Definitions containing the research լի : 10000 Results

Նաւավար, աց

s.

navigator;
cf. Նաւուղիղ;
seaman, boatman, gondolier, rower.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱՒԱՎԱՐ. κυβερνήτης gubernator. Վարիչ նաւու որպէս ղեկավար. նաւուղիղ. (որ բազում անգամ լինէր նոյն ինքն նաւապետն).


Նաւավարեմ, եցի

va. vn. cf. Նաւապետեմ.

· Calfa


Նաւարկեմ, եցի

vn.

to sail, to navigate, to go to sea;
cf. Հողմ.

· Calfa

NBHL (2)

πλέω, ἁναπλέω, ἁποπλέω, καταπλέω navigo, a portu solvo, provehor in altum, navi devehor, appello in portum. Արկանել զնաւն ի ծով, եւ յառաջ խաղալ կամ վարել. նաւել. ճանապարհորդել ընդ ծով. միջամուխ լինել ի խորս, կամ ի ծովէ ի ցամաք գալ.

Ամենայն կազմածովք պատրաստ լինել ի նաւարկել։ Հարցեալ՝ թէ յո՛ ուրեք նաւարկիցէ։ Առագաստ ձգեալ՝ նաւարկել ի հայս կամէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Նաւարկութիւն, ութեան

s.

navigation, voyage at sea, passage.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում վնասու լինելոց է նաւարկութիւնս. (Գծ. ՟Ի՟Է. 10։)

Աներդումն (լինել՝ է նախկին գովելին). եւ երկրորդ ասեն նաւարկութիւն, արդարն երդնուլ։ Բայց երկրորդ, որպէս ասիցէ ոք, նաւարկութիւն՝ ա՛յս է. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Նաւացռուկ

s.

rostrum, beak-head, cut-water, knee of the head.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեաց աշտարակս ժայռաւորս իբրեւ զնաւացռուկս. (Խոր. ՟Գ. 59։ (գուցէ լինի իմանալ եւ իբրեւ զցռկանաւս. ուստի կազմի եւ յաջորդ բառն անստոյգ)։)


Նաւորդ, աց

s.

navigator;
passenger;
cf. Նաւաստ;
—ք արգեայ, the Argonauts.

· Calfa

NBHL (1)

Զնաւորդս ի ծովուն յայնմիկ ուտէր։ Եւ էր այնպիսի տեղի նաւորդացն լի վշտագնութեամբ եւ մահուամբ. (Նոննոս.։)


Նաւուղիղ, ղղի

cf. Նաւուղղակ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւուղիղքն՝ որք յուսահատին ի ծովու, զնաւն հողմո՛յն մատնեն։ Նաւուղիղն արտաքսեցաւ ի նաւէն, եւ կուրն ոչ ընկղմեցաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9. եւ Ոսկ. ի մելիտ.։)


Նաւուղղակ

s.

helmsman, steersman;
pilot.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նաւուղղակին զնաւ ծովու՛ ընծայեցուցանելով՝ ի բաղձալին ժամանէ երկիր. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Նեարդ, ներդից

s.

fibre, string;
ligament;
tendon, sinew.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ բնութեան միսք եւ ջիլք յարենէ լինին. ջիլն իսկ ի ներդիցն. վասն բաղազանութեան. եւ միսքն ի մածեալ յարենէն յայնմանէ, որ մածի՝ անջատելով ի ներդիցն. (Պղատ. տիմ.։)


Յանցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to transgress or to sin, to induce to crime.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ այնչափ միսն յանցուցանէ, որչափ գինին զեղխէ զըմպելիսն, եւ գայթակղեցուցանէ զտեսօղսն. (Եզնիկ.։)


Յաչաղեմ, եցի

va.

cf. Յաչաղիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ յաչաղէք (զիս) յերանելի յուսոյն. (Բրս. գորդ.։)


Յապահովանամ, ացայ

vn.

to be sure, certain, assured, tranquillized.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՊԱՀՈՎԱՆԱԼ, ԱՊԱՀՈՎԻԼ. Յապահով եւ անքոյթ լինել. ազատ եւ անհոգ մնալ, եւ դադարել. հանդարտիլ. կասիլ. ի բաց փարատիլ.


Յապահովեմ, եցի

va.

to assure, to reassure, to tranquillize, to remove a person's fears;
to guarantee, to give security for.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանել, եթէ յապահովեա՞ց ջուրն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 38։)


Յապահովութիւն, ութեան

s.

security, safety, surety, certitude;
quiet, tranquillity.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ անպատուհաս թողու զչարութիւն, եւ ոչ արձակութիւն եւ յապահովութիւն տայ նմա. (Փիլ. լին. ՟Բ. 54։)

Աստուածային իմն յապահովումն եղեւ յանկարծօրէն առաքինւոյն։ Հանդարտութիւն յապահովման. (Փիլ. լին. ՟Գ. 9։ ՟Դ. 47։)


Յապաղեմ, եցի

va.

to defer, to put off, to procrastinate, to prorogue;
to retard, to hinder, to stop, to protract, to delay;
to prolong, to lengthen;
to temporize;
cf. Յապաղիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Յապաղեն զխորհուրդս, որ ոչ պատուեն զխորհրդակիցս։ Յապաղեաց զնոսա փելիքս։ Մի՛ յապաղեր զտուրս կարօտելոյն։ Ի ժամանակի հատուցմանն (փոխոյն՝) յապաղէ զժամանակն. (Առակ. ՟Ժ՟Ե. 22։ Գծ. ՟Ի՟Դ. 22։ Սիր. ՟Դ. 3։ ՟Ի՟Թ. 6։)

աստուած իմ մի՛ յապաղեր (կամ մի՛ յամենար)։ Մի՛ յապաղէք խոստովան լինել նմա։ Ո՞ւմ կայք, զի՞ յապաղէք։ Լուաւ զայս Տէր, եւ յապաղեաց։ Ոչինչ յապաղեցի։ Ողորմութիւն մի՛ յապաղեր առնել։ Զպատուիրանս Աստուծոյ՝ մի՛ յապաղեր (կամ մի՛ յամեր) առնել. (Սղ. ՟Լ՟Թ. 18։ Տոբ. ՟Ժ՟Բ. 6։ ՟Բ. Մակ. ՟Է. 30։ Սղ. ՟Հ՟Է. 21։ Գծ. ՟Ի՟Ե. 17։ Սիր. ՟Է. 9. 10։)


Յապաղիմ, եցայ

vn.

to delay, to tarry, to remain;
to linger, to loiter, to be late.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞ յապաղիս, եւ ոչ շարժիս եւ ընդոստչիս. (Փիլ. լին.։)


Յապաղիչ

adj.

delaying, prorogative, suspensive.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ինչ գոյին ի ներքոյ յապաղիչք, որ լինէին նոցա խափանիչք. (Վեցօր. ՟Ե։)


Յապայ, առ —

adv.

afterwards, next;
cf. Ապա.

· Calfa

NBHL (2)

ՅԱՊԱՅ ԱՌ ՛ՅԱՊԱ, ԱՌ Ի ՅԱՊԱՅՍՆ. cf. ԱՊԱ, cf. ԱՊԱՅ, ի, ից. Ապա լինելի. ապառնի. հանդարձեալ. ապագայ. հետագայ. յետոյ.

Զառ ի յապա իսկ անդ ... ամենայն ինչ որ հանդերձեալ է լինել, յապա՛յ կոչի։ Յապա՛ է խաչս՝ սիոնի, եւ աւետարանս՝ օրինացն. (Շ. բարձր.։)


Յապաւեմ, եցի

va.

to retrench, to curtail, to diminish, to cut;
to mutilate, to castrate;
to cut off, to abridge;
to suppress;
— զաւելորդ ուղէշս, to prune, to lop, to trim, to cut;
— զծառս, to detruncate;
— զթեւս, to clip a bird's wings;
— զհերս, to shear, to clip;
to shave;
— զականջս, to crop ears.

· Calfa

NBHL (2)

Յապաւեա՛ զամենայն ծառ։ Յապաւեաց Յեսու զորդիսն Իսրայէլի. զամենեսեան թլփատեաց Յեսու։ Յապաւելոցն զերեսօք։ Զյապաւելսն առ երեսօք. (Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 10։ Յես. ՟Ե. 4։ Երեմ. ՟Թ. 26։ ՟Խ՟Թ. 31։)

Հրաման ետ վաղվաղակի յապաւել զնա, եւ ընդ եղբարսն կարգել. (Կլիմաք.։)


Յաջողեմ, եցի

va.

to prosper, to make prosperous, to favour, to second, to facilitate;
to direct, to govern;
to do, to operate, to act;
—եաց մեզ ըստ բաղդի տեսանել, we were so fortunate as to see.

· Calfa

NBHL (1)

Յաջողել՝ զձեռն տալն եւ զօգնական լինելն ասէ. (Խոսր.։)


Յաջողիմ, եցայ

vn.

to prosper, to be prosperous, successful or fortunate, to have great success, to thrive, to succeed in, to contrive to, to get on prosperously, to reach or attain one's aim, to come to a good issue, to terminate propitiously;
— ի վեր քան զակնկալութիւն or զկարծիս, to succeed against all probability;
ոչ-, չ-, to be unsuccessful, to fail, to miss one's aim, to be baffled, to miscarry, to be greatly disappointed;
յաջողեսցին, յաջողեսցի քեզ, you will fully succeed;
all will be well with you.

· Calfa

NBHL (1)

Յաջողեցաւ տէրութիւն նորա։ Որ սիրենն զԱստուած, ամենայն ինչ յաջողի նոցա ի բարութիւն։ Որ Քրիստոսի լինի տաճար, մեհեան դիւաց անդր ոչ յաջողի. (Եղիշ. ՟Ա։ Եփր. հռ.։ Խոսր.։)


Յաջողումն, ման

s.

cf. Յաջողութիւն;
— տալ, to ensure the success of.

· Calfa

NBHL (1)

Չլինէր նմա այն յաջողումն ինչ ի բարութիւնս. (Յհ. կթ.։)


Յաջորդ, աց

s. adj.

successor;
heir, inheritor;
following, next;
succeeding, subsequent, posterior;
—ք, posterity.

· Calfa

NBHL (2)

διάδοχος successor, secundus, sequax, posterior. Հետեւորդն նախորդին (իբրու երբեմն աջակից կամ ճորտ նորա). պայազատ. ժառանգ. փոխանակ կամ փոխանորդ. աթոռակալ, որպէս ունօղ յետ նորա զնորա տեղի եւ զաթոռ. յետնորդ. զաւակ. մնացորդ. էտեւէն նստօղ կամ եկօղ, տեղը բռնօղ. խալիֆ.

Զոր յաջորդաւդ է իմանալի. (Նար. ՟Ի՟Ա։)


Յաջորդեմ, եցի

va. vn.

to cause to succeed, to replace;
cf. Յաջորդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զորոյ իշխաննութիւնն յաջորդեաց նորին որդի։ Յաջորդեաց զպետութիւնն Փիլիպպոս. (եւ այլն։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Յաջորդիմ, եցայ

vn.

to succeed, to come after, to follow next, to take the place of;
to inherit, to stand next heir;
to follow, to ensue, to result, to spring or proceed from.

· Calfa

NBHL (1)

Յաջորդ լինել. հետեւել. յաջորդաբար ընդունել. եւ յաջողիլ, հանդերձիլ.


Յառաջ

cf. Յառաջս.

· Calfa

NBHL (1)

Անուն քաղաքին էր յառաջ լուզա։ Յառաջ ի մէջ իսրայէլի այսպէս ասէր իւրաքանչիւր ոք։ Զմարգարէ յառաջ տեսանօղ կոչէր ժողովուրդն։ Յառաջ սահմանել։ Յառաջ իսկ ասել. յառաջն ճանաչել կամ դնել. եւ այլն։


Յառաջաբան, ից

s. adj.

preface, prologue, preliminary dissertation, prefatory discourse, preamble, exordium, prelude, prolegomena;
speaking first.

· Calfa

NBHL (2)

Ի բանից խորհրդի յառաջաբան լինել մի՛ յօժարեսցիս. (Եւագր. ՟Թ։)

Յառաջ քան զհարցափորձ դատաւորին՝ սկսաւ յանդիմանել զամպարշտութիւն նոցա. (վասն որոյ) դատաւորն ասէ, ոչինչ օգտիս յառաջաբան լինելով. (Ճ. ՟Բ.։)


Յառաջաբանեմ, եցի

vn.

to speak first;
to open the proceedings;
to make a preface or introduction;
to give as a specimen.

· Calfa

NBHL (3)

προλογίζω primus verba facio, praeloquor. Յառաջաբան լինել. յառաջել ի բանս. կանխել ի խօսել. առաջին խօսօղ լինել.

Մովսէս զԱհարոն ունէր յառաջաբանօղ. (Կլիմաք.։)

Թզենի եւ այգի զիւրեանց զլինելոյ փափկութիւնսն երեւելեօքն յառաջաբանեն. (Նիւս. երգ.։)


Յառաջաբանութիւն, ութեան

s.

cf. Յառաջաբան;
the being the first to speak;
prediction.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Կանխելն ի խօսել. յառաջաբան լինելն.


Յառաջաբերեմ, եցի

va. vn.

"cf. Յառաջ բերել;
" to be produced;
to advance, to progress.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգարէն յառաջաբերեալ զլինելոցս. (Ագաթ.։)


Յառաջագահ

adj. s.

placed in the chief seat, seated in the highest place;
president;
—ք, precedence, primacy, the first, highest or most honourable place.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է ճշմարտութեան յառաջագահ լինել քան զստուերն (կամ ստուերին). (Կամրջ.։ Տօնակ.։)


Յառաջագէտ

adj.

foreknowing, prescient;
instructed beforehand;
forewarned.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ բաւական զանձն վարկադրէի յառաջագէտ լինել յատենագրութիւնս նորս իսրայէլի. (Յհ. կթ.։)


Յառաջագիտութիւն, ութեան

s.

prescience, foreknowledge.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ Դանիէլի յառաջագիտութիւն վասն յապայ լինելոցն։ Զի եւ զյառաջագիտութիւնն արհամարհել անօրէնութիւն է. (Իսիւք.։)


Յառաջագիր

adj.

written beforehand.

· Calfa


Յառաջագոյն

adj. adv.

anterior, previous, precedent, former, prior;
before, heretofore, beforehand, antecedently, previously;
formerly, anciently;
— աւուրբք, some days before;
— քան, before;
ի —գունէ, a priori.

· Calfa

NBHL (1)

Զկնի եկեալն յառաջագունացն ծանօթական լինելոյ. (Ագաթ.։)


Յառաջադէմ

adj. adv. s.

advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.

· Calfa

NBHL (3)

Այս է մխիթարութիւն վարդապետին, աշակերտացն յառաջադէմն լինել։ Ընդէ՞ր դու ոչ երախտեօք եղեր յառաջադէմ. (Ոսկ. ՟բ. կոր. եւ Ոսկ. ես.։)

Զառ ի յետոյսն մոռացեալ է, եւ ի յառաջադէմսն նկրտեալ եմ. (Փիլիպ. ՟Գ. 13։)

Արագ ի փութալիսն յառաջադէմ ժամանելով. (Պիտ.։)


Յառաջադիմեմ, եցի

vn.

to advance, to go forward, to progress, to make progress, to profit, to succeed.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱԴԻՄԵԼ. Որպէս նոյն ընդ վ. (=ՅԱՌԱՋԱԴԻՄԱՆԱՄ) (առաւել առ յետինս վարի)։ Ասի եւ յն. ոճով, իբր կր. ՅԱՌԱՋԱԴԻՄԻ՛. այսինքն լինի յառաջադիմանալ.


Յառաջադիմութիւն, ութեան

s.

advancement, progress, improvement, amelioration.

· Calfa

NBHL (1)

Զի քո յառաջադիմութիւնդ ամենեցուն յայտնի լիցի։ Որ ինչ վասն իմ էր՝ եւս քան զեւս ի յառաջադիմութիւն աւետարանին եկն. (՟Ա. Տիմ. ՟Դ. 15։ Փիլիպ. ՟Ա. 12։)


Յառաջախօս

adj.

foretelling, predicting;
presuming to speak first;
pert, petulant, saucy, rash.

· Calfa

NBHL (2)

Յառաջախօս լինելով մարդկան զայս ինչ իրաց. (Արիստ. աշխ.։)

Եւ προπετής procax. Որ յառաջաբան լինի. յանդուգն ի բանս. առաջ նետուօղ.


Յառաջածու, աց

s.

producer, author.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ եւ ինքն ասիցի լինել փրկիչ աշխարհի, եւ ոչ յաւէտ մարդոյ առիթ, այսինքն յառաջածու. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)


Յառաջակամութիւն, ութեան

s.

predisposition, spontaneity.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է յառաջակամութիւն օրէնադրութեանն։ Պա՛րտ է ոչ ի ձեռն վիճող բանից բժշկել զսոցա յառաջակամութիւնն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Յառաջակառոյց

adj.

built or constructed previously.

· Calfa

NBHL (1)

Սկզբնաւոր յառաջակառոյց քան զբնակիչս։ Յառաջակառոյց զայս կերպարան հաճեցար լինել. (Նար. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. գանձ եկեղ.։)


Յառաջակարգութիւն, ութեան

s.

first building or construction.

· Calfa

NBHL (1)

Այս տեղիք վասն յառաջակարգութեան պատուեալք լինէին. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Յառաջակարկառ

adj.

prominent, jutting or leaning out.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ չորքոտանեաց յառաջակարկառ լինել շրթանցն քան զբերանն. (Նիւս. կազմ.։)


Յառաջակաց

adj.

present, assisting;
first in order or rank, primary, principal, chief;
coryphaeus.

· Calfa

NBHL (2)

Իշխանք են, որք յառաջակաց են, եւ վերակացուք. (Փիլ. լին.։)

Առաջի անկանելով դատաւորին յառաջակացք լինիցին, եւ ողորմած ի վերայ ինքեանց զդատաւորն առնիցեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38. յն. ընթասցին առ դատաւորն։)


Յառաջահայեաց

adj.

provident, prudent, cautious;
— լինել, to foresee.

· Calfa


Յառաջահաս

adj.

arrived before or first.

· Calfa

NBHL (1)

Այսոքիւք յառաջահաս լինելով ի միտս նոցա, եւ ըմբռնելով զնոսա իրօք՝ որ ոչինչ էր վնաս. (Ոսկ. գծ.։)


Յառաջահաւատ

adj.

believing first of all men.

· Calfa

NBHL (1)

ասէր լինել յառաջահաւատ քան զվիրս եւ զաղուանս. (Ոսկիփոր.։)


Յառաջանամ, ացայ

vn.

to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.

· Calfa

NBHL (3)

ՅԱՌԱՋԱՆԱԼ. προκόπτω proficio. Յառաջադէմ լինել. զարգանալ. զօրանալ. յարգի լինել. առաւելուլ. յառաջատել.

Յառաջանայ քան զձեզ ի Գալիլեա։ Հասանէին ձայնք փողոցն ի բաց յառաջացեալք. (Մտթ. ՟Ի՟Ը. 7։ Ել. ՟Ժ՟Թ. 19։)

Անկարելի է անցանել ընդ իւր ստուերն՝ եւ յոյժ փութացելոյն. վասն զի յառաջանայ միշտ այնքան՝ որքան հասեալն լինի. (Առ որս. ՟Է։)


Յառաջանիստ

cf. Նախագահ.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջանիստ լինել վեհագոյն պատուով. (Ուռպ.։)