Entries' title containing ագի : 397 results

Սխալագիր

adj.

full of errors or mistakes, incorrect.

· Calfa


Սկզբնագիր

adj.

written from the beginning;
initial letter;
original, text, autograph.

· Calfa


Սղագիր

s.

stenographer, short-hand writer.

· Calfa


Սպիտակագիր, գրոյ

s.

white writing;
white chalk.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ստուերագիրսն՝ որ սպիտակագրովն եւ սեւագրովն որ ինչ գրէ ոք, մարդ կոչի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 13։)


Ստագիր

adj.

false, mendacious, lying.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զայս այսպէսն դրոշմեցին ի ստագիր գիրսն իւրեանց. (Վեցօր. ՟Ա։)


Ստացագիր, գրոյ

s.

receipt, discharge.

· Calfa


Ստորագիր, գրոյ

s.

inscription;
signature.

· Calfa

NBHL (2)

Շինեաց զբաղանիսն ի տեղւոջ սեանն, որ ունէր ստորագիր խորհրդական անուն՝ արեգակն. (Խոր. ՟Բ. 85։)

ὐπογραφή, ὐπόγραμμα subscriptio, inscriptio. Գիր դրոշմեալ ի ներքոյ, արձանագիր. մակագրութիւն.


Վաճառագիր, գրոյ

s.

bill.

· Calfa


Վայրագիմաստ

cf. Վայրենամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստակն վայրագիմաստ է. վասն զի եւ իմաստունն քաղաքային՝ քաղաքի եւ քաղաքավարութեան արժանի է, իսկ վայրագիմաստն՝ անդէն է եւ հակառակասէր. (Փիլ. լին. ՟Գ. 33։)


Վարազագիր

s.

sculptured with the figure of a wild-boar.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ օրինացն հաւատարիմ երդմանց թագաւորութեան պարսից՝ տղ կնքել վարազ նկարագիր մատանեաւ։

Մատանի ունել վարազագիր։ Վճիռ կնքեալ վարազագիր մատանեաւ։ Ուռպ.։


Սաստկագին

adv.

cf. Սաստիկ.

· Calfa

NBHL (2)

Առատ վտակ եւ սաստկագին՝ ըստ յորդութեան աւազանին. (Յիսուս որդի.։)

Ի խոշոր լեզուէն առաջնոյ՝ փափկագոյնն հելլենացւոց, եւ սաստկագինն հռովմայեցւոց. (Վրդն. պտմ.։)


Շղագիր, գրոյ

s.

running hand.

· Calfa


Շնորհագիր

adj.

written by divine grace.

· Calfa

NBHL (1)

Ճառս յաճախագոյնս, բազմագիրս, շնորհագիրս։ Բազում շնորհագիր մատեանս զհարցն եկեղեցւոյ ստացեալ. (Ագաթ. լ Կորիւն.։)


Շնորհագիւտ

adj.

obtaining the divine grace, pleasing to God, favoured, dear, agreeable, grateful.

· Calfa

NBHL (1)

Յղացեալ այնուհետեւ ի հոգւոյն սրբոյ շնորհագիւտ կուսին զորդին աստուծոյ։ Խնդա՛ բերկրեալդ ի կանայս՝ կո՛յս շնորհագիւտ. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Գ.։)


Տապագին

adj.

very hot, burning, ardent, scorching.

· Calfa

NBHL (3)

Ջերմագին. տոչորիչ. կիզանօղ.

Ունէր զնա տենդն տապագին. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8։)

Բնութեամբ տապագին ինչ ... առ ի հրոյն տապ ընդդիմանալ ոչ կարացեալք՝ խորովեալ. (Փիլ. լիւս.։)


Դատաստանագիրք, գրոց

s.

cedex, code of laws.

· Calfa


Դեռագիւտ

adj.

new found.

· Calfa


Խմբագիր, գրաց

s.

collection of national historical facts;
editor;
compiler.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ զայլ եւ այլ ազգաց զթագաւորութենէ նշանակէ խմբագիրն, այլ զմիոյ զիսրայէլականէն. (Նախ. թագ.։)


Ծովագիր, գրաց

s.

hydrographer.

· Calfa


Ծրագիր, գրաց

s. adj.

sketch, outline;
project, draught, plan, design;
written, described, traced;
— դրական, graphical.

· Calfa

NBHL (3)

διαγραφή descriptio, delineatio. որ եւ ԾՐԱԳՐՈՒԹԻՒՆ. Ծրագրեալ ինչ. նախագիծ յորինուած. ստուերագրութիւն. ուրուական օրինակ.

Զի այն ծրագիր միայն է ճշմարտութեան. (Ոսկ. հռ.։)

Զհայրենական մատեանսն ... եւ ծրագիր կարգեալս. (Ագաթ.։)


Կագիմ, եցայ

vn.

cf. Կագեմ.

· Calfa

NBHL (4)

Եթե կագիցին (կամ կագիցեն) արք երկու. (Ել. ՟Ի՟Ա. 18։ Տե՛ս եւ ծն. ՟Լ՟Ա. 36։ Մտթ. ՟Ժ՟Զ. 22։ Տոբ. ՟Բ. 21։)

Կամ ցասնու, կան կագի, կամ մարտնչի, տպ. (կագէ. Մծբ. ՟Է։ բանիւ դատմամբ քեզ կագիմ. Շ. եդես.)

Ընդդեմ եղբորդ կագիս։ Սատանա կագեր ընդդեմ նորա։ Կագի ընդ մնա։ Լմբ. (ատ. եւ Լմբ. սղ.)

Ուր աստուած հաշտ իցե, եւ ի հրոյ մէջ ցօղ լինի. իսկ եթե աստուած կագիցէ, եւ ի փափկութիւնս մարտ եւ պատերազմ. (Ոսկ. ես.։)


Ընթերցուածագիր

s.

catechism (of St. Cyril).

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ դադարեցուցանէ ընթերցուածագիրն զապաշխարութեան քարոզն. իմա՛ կա՛մ զմատեանն, եւ կամ զմատենագիրն։


Ընկերագիր, գրաց

s.

subscriber;
— առնել, cf. Ընկերագրեմ;
— լինել, cf. Ընկերագրիմ.

· Calfa


Կախարդագիտութիւն, ութեան

s.

fairy or magic art or power, witchcraft, demonology.

· Calfa

NBHL (1)

Զանազանի մոգականն ի կախարդութեան, եւ կախարդագիտութիւն ի դեղագիտութեան. (Նոննոս.։)


Խրատագիր

adj. s.

admonishing by letter;
letter or book of admonition.

· Calfa

NBHL (3)

Բազում թուղթս խրատագիրս եւ զգաստացուցիչս առաքէր. (Կորիւն.։)

գրել զթուղթսն խրատագիրս եւ զգուշաւորս. (Սարգ. յկ. ՟Ա. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)

գրէր թուղթ առ նա խրատագիր. (Ճ. ՟Բ.։)


Ցրտագին

adj. adv.

very cold coolly, coldly.

· Calfa

NBHL (1)

Տարտարոս ցրտագին. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)


Ցօղագին

adj. adv.

dewy;
cool, fresh, refreshing. coolly, freshly.

· Calfa

NBHL (4)

Իբրեւ զամպ ցօղագին (յն. ցօղոյ) յաւուրս ամարայնոյ։ Իբրեւ զհողմ՝ որ ցօղագին շնչիցէ. յն. հողմ ցօղոյ շնչօղ կամ շչնչօղ. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 4։ Դան. ՟Գ. 5։)

Ցօղագին ամպ։ Ամպ ցօղագին. (Վրք. հց.։ Ճ. ՟Ա.։ Շար.։ Յիսուս որդի.։)

ամպք ցօղագին առատութեամբն զհրամանս արարչին կատարեն. (Ագաթ.։)

Առժամայն հուրն ցօղագին եղեւ նոցա. (Հ. կիլիկ.։)


Փակագիծ, գծի

s.

parenthesis.

· Calfa


Փակագիր

s.

monogram;
cipher.

· Calfa


Փոքրագին, գնոյ, գնի

adj.

cheap, of little value.

· Calfa

NBHL (2)

Սակաւագին. դիւրագին. Գինը քիչ, աժան.

Մեծագին փոքրագինն լինի, եւ որ սակաւուն վաճառէն՝ մեծաց գնոց վաճառի. (Սեբեր. ՟Գ։)


Քաղաքագիւղ, ից

cf. Քաղաքագեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Գայր հասանէր ի քաղաքագիւղն բագուն, (որ եւ) դից աւան։ Շինեաց զաւանս զայս, որ եղեւ քաղաքագիւղ՝ վաճառօք։ Մերձեալք ի քաղաքագեօղն՝ որ կոչի առեստ։ Ի քաղաքագեօղն շաւարշան. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 62։ Փարպ.։)


Քաղաքագիտութիւն, ութեան

s.

politics, polity.

· Calfa


Վերագիր

cf. Վերնագիր.

· Calfa

NBHL (8)

Բագին էր նոցա, որում էր վերագիր բանի նախաշաւիղ՝ անծանօթ աստուծոյ. (Առ որս. ՟Դ։)

Զոր օրինակ զթղթոյ վերագիր ոք դրոշմէ, եւ առաջին գիրն բովանդակեալ արտայայտէ զբաղախորհուրդ թղթոյ բանիցն ի ներքս շարագրեալ. (Զքր. կթ.։)

Վերագրաւն, վարդապետականաւն ... վերագիրն, զի բաւական իցէ միով կարգիւ զամենայն գրոցն գիտել զմիտս. (Մագ. քեր.։)

Նմին իրի են եւ ի գիրս վերադիրք, եւ ի թուղթս երեսագիրք, զի զօրութիւն գրոցն եւ պատիւն գրողին փութով եւ համառօտ երեւեսցին։ Զանուն իւր (մովսէս) ընդէ՞ր ոչ դնէ ի վերագրի աստ, որպէս յեդոյ մարգարէք, եւ զկնի առաքեալք. (Վրդն. օրին. եւ Վրդն. ծն.։)

Միթէ ո՞չ բերես ի քեզ զտիրական պետն, եւ կամ զիշխանական վերագիրն. (Ոսկիփոր.։)

Բաւական է վերագիր միայն սաղմոսիս ցուցանել զխնդրելին։ Որոյ վերագիրն՝ արձանագրութիւն կոչի դաւթի. (Դամասկ.։)

Վերագիր միաբանութեան գրել ընդ հայք եւ ընդ հոռոմք։ Վասն առաջնորդացն պահոցն, զորս վերագրով աւանդեցաք. (Ուռհ.։)

ἑπιγραφή inscriptio, titulus. Վերնագիր, եւ մակագիր. արձանագիր.


Վերնագիր, գրոց, գրաց

s.

epigraph, inscription, title;
— նամակի, superscription or direction of a letter.

· Calfa

NBHL (8)

Վերնագիր գրոցն։ Ի վերնագրոյ բագնին՝ զպատկերն կործանեաց. եւ դու զվերնագրոցն անփոյթ առնես. (Ոսկ. գծ.։)

Զեկուցանէ երկրորդ վերնագիրն այնուհետեւ զանունն։ Ոյր անուն ծանուցեալ ի վերնագրէն։ Ոյց զեկուցանէր ըստ վերնագրին։ Ունէր վերնագիր. (Պիտ.։)

Գտանէ մատեան մի հելլէն գրով, յորոյ վերայ էր ասէ վերնագիրն այսպիսի. (Խոր. ՟Ա. 8։)

Ուսի՛ր, որ զայս ունի սաղմոսն՝ վերնագիր, սաղմոս հնձանաց. (Աթ. համբ.։)

Ի դիմաց մարգարէին դնէ զվերնագիրս, թէ պատմեցից զաստուծոյ իմոյ. (Գէ. ես.։)

Զվերնագիրն լուսեղէն, եթէ այսու նշանաւ յաղթեսցես. (Թղթ. դաշ.։)

Գտին վէմ մի ի հիմունս նորա, որ ունէր վերնագիր դրոշմեալ օրինակ զայս. (Ղեւոնդ.։)

ἑπιγραφή inscriptio, titulus. Վերնագիր. խորագիր. մակագրութիւն. գրեալն ի վերայ. սկիզբն մատենի կամ գլխոյ բանից. տիտղոս, որ եւ տախտակ ասի.


Վիմագիր, գրաց

s.

lithographer;
lithography, lithograph.

· Calfa


Վիմագիր

cf. Վիմագրական.

· Calfa


Փոխանագիր

s.

bill of exchange, bill, note, draft;
փոխանցել զ—, to endorse a note or bill;
cf. Ընդունելութիւն.

· Calfa


Փոխանակագիր, գրոյ

cf. Փոխանագիր.

· Calfa


Տապանագիր, գրոյ

s.

epitaph.

· Calfa


Տառապագին

adj.

cf. Տառապական.

· Calfa

NBHL (2)

Տառապեալ յոյժ յոյժ. վշտագին. ցաւագին.

Ասասցես տառապագին ողորմելի բարբառով. (Մծբ. ՟Ժ՟Է։)


Տարագիր

adj.

proscribed, removed, driven away, expatriated, banished, exiled;
— առնել, լինել, cf. Տարագրեմ, cf. Տարագրիմ;
— ելանել ի կենաց, to pass from this world;
ի հայրենի ընչից — գտանիլ, to be disinherited.

· Calfa

NBHL (8)

Գրեա՛ զայրդ զայդ՝ այր տարագիր։ Եղեւ տարագիր՝ բերանն արհամարհեալ։ Էիք ի ժամանակին յայնմիկ առանց քրիստոսի, եւ տարագիրք յուխտից աւետեացն. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 30. եւ 28։ Եփես. ՟Բ. 12։)

Վասն նենգութեան նոցա տարագիր արասցես զնոսա. (Սղ. ՟Հ՟Բ. 18։)

Իբրեւ զտարագիրս եւ զխոտանս ի բաց ընկեցան. (Սեբեր. ՟Է։)

Ի հայրենի ընչից տարագիր գտանի։ Զիւրեանց որդիսն տարագիրս առնեն։ Պօղոս եւ զբամբասօղս տարագիր առնէ յարքայութենէ. (Ոսկ. մտթ.։)

Յետ տարագիր ի դրախտէն լինելոյ։ Ի բազմերան կենացն տարագիր գտանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Ի յաւիտենական փառացնաստուծոյ տարագիր գտանին։ Մի՛ տարագիր անկցուք ի նմանութենէն աստուծոյ։ Զի մի՛ յորդիութենէ նոցա տարագիր գտանիցիք. (Սարգ.։)

Տիրեցին ինձ չարք, տարագիր հանին (ի) տիրական գրկացդ։ Տարագիր ելցէ ի կենացս. (Ժմ.։ Ճ. ՟Ա.։)

Ո՛չ է տարագիր. (Նար. մծբ.։)


Տեառնագիր

adj.

ordered by Jesus;
signed with the sign of the cross.

· Calfa

NBHL (2)

Զգայական դիմօք սքողելովք, եւ տեառնագիր երեսաց մեր դեղովք. (Նար. խչ.։)

Տեառնագիր հրաման, ես բարձրանամ գէտ. (Նար. տաղ.։)


Տեղագիր

s.

topographer.

· Calfa


Տրտմագին

adj.

much afflicted, sad, melancholy, oppressed with grief;
unpleasant, afflicting, grievous.

· Calfa

NBHL (5)

Շրթունք ուղղորդք ծածկեն զսիրտս տրտմագինս. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 23։)

Փարատեցո՛ տէր եւ յինէն՝ զորդէկորոյս սուգ տրտմագին։ Ամպ տրտմագին նեղութեանց. (Յիսուս որդի.։ Ոսկ. եբր. ՟Ժ՟Բ։)

Մի՛ տրտմագին ինչ թուեսցի առաջի քո բանդ վասն մանկանդ եւ աղախնոյն. (Կիւրղ. ծն.։)

Որ փոխանակ մահաբերին, որոզվ անէծքըն տրտմագին։ Մերկեա՛ յինէն ըզքուրձ մեղաց՝ ըզտրտմագինն արեամբ ներկած. (Շար.։)

Գնացին տրտմագին. (Ճ. ՟Բ.)


Տօթագին

adj. s.

very hot, burning;
— ժամ or — ժամանակ, hot hours of the day;
ի — ժամու աւուրն, in the heat of the day;
— ժամու or ի — ժամու, during the heat.

· Calfa

NBHL (4)

որ եւ ասի ՏՕ՛Թ. Տապագին. ջերմ յմյժ.

Իբրեւ զլոյս տօթագին ի մէջօրէի. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 4. յն. տօթ։)

Յայսմ տօթագին քարանձաւի արգելեալք. (Շ. ընդհանր.։)

Եւ այնպէս էր տեղին տօթագին առաւել քան զհնոցն բաբելոնի. (Վրք. պօղայ ի Ճ. ՟Բ. (որ ի Ճ. ՟Ա. գրի տօթագոյն. եւ Վրք. հց. տօթն տեղւոյն)։)


Ցածագին

adj. adv.

cheap;
cheaply;
— գնաց, slow-gowing, gentle-moving.

· Calfa


Ցաւագին

adj. adv.

painful, doleful, afflicted, sorrowful, dismal, mournful;
dolefully, dolesomely, painfully, sadly;
— ձայնիւ, in a monrnful tone;
— սիրտ, sorrowful heart;
— անէծք, atrocious curse;
— կեանք, tiresome life.

· Calfa

NBHL (4)

Անձն դորա ցաւագին է։ Ցաւագին անձամբ եկաց յաղօթս առ տէր։ Սակաւ եւ ցաւագին են կեանք մեր։ Տուաւ մեզ սիրտ ցաւագին։ Ածից զբժշկութիւն քո ի ցաւագին վիրաց քոց։ Ցաւագին հարուածովք յոյժ։ Գիշերք ցաւագինք (յն. ցաւոց) տուեալ են ինձ։ Անէծ զիս անէծս ցաւագինս. եւ այլն։

Ցաւագին հեծութեամբ։ Ցաւագին ողբովք։ Ցօղէր արտօսր ցաւագին։ Բժշկութիւն ցաւագին ախտից տիրականն մարդոյ։ Յորժամ հնչէ փողն ահագին՝ ազդել յոսկերս իմ ցաւագին. (Յճխ.։ Շար. Մանդ.։ Սարգ.։ Յիսուս որդի.։)

Մեծաւ ոգով եւ ցաւագին արտասուելով։ Զամենայն գիշերս ցաւագին տրտմեցայ։ Հատած վէրք՝ ցաւագին կսկծեցուցանեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։ Ճ. ՟Ա.։ Վրք. հց. ՟Ժ։)

ἁλγηρός, ὁδυνηρός, κατόδυνος , λυπηρός dolorosus, dolore affectus, dolorificus, dolorem adferens. Ցաւօք լի (անձն, կամ իրն). որոյ կամ ուր ցաւն է բազում եւ սաստիկ. ցաւագնեալ. վշտագնեալ. վշտագին. տրամագին. նեղեալ, եւ Նեղիչ. տրտմագին. ցաւեցուցիչ. կսկծելի. դժուարին.


Տիեզերագիտական

cf. Տիեզերաբանական.

· Calfa


Տիեզերագիր, գրի

s.

cosmographer.

· Calfa


Տիրագիծ

cf. Տիրագիր.

· Calfa

NBHL (1)

Տախտակք տիրագիծք եւ աստուածադրոշմք. (Նար. առաք.։)


Definitions containing the research ագի : 2122 results

Ամէն, ամենի, ից

adj.

cf. Ամենայն;

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ, որ ամենից ես գիտելի, եւ դժուարագիւտ մնացեալ. եւ ամենից ունելի, եւ ըմբռնիլ ոչ կամեցեալ. (Պիսիդ.։)


Ամիս, մսոյ, ամսեան, մնոց

s.

month;
ամիս յամսոյ, ամսոյ ամսոյ, every —;
առաջին օր ամսոյ, the first day of the month;
ի սկիզբն ամսեան, the beginning of the month;
ի վերջ ամսոյ, the end of the month;
ի մէջ կոյս ամսեան, towards the middle of the month.

· Calfa

NBHL (1)

Ամիսք Սարկաւագին յարակայ ընդ իրեարս այսպէս զուգին. նաւասարդի, աւգոստոսի ՟Ժ (կամ ՟Ժ՟Ա). հոռի, սեպտեմբերի ՟Թ (կամ ՟Ժ) եւ այլն. (Տօմար.։)


Ամուլ, մլոյ, ոց

adj.

steril, barren.

· Calfa

NBHL (1)

στεῖρα sterilis (լծ. թ. համիլէ օլմայան. հյ. անյղի) Ստերջ կին, կամ արգանդ անկար ի յղանալ. անծնունդ. անզաւակ. ամոյլ, տղայ չբերօղ. գըսըր. ագիմ.


Անգամ

adv. conj. once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?

· Calfa

NBHL (3)

Որպէս թէ այն գամ. յայն ինչ եւ յայնչափ ինչ նուագի. հեղ, տարպա. տէֆա. քէրրէ. cf. ԲԱԶՈՒՄ ԱՆԳԱՄ. ՄԻ ԱՆԳԱՄ. ՄԻՒՍ ԱՆԳԱՄ. ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՆԳԱՄ եւ այլն։

ԱՅՆ ԱՆԳԱՄ. Յայնմ նուագի. ան անգամուն. օ տէֆա.

ԱՅՍ ԱՆԳԱՄ. Յայսմ նուագի. աս հեղուս. պու քերրէ, պու տէֆա.


Անգին

adj.

inestimable, invaluable, without price.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ չիք գին. պատուական. մեծագին. պահասըզ, փէք գըյմեթլի.


Անգիւտ

adj.

unfindable, rare, precious, dear.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարագիւտ. մեծագին. անգին. ազնիւ յոյժ յոյժ. աննման. մէնէնտի եօգ.


Անգղ, գեղ, գեղց, եղաց

s.

vulture.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԳՂ. գրի եւ ԱՆԿՂ. γῦψς. Vultur. ագպապա. Թռչուն մեծ՝ գազանային՝ կորակտուց՝ շաղղակեր, որոյ այլ եւ այլ են տեսակք, բազմադիմի օրինակաւ նշանակեալ առ մատենագիրս. կայ եւ նմանն արծուոյ, որպէս եւ ոսկրկուլի.


Անգոյ, ից

adj. s. not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւորն Գագիկ մաքուր խորհրդով զանգոյսն ի գոյ ածէր. (Յհ. կթ.։)


Անգտական, ի, աց

cf. Անգիւտ.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի. քանզի անգտանելոյն ազգակից է կորուստ, իսկ գտանելում՝ փրկութիւն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 27։)


Անդեայ, էոց, էից, եայց

s.

flock, herd, cattle;
fields, country.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարակ մի յանդւոյ։ Դասակք անդւոց կամ անդիոց. եւ այլն. ի սուրբ գիրս, եւ առ այլ մատենագիրս։ Գրիչք եւ զհոլովս ԱՆԴ բառիդ շփոթեն ընդ ԱՆԴԵԱՅՆ. զոր օրինակ


Անդրագոյն

adj.

further.

· Calfa

NBHL (1)

Յսկզբան անդ։ Յիսկզբան նուագի անդ։ Ի ձեռնադրութեան անդ։ Յառաջնորդութեան անդ իւրում. (Յհ. կթ.։)


Անեղծական, ի, աց

cf. Անեղծ.

· Calfa

NBHL (1)

Անեղծական քո նկարագիր։ Յիշատակս անեղծականս։ Անեղծականս ճառել զստեղծականսդ։ Իբր յանեղծական (այս ինքն միշտ կենդանի) մաղթողէ. (Նար.։)


Աներկեւան

adj. adv.

safe, free from danger;
bold, fearless;
certain, doubtless;
infallible, faithful;
safely, in safety;
certainly;
boldly, fearlessly.

· Calfa

NBHL (1)

Անմասն յերկուանց եւ յերկիւղէ. աներկբայ եւ անկասկած. անխիղճ. անկեղծ. զուարթագին. աչալուրջ.


Անզգամ, ի, աց

adj.

rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.

· Calfa

NBHL (1)

Վիշապն յարձակեցաւ ի վերայ երիւարին ահագին եւ անզգամ շնչմամբ յոյժ. (ՃՃ.։)


Անըմբռնելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.

· Calfa

NBHL (2)

Անըմբռնելի ահագին կառօք վերացաւ. (Եղիշ. ՟Ե։)

Իբր ի վեր քան զըմբռնումն մտաց. անիմանալի. անբովանդակելի. անհաս. անպարագիր. ագլա սըղմազ, ագըլ էրմէզ. ἅπλητος. omnem captum superans.


Անյեղապէս

adv.

cf. Անյեղաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Միացար մարմնով յարգանդի կուսին՝ անյեղապէս գոլով։ Նկարագիր անյեղապէս ի ծառայական խոնարհի պատկեր. (Շար.։)


Անոլորտ

adj.

unbounded, unlimited, infinite.

· Calfa

NBHL (1)

ἁόριστος, ἁτέκμαρτος. infinitus, indefinitus. Ոյր չիք ոլորտ, կամ եզր. անեզր. անպարագիր. անբահման. անբաւ. անհաս.


Անոյշ, նուշի, ուշունք, ուշից

adj.

sweet, agreeable;
հոտ — բուրել, to give an agreeable odour;
հոտ անուշից, perfume.

· Calfa

NBHL (1)

Յանուշից, եւ ի բազմերան կենացն տարագիր գտանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Անուշաճաշակ

cf. Անուշահամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ ապաշխարութիւն, համեղ պտուղ անուշաճաշակ եւ դիւրագիւտ. (Բրս. ապաշխ.։)


Անուր, անրոց

s.

iron collar (of a pillory);
collar;
ring.

· Calfa

NBHL (1)

Զի է անպարագիր անկէտ եւ անսահման, աներբ՝ անուր եւ անվախճան. (Շ. խոստ.։)


Անպարագրութիւն, ութեան

s.

immensity.

· Calfa

NBHL (1)

Անպարագիրն կամ անբովանդակելին գոլ. անբաւութիւն. անչափութիւն.


Անպարոյր

adj.

uncircumscribed;
unbounded, immense;
incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Անորոշելի եւ անպարոյր ժամանակ։ Անպարոյր եւ անպարագիր մեծութեամբ։ Բազմութիւն անպարոյր։ Ազգի ազգի խնկոց բազմութիւնք, անպարոյր զանազանութիւնք. (Փիլ.։)


Անպարփակ

cf. Անվայրափակ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՊԱՐՓԱԿ եւ ԱՆՊԱՐՓԱԿԵԼԻ. Անվայրափակ. անպարոյր. անպարագիր.


Անջրպետ, աց, ից

s.

intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.

· Calfa

NBHL (1)

(Աստուած առ ի մէնջ) յաւէտ անջրպետ, եւ յագիս մեր միշտ. (Նար. գանձ եկեղ.։)


Անսահման, ի

adj.

infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

ἅπειρος, ἁπέραντος, ἁπεράτωτος , ἁόριστος, ἁπεριόριστος. infinitus, termino carens, indeterminatus, in immensum extensus. Ոյր չիք սահման. անեզրական. անվախճան. անբաւելի. անբովանդակելի. անպարագիր. անվայրափակ. անսահմանելի. անթարգմանելի։ Տիրապէս ասի զաստուծոյ եւ զաստուածայնոց.


Անհամբոյր, բուրից

adj.

haughty, unsociable, reserved, austere, churlish, uncivil, morose, sullen, surly, harsh, forbidding.

· Calfa

NBHL (1)

Անհամբոյր վայրագին գալ տղայոյն ի դիեցումն։ Անհամբոյր չարութիւն. (Պիտ.։)


Անհանճար, ից, աց

adj.

foolish, imprudent, ill-advised.

· Calfa

NBHL (1)

Անհանճարիցն եւ խստապարանոցաց մարմնաւոր իմն տեսիլքն վայելէին։ Ոմանք յանհանճարիցն ասեն։ Անհանճարացն ոչ այնպէս պատուհասք ծանունք թուին, որպէս տանջանքն ահագինք։ Զանհանճարացն ճառել. (Ոսկ.։)


Անհոգի

adj.

without soul;
spiritless;
inanimate.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ասացն Ապողինար, թէ անհոգի իբր ի բագին՝ բնակեաց Աստուած Բանն ի մարմին. (Շ. խոստ.։)


Անձեռնընդել

adj.

untameable, savage, wild

· Calfa

NBHL (1)

Զանձեռնընդել չար գազանիդ։ Զանձեռնընդել վայրագիդ։ Ոչ միշտ վայրաբնակ լինելով՝ ընդ անձեռնընդելսն հաւասարէ։ Եւ յերկրէն անգամ առ ի ընդոստումն երկիւղի անձեռնընդելիցն յառնել. (Պիտ.։)


Անձիր

adj.

unproductive, unfruitful;
ungrateful, unthankful.

· Calfa

NBHL (1)

Յագահութեան բագին՝ չտեսանես թեւս թռչնոց խանձատեալս, եւ ո՛չ անձիր եւ ճենճեր ոխեալ, այլ զմարդկան մարմինս խորովեալս. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը.) իմա՛ ըստ յն. բուրումն անախորժ եւ ճենճեր ի վեր յորձանս իմն առեալ։


Անծախաբար

adv.

without being consumed.

· Calfa

NBHL (1)

Պատարագիս անծախաբար յընդհանուրս ամենայն. (Բենիկ.։)


Անկանեմ, անկի

va.

to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.

· Calfa

NBHL (1)

Անկանես անճառ արուեստիւ հնարագիտութեան մէգ եւ առաւօտ. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

· Calfa

NBHL (1)

Զձեռօք այդպէս ամպ մթագին անկաւ. (Փարպ.։)


Անճաճանչ

adj.

not brilliant, gloomy.

· Calfa

NBHL (1)

ἁφεγγής, ἁλαμπής. splendore vel lumine carens. Անմասն ի ճաճանչից. աննշոյլ. անլոյս. նսեմ. մթագին. ըշըգսըզ.


Անճանապարհ

cf. Անշաւիղ.

· Calfa

NBHL (1)

Յահագին անապատիս յայսմիկ, զի անճանապարհ եւ անջուր է. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Անմահական, ի, աց

adj.

immortal;
— ճաշակ, ambrosia.

· Calfa

NBHL (1)

Ի փափկութեան ագին դրախտին՝ յանմահական եւ յերկնային. (Յիսուս որդի.։)


Անյագ, աց

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

· Calfa

NBHL (4)

ἁκόρεστος, ἅπληστος. insatiabilis, inexplebilis, avidus. Որ ոչ յագի, կամ ոչ գիտէ յագուրդ առնուլ ի կերակրոց, ի հեշտալեաց, եւյինչ եւ է իրաց. անլիր. դժոխորովայն. քաղցեալ. սովեալ. մոլեալ. անգահ, անկուշտ, ծակաչք. անգահ. անկուշտ. ծակաչք. տօյմազ. աջ կէօզլիւ.

Ո՞ւր անյագից նմանեցի։ Յոյժ անյագիցն եւ պատուասիրացն. (Առ որս. ՟Ը. ՟Ժ՟Բ։)

Մանունքն ի կենդանեաց կերակուր են մեծացն եւ անյագիցն. (Տօնակ.։)

Ի պէտս կիզման յաստուծոյն անյագի. (Փարպ.։)


Անյաղթ, ից

adj.

invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.

· Calfa

NBHL (1)

Անյաղթ փիլիսոփայ. Ի խորագիրս գործոց դաւթ. անյ. եւ ի մեկնիչս նորա։ եւ Տօնաց.։ Յայսմաւ.։


Անխաղաց

adj.

without movement, stationary;
indeclinable.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ տումարագիտաց ասի.


Անխնայութիւն, ութեան

s.

cruelty;
prodigality, profusion.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսեալ Աստուծոյ զահագին ճգնութիւնսն, եւ զանխնայութիւն սուրբ մարմնոյն. (ՃՃ.։)


Անաւագ, աց

adj.

feeble, poor, low, humble, petty;
minor.

· Calfa

NBHL (2)

Մատաղ մանկտւոյ, եւ ծերոց անաւագից. (Յհ. կթ.։)

ταπεινός, ἁσθενής. humilis, imbecillis. Որ չէ աւագ ոք, այլ կրտսեր եւ խոնարհ. անզօր. տկար. խեղճ. ֆագըր, հագիր, գուտրէթսիզ.


Անբաժին

cf. Անբաժ.

· Calfa

NBHL (1)

Տարագիր առնէ (զորդի յանցաւոր), եւ անբաժին հանէ զնա. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)


Ագատ, ի

adj.

bob-tailed;
docked, tailless.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չունի ագի, կամ որոյ հատեալ է ագին. պոչատ. Գույրուգսուզ։ Ոսկիփոր.։


Ագեւոր

adj.

tailed;
— աստղ, comet.

· Calfa

NBHL (1)

Ունող զագի. պոչ ունեցօղ. գույրուգլու.


Ազատագունդ, գնդի

s. adj.

the noble corps, corps of nobles. formed, composed of nobles.

· Calfa

NBHL (1)

Անպատկառաբար յազատագունդն պարէին. (Մագիստր. եւ Լաստ.։)


Ազդումն, ման

s.

cf. Ազդեցութիւն;
ազդմամբ, cf. Իրաւ, cf. Իրօք, cf. Արդարև, cf. Իսկապէս;
— առնուլ, cf. Զգամ.

· Calfa

NBHL (1)

Այս ամենայն ազդումն հասանէր առ զօրավարն պարսից։ Ազդմունք վայելչականք, օրհնեալ, գովեալ։ Ի գոչումն ազդման, ի ձայն ցնծութեան։ Զօրութիւն ազդման ի տուր հագագի։ Վաղազեկոյց ազդմամբ գուշակեցար ի գրոցն. (Եղիշ. ՟Է։ Նար.)


Աթոռաժառանգ

s.

possessor, successor to any place or dignity.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ թագաւորիդ քրիստոսեան աթոռաժառանգ աւանդապահի. (Գագիկ առ ռոմանոս.։)


Աժան

adj. adv. cheap, cheaply;
— գնել, to buy cheaply.

· Calfa

NBHL (1)

յաժան. մ. առաւել ռմկ. այս ինքն Դիւրագին. դիւրագնի. ուճուզ.


Ալփաբետք

s. pl. alphabet.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց ալփափետաց ուսուցանէ։ Նշանագիրս աղփաբետաց հայերէն լեզուին։ Աղփափետացն զառաջինն եւ զանուանսն անգամ զգրոյն չհամարձակի երկրորդել։ Ըստ գծագրացն գումարութեան, որ յալփափետաց անտի վերաթուի։ Մեսրովպ եգիտ նշանագիր դպրութեան հայերէն լեզուին՝ վարելոյ ալփափետացն հանգամանս։ Զի՞նչ ինչ թեթեւ քան զալփափետսն ուսանել կայցէ.(յն զտառս στοιχεῖα) (Մամբր.։ Կորիւն.։ Մանդ. ՟Բ։ Նար. ՟Ղ՟Գ։ Եզնիկ երէց.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)


Ախաւեղագէս

s.

hanging cornice.

· Calfa

NBHL (1)

Սեանցն ... ախաւեղագէսքն նոցա պղնձիք. եւ բարձրութիւն միոյ ախաւեղագիսին ի հինգ կանգնոյ. եւ վանդակապատք եւ նռնաձեւք ի վերայ ախաւեղագիսին. (Երեմ. ՟Ծ՟Բ. 21։)