւ դիւրագիւտ. (Բրս. ապաշխ.։)
iron collar (of a pillory);
collar;
ring.
· Calfa
Զի է անպարագիր անկէտ եւ անսահման, աներբ՝ անուր եւ անվախճան. (Շ. խոստ.։)
immensity.
· Calfa
Անպարագիրն կամ անբովանդակելին գոլ. անբաւութիւն. անչափութիւն.
uncircumscribed;
unbounded, immense;
incomprehensible.
· Calfa
Անորոշելի եւ անպարոյր ժամանակ։ Անպարոյր եւ անպարագիր մեծութեամբ։ Բազմութիւն անպարոյր։ Ազգի ազգի խնկոց բազմութիւնք, անպարոյր զանազանութիւնք. (Փիլ.։)
intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.
· Calfa
(Աստուած առ ի մէնջ) յաւէտ անջրպետ, եւ յագիս մեր միշտ. (Նար. գանձ եկեղ.։)
infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.
· Calfa
ἅπειρος, ἁπέραντος, ἁπεράτωτος , ἁόριστος, ἁπεριόριστος. infinitus, termino carens, indeterminatus, in immensum extensus. Ոյր չիք սահման. անեզրական. անվախճան. անբաւելի. անբովանդակելի. անպարագիր. անվայրափակ. անսահմանելի. անթարգմանելի։ Տիրապէս ասի զաստուծոյ եւ զաստուածայնոց.
haughty, unsociable, reserved, austere, churlish, uncivil, morose, sullen, surly, harsh, forbidding.
· Calfa
Անհամբոյր վայրագին գալ տղայոյն ի դիեցումն։ Անհամբոյր չարութիւն. (Պիտ.։)
foolish, imprudent, ill-advised.
· Calfa
Անհանճարիցն եւ խստապարանոցաց մարմնաւոր իմն տեսիլքն վայելէին։ Ոմանք յանհանճարիցն ասեն։ Անհանճարացն ոչ այնպէս պատուհասք ծանունք թուին, որպէս տանջանքն ահագինք։ Զանհանճարացն ճառել. (Ոսկ.։)
without soul;
spiritless;
inanimate.
· Calfa
Որպէս ասացն Ապողինար, թէ անհոգի իբր ի բագին՝ բնակեաց Աստուած Բանն ի մարմին. (Շ. խոստ.։)
untameable, savage, wild
· Calfa
Զանձեռնընդել չար գազանիդ։ Զանձեռնընդել վայրագիդ։ Ոչ միշտ վայրաբնակ լինելով՝ ընդ անձեռնընդելսն հաւասարէ։ Եւ յերկրէն անգամ առ ի ընդոստումն երկիւղի անձեռնընդելիցն յառնել. (Պիտ.։)
unproductive, unfruitful;
ungrateful, unthankful.
· Calfa
Յագահութեան բագին՝ չտեսանես թեւս թռչնոց խանձատեալս, եւ ո՛չ անձիր եւ ճենճեր ոխեալ, այլ զմարդկան մարմինս խորովեալս. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը.) իմա՛ ըստ յն. բուրումն անախորժ եւ ճենճեր ի վեր յորձանս իմն առեալ։
without being consumed.
· Calfa
Պատարագիս անծախաբար յընդհանուրս ամենայն. (Բենիկ.։)
to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.
· Calfa
Անկանես անճառ արուեստիւ հնարագիտութեան մէգ եւ առաւօտ. (Նար. ՟Կ՟Գ։)
to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.
· Calfa
Զձեռօք այդպէս ամպ մթագին անկաւ. (Փարպ.։)
not brilliant, gloomy.
· Calfa
ἁφεγγής, ἁλαμπής. splendore vel lumine carens. Անմասն ի ճաճանչից. աննշոյլ. անլոյս. նսեմ. մթագին. ըշըգսըզ.
cf. Անշաւիղ.
· Calfa
Յահագին անապատիս յայսմիկ, զի անճանապարհ եւ անջուր է. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
immortal;
— ճաշակ, ambrosia.
· Calfa
Ի փափկութեան ագին դրախտին՝ յանմահական եւ յերկնային. (Յիսուս որդի.։)
insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.
· Calfa
ἁκόρεστος, ἅπληστος. insatiabilis, inexplebilis, avidus. Որ ոչ յագի, կամ ոչ գիտէ յագուրդ առնուլ ի կերակրոց, ի հեշտալեաց, եւյինչ եւ է իրաց. անլիր. դժոխորովայն. քաղցեալ. սովեալ. մոլեալ. անգահ, անկուշտ, ծակաչք. անգահ. անկուշտ. ծակաչք. տօյմազ. աջ կէօզլիւ.
Ո՞ւր անյագից նմանեցի։ Յոյժ անյագիցն եւ պատուասիրացն. (Առ որս. ՟Ը. ՟Ժ՟Բ։)
Մանունքն ի կենդանեաց կերակուր են մեծացն եւ անյագիցն. (Տօնակ.։)
Ի պէտս կիզման յաստուծոյն անյագի. (Փարպ.։)
invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.
· Calfa
Անյաղթ փիլիսոփայ. Ի խորագիրս գործոց դաւթ. անյ. եւ ի մեկնիչս նորա։ եւ Տօնաց.։ Յայսմաւ.։
cruelty;
prodigality, profusion.
· Calfa
Տեսեալ Աստուծոյ զահագին ճգնութիւնսն, եւ զանխնայութիւն սուրբ մարմնոյն. (ՃՃ.։)
feeble, poor, low, humble, petty;
minor.
· Calfa
Մատաղ մանկտւոյ, եւ ծերոց անաւագից. (Յհ. կթ.։)
ταπεινός, ἁσθενής. humilis, imbecillis. Որ չէ աւագ ոք, այլ կրտսեր եւ խոնարհ. անզօր. տկար. խեղճ. ֆագըր, հագիր, գուտրէթսիզ.
cf. Անբաժ.
· Calfa
Տարագիր առնէ (զորդի յանցաւոր), եւ անբաժին հանէ զնա. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)
bob-tailed;
docked, tailless.
· Calfa
Որ չունի ագի, կամ որոյ հատեալ է ագին. պոչատ. Գույրուգսուզ։ Ոսկիփոր.։
the noble corps, corps of nobles. formed, composed of nobles.
· Calfa
Անպատկառաբար յազատագունդն պարէին. (Մագիստր. եւ Լաստ.։)
cf. Ազդեցութիւն;
ազդմամբ, cf. Իրաւ, cf. Իրօք, cf. Արդարև, cf. Իսկապէս;
— առնուլ, cf. Զգամ.
· Calfa
Այս ամենայն ազդումն հասանէր առ զօրավարն պարսից։ Ազդմունք վայելչականք, օրհնեալ, գովեալ։ Ի գոչումն ազդման, ի ձայն ցնծութեան։ Զօրութիւն ազդման ի տուր հագագի։ Վաղազեկոյց ազդմամբ գուշակեցար ի գրոցն. (Եղիշ. ՟Է։ Նար.)
possessor, successor to any place or dignity.
· Calfa
Սուրբ թագաւորիդ քրիստոսեան աթոռաժառանգ աւանդապահի. (Գագիկ առ ռոմանոս.։)
adj. adv. cheap, cheaply;
— գնել, to buy cheaply.
· Calfa
յաժան. մ. առաւել ռմկ. այս ինքն Դիւրագին. դիւրագնի. ուճուզ.
s. pl. alphabet.
· Calfa
Առանց ալփափետաց ուսուցանէ։ Նշանագիրս աղփաբետաց հայերէն լեզուին։ Աղփափետացն զառաջինն եւ զանուանսն անգամ զգրոյն չհամարձակի երկրորդել։ Ըստ գծագրացն գումարութեան, որ յալփափետաց անտի վերաթուի։ Մեսրովպ եգիտ նշանագիր դպրութեան հայերէն լեզուին՝ վարելոյ ալփափետացն հանգամանս։ Զի՞նչ ինչ թեթեւ քան զալփափետսն ուսանել կայցէ.(յն զտառս στοιχεῖα) (Մամբր.։ Կորիւն.։ Մանդ. ՟Բ։ Նար. ՟Ղ՟Գ։ Եզնիկ երէց.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)
hanging cornice.
· Calfa
Սեանցն ... ախաւեղագէսքն նոցա պղնձիք. եւ բարձրութիւն միոյ ախաւեղագիսին ի հինգ կանգնոյ. եւ վանդակապատք եւ նռնաձեւք ի վերայ ախաւեղագիսին. (Երեմ. ՟Ծ՟Բ. 21։)