Definitions containing the research րամ : 2963 results

Չքնաղատես

adj.

cf. Չքնաղադէմ.

· Calfa

NBHL (1)

Շինէ զնա գեղեցկայարմար եւ չքնաղատես կոփածոյ քարամբք։ Զգեղեցիկ շինուածս չքնաղատեսս հրդեհեալ։ Չքնաղատես սպասս աստուածակերտ խորանին։ Չքնաղատես եւ երեւելի զարդս. (Յհ. կթ.։)


Չքնաղատեսիլ

adj.

cf. Չքնաղադէմ.

· Calfa

NBHL (1)

Շինէ զնա գեղեցկայարմար եւ չքնաղատես կոփածոյ քարամբք։ Զգեղեցիկ շինուածս չքնաղատեսս հրդեհեալ։ Չքնաղատես սպասս աստուածակերտ խորանին։ Չքնաղատես եւ երեւելի զարդս. (Յհ. կթ.։)


Պախիմ, եցայ

vn.

to be frightened at, struck with consternation.

· Calfa

NBHL (1)

Զոհս փողոտել հանել դնել տայր ի վերայ բագնի. հրամայեաց եւ ի պախիս կնդրուկ սաստիկ ծխել. անյայտ մնայ բանն, եթէ չիցէ պախ եփեալ զոհն։


Պակասամիտ

adj.

narrow-minded, crack-brained, senseless, insensate, foolish, stolid, silly.

· Calfa

NBHL (1)

Զպակասամիտս յերիտասարդաց։ Ցպակասամիտսն ասէ։ Պակասամտացդ հրաման տամ. (եւ այլն. Առակ. ստէպ։)


Պակնում, եայ

vn.

to be amazed, surprised, petrified with astonishment;
to be frightened, appalled, terrified, dismayed, palsied or stupefied with fear;
to be struck with terror;
to shudder, to tremble.

· Calfa

NBHL (1)

Զգուշացուցանէ, քեզ զպակնուլն հրաման տալով՝ թէ հպատա՛կ կացէք նոցա. (Կանոն.։)


Պակչիմ, եայ

vn.

cf. Պակնում;
to feel giddy, dizzy or stupefied with fear.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վեր հանէ, եւ ապա հրամայէ ի վայր հայել. յորժամ պակչի, ի վայր իջուցանէ. (Ոսկ. եբր. ՟Ա։)


Պահապան, աց

s.

guard, guardian, inspector, superintendent, overseer;
sentry, sentinel;
—ք, guard, guards, garrison;
cf. Հմայեակ;
— այգեստանի, vineyard-keeper;
cf. Հրեշտակ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց զզօրն ի ներքս տանել պահապան քաղաքին։ Պահապանս կացուցին թշնամութեամբ ի վերայ իսրայէլացւոց։ Պահապանք ոստիկանութեամբ կային ապողոնեայ ի վերայ նոցա։ Յիւրոց զօրացն պահապանս թողոյր իւրաքանչիւր քաղաքաց, եւ այլն. (՟Ա. Մակ.։)


Պահեմ, եցի

va.

to preserve, to keep, to maintain;
to guard, to watch over;
to preserve, to guarantee;
to keep, to observe;
to hide, to keep secret, to conceal;
to abstain from, to fast;
լռութիւն, — to keep silence;
— զանձն յիմեքէ, to refrain, to forbear, to avoid;
նմա պահեալ կայ or է, it is reserved or destined for him to;
cf. Խոստումն.

· Calfa

NBHL (2)

Գործել զնա եւ պահել. Պահել զճանապարհն ծառոյն կենաց. կամ զճանապարհ Տեառն։ Պահել զհրամանս, զօրէնս, զխրատ, զբանս, զարդարութիւն։ Արածեցից զխաշինս քո եւ պահեցից։ Կերակուրք ի քաղաքս պահեսցին։ Պահէին զքաղաքն։ Ամենայն պահպանութեամբ պահեա՛ զսիրտ քո։ Պահեսցէ զքեզ ի կնոջէ օտարէ եւ չարէ։ Արդարութիւն պահէ զանմեղս։ Պահեաց զտունս Իսրայէլի յԵգիպտոս։ Ծանեաւ զարդարն, եւ պահեաց զնա անարատ Աստուծոյ։ Պահէր յաներկաթ բանտն արգելեալ։ Եւ արքն՝ որ պահէին զնա։ Պահել զպատուիրանս։ Հրեշտակաց իւրոց պատուիրեալ է պահել զքեզ. եւ այլն։

Զգուշութեամբ հրամայէր պահել զսուրբսն։ Մեզ կան պահին ի սկզբանէ պատրաստութեամբն. (Եղիշ. ՟Է. ՟Ը։)


Պահպանական, ի, աց

adj. s.

preservative, defensive;
phylactery.

· Calfa

NBHL (1)

(Ի դրախտին) օրէն աւանդէր պահպանական։ Ընկալայ զպատուէր հրամանի իբր օրինաւոր ամրութեանն պահպանական աւանդ. (Մամբր. պիտ.) իմա՛, պահելի, կամ պահպանիչ ի չարեաց։


Պաճոյճ

adj. s.

adorned, beautified, set off, decked, elegant;
jewel, trinket;
cf. Պաճուճան.

· Calfa

NBHL (1)

Պերճ եւ պաճոյճ շարամանութեամբ (բանահիւսութեան). (Մագ. յիշ. ոտ.։)


Պաճուճեմ, եցի

va.

to deck, to attire, to embellish, to adorn, to beautify, to decorate, to bedizen, to bedeck;
to paint, to plaster;
to dissemble, to feign, to disguise;
to give oneself airs;
— զմարմին, to embalm;
—եալ, cf. Պաճուճազարդ;
— առասպելք, cunningly devised fables;
— կերակուր, skilfully dressed meats.

· Calfa

NBHL (1)

Զդիակն Բէլայ պաճուճեալ իմն ասէ դեղովք՝ հրամայէ Հայկ տանել ի հարք. (Խոր. ՟Ա. 10։)


Պայիկ, յկաց

s.

guard, guardian;
cf. Պայ.

· Calfa

NBHL (1)

Մերուժան հրամայէ պայակացն (կամ պայկացն) զբերդից պարսպացն կախել զկանայս նախարարացն. (Խոր. ՟Գ. 36։)


Պայծառ, աց

adj.

clear, limpid, pure;
clear, serene, clean;
gay;
splendid, sparkling, brilliant, luminous, shining;
bright, polished, clean;
distinct, evident, plain;
illustrious, glorious, farfamed, renowned, celebrated;
ի հանդերձս —ս, arrayed in gorgeous apparel.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս հրամայեաց պայծառն ի թագաւորս մեծն Կոստանդիանոս. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)


Պայծառաթեւ

adj.

brilliant-winged, superbly feathered.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրամարգ պայծառաթեւ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Պայծառափայլ

adj.

shining, sparkling, glittering.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն յերեսաց արժանատես եւ պայծառափայլ գոլոյ՝ զԲառնաբաս (Արամազդ կոչէին). (Ոսկ. գծ.։)


Պայման, աց

s. adv.

condition, nature, state, quality, circumstance;
condition, term, measure, rule, limitation, close;
part, article, proposition, transaction;
stipulation, agreement, treaty, bargain, compact, pact;
— անհրաժեշտ, condition, sine qua non;
— ժամանակի, appointment, assignation;
— կենաց, condition, state, circumstance;
— նամակ, original draft of a treaty or contract;
հայցուածոյ —աւ, in an interrogatory manner;
—աւ, upon condition, on terms;
— դնել, to place or impose conditions, to make a contract, to contract, to bind oneself by contract;
cf. Ժամանակակէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ թուոյ նոցա եւ ըստ պայմանի իւրեանց։ Այս էր պայման խորանին վկայութեան։ Պահեսջիք զքահանայութիւն ձեր ըստ ամենայն պայմանի սեղանոյն։ Մի պայման, եւ մի չափ, եւ մի օրինակ ամենեցուն (մեքենովթացն)։ Արտաքոյ բնակութենէ ի տալ (կամ տար) պայման հրամանին տարապարտուց մեռանել (չիք ի յն) Թուոց. (՟Թ. 3։ ՟Ի՟Թ. 6. 24 = 37։ Ել. ՟Լ՟Ը. 21։ Թուոց. ՟Ժ՟Ը. 7։ ՟Գ. Թագ. ՟Է. 37։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 14. եւ այլն։)


Պայուասիկ

s.

fifty pounds.

· Calfa

NBHL (2)

Բառ անստոյգ, որպէս կշիռ ինչ դրամոյ.

Սատեր՝ ՟Դ. դրամակշիռ. եւ պայուասիկն՝ ՟Ծ. լիտր. որ է ՟Ռ. սատեր. (Շիր. կշռ. չափ.։)


Պաշարեմ, եցի

va.

to besiege, to invest, to beset, to blockade, to occupy, to shut, to encircle, to enclose, to surround;

· Calfa

NBHL (1)

Ծով տկար աւազովն պաշարեալ՝ չիշխէ անցանել ըստ հրաման. (Եզնիկ.։)


Պաշտօն, տամանց

s.

worship, adoration, latria, religion;
service, office, ministry;
ceremony, mystery;
service, office;
employment, function, duty, post, place;
— աստուածային, divine worship;
— կռոց, idolatry, the worship of idols;
սնոտի —, superstition;
— ննջեցելոց, burial service;
burial;
— բարի, piety, religion, fear of God;
հասարակաց պաշտամունք, public functions;
—, պաշտամունք, Olympic or public games;
ի պաշտամանէ, by profession;
պաշտօնեայ հասարակաց պաշտամանց, the Minister of Public worship;
— առնել, to pay one's court to, to court, to flatter;
— առնուլ, to be honoured or adored, to be ministered to;
— հարկանել, տանել, to serve;
ի պաշտաման կալ, to be in the ministry;
պաշտել զ—, to exercise one's trade or calling;
— տանել, to serve, to worship, to adore;
ի — առնուլ, to adore;
— մատուցանել, to worship, to perform a service agreeable to God;
աստուածական առնուլ —, to cause oneself to be adored like a god;
ի — մտանել, to enter a person's service;
— կատարել, to fulfil a function;
կորուսանել զ—, to lose one's place;
ունել, ժառանգել զ— ուրուք, to take a person's place, to replace one;
— կատարել վասն հոգւոյ ուրուք, to celebrate a mass for the repose of a person's soul;
—ս երգոց կատարել, to sing psalms, to praise;
— ինչ առնելով, — ինչ առնելոյ վասն, through respect, for regard, by adulation.

· Calfa

NBHL (3)

Պահեսջի՛ք զպաշտօնդ զայդ։ Զի՞նչ է պաշտօնս այս ձեզ ... զոհ զատկի Տեառն է այս։ Զսեղան ողջակիզացն, եւ զամենայն զկահ պաշտամանն։ Հրաման ետ Մովսիսի կազմել զպաշտօնն ղեւտացւոցն։ Պաշտել զպաշտօն Տեառն առաջի նորա ... պատարագօք մերովք։ Սրբեցան ղեւտացիքն ... եւ ապա մտին պաշտել զպաշտօն իւրեանց ի խորանին վկայութեան.եւ այլն։

Օրըստօրէ պաշտամունք։ Օրամուտք ի պաշտօն կամ պաշտաման։ Հանապազորդ կամ հանապազորդեան պաշտօն. (՟Ա. Մնաց. եւ ՟Բ. Մնաց. ստէպ։)

Բանաւորաց հրամանաւ՝ կարգէին ի պաշտօն դրօշեալքն։ Ինքն (մարդն) լաւ է քան զպաշտամունս իւր (զկուռսն)։ Իբրեւ կերաւ, պայթեաց վիշապն. եւ ասէ (Դանիէլ), տեսէ՛ք զպաշտամունսդ։ Խնդիրս ինչ վասն իւրեանց պաշտաման ունէին ընդ նմա. եւ այլն։


Պաշտօնաւոր

adj.

idolatrous.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման առաքեցին յամենայն քաղաքս պաշտօնաւորս (լինել). (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 8։ 4)


Պապ, ի, ու, աց

s.

grand-father, grand-sire, granddad;
pope, pontiff.

· Calfa

NBHL (1)

Ստորագրեցաւ հրովարտակս հրամանաւ մեծի պապուս հռովմայեցւոց։ Սրբոց եւ գլխաւորաց առաքելոցս, եւ փոխանորդի նոցա պատուելի պապիս։ Սեղբեստրոսի պապի. (Թղթ. դաշ.։)


Ջրայարկ

adj.

covered with water, inundated.

· Calfa

NBHL (1)

Յարկ ջրեղէն. ջրամած կամարն հաստատութեան.


Ջրաշեղջ

cf. Ջրշեղջ.

· Calfa

NBHL (1)

ՋՐԱՇԵՂՋ կամ ՋՐԱՇԻՂՋ. որ եւ ՋՐՇԵՂՋ, ՋՐՇԻՂՋ. λίμνη palus (paludis) ’λύς limus ῤύαξ rivulus. Շեղջ կամ կուտակ ջրոց. ջրաժողով վայր. ջրամբարք. ճահիճ. լիճ. ծովակ. առու.


Ջրասոյզ

adj.

plunged into water, immersed;
drowned;
— զանգակ, diving-bell;
— առնել, to plunge into water, to sink, to submerge;
— լինել, to be submerged, drowned.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց՝ զի ջրասույզ կորուսցեան. (Մագ. ՟Ժ։)


Ռեմակալ

adj.

cf. Ռիմակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոխակալ. ոխերիմ. (կամ գրաւիչ, կամ անիրաւ. ի ձայնիցս ռեմոն, կամ հարամ).


*Ռուպ

s.

quarter, fourth part, fourth.

· Calfa

NBHL (1)

Նաքարակիտ մի, այս է ռուպ մի ի գրամէն. որ օրինակէ զ՝ի չորրորդ բաժնէն զմինն. (Բրսղ. մրկ.։)


Ռուփ

s.

rob, inspissated juice.

· Calfa

NBHL (1)

ՌՈՒՓ կամ ՌՈՒՓԻՆ կամ ԸՌՈՒՊ. Բառ այլազգ. ռէիւպ, ռաիպ. Թանձրացեալ մակարդեալ կաթն, եւ Ամենայն թանձրամած ուտելի. մածուն. քաղցու եփեալ. օշարակ, մեղր, շիրուպ. եւ այլն. իտալ. ռօպ, ռօ՛պպօ.


Սադրեմ, եցի

va.

to persuade, to advise, to excite, to suggest, to insinuate, to stir up, to provoke, to induce;
to help, to contribute;
to be the means of, to procure;
to contrive, to invent, to form;
to betray, to give up, to deliver.

· Calfa

NBHL (1)

Նենգ գործեալ ի սադրելոյ նախարարացն։ Ի սադրելոյ գաւառականացն հրամայէ ի ծով ընկենուլ. (Խոր. ՟Գ. 2. 7։)


Սալայատակ, աց

adj. s.

paved with flagstones;
pavement;
foot-pavement, foot-path.

· Calfa

NBHL (1)

Զանգանէ զ՝ի վայրծորեալ բնութիւն ջրոյն սալայատակ տրամացեալ հողոյն կափմամբ։ Խտանայ երկնային մարմինս ի ներքոյ ջուրցն, եւ լինի սալայատակ հաստատրամ անփապելի. (Եղիշ. ՟Բ։ Շիր.։)


Սակաւաձեռն

adj. adv.

of little strength, few in number, inconsiderable, accompanied by but few people;
thinly attended;
— գունդ, a handful of soldiers.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւաձեռն՝ այսու արամբ, յաղթեմք զօրաց. (Ներս. մոկ.։)


Սակաւաւոր, աց

adj.

few in number, inconsiderable, little.

· Calfa

NBHL (1)

Ի փախուստ դառնայր, եւ սակաւաւո՛ր (այսինքն սակաւ արամբք) մտեալ ամրանայր ի քաղաքն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Սակեր, սակերք, աց

s.

rescript, decree.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել զանընդդիմակաց հրամանն հանդերձ սակեօք կայսերագիր նշանակելովք։ Պատահեալ սպարապետին հայոց՝ հանդերձ սակերօք կայսեր յանդիման լինէին։ Եւ նորա առեալ սակերս կայսերական նշանօք՝ փութայր վաղվաղակի զհրամանն կատարել. (Կորիւն.։)


Սահմանադրեմ, եցի

va.

to fix the boundaries;
to constitute, to order, to regulate, to establish, to determine, to decide;
—դրեալ կէտ, the appointed day or time.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն ինչ աստուածային արդարութիւն կարգ է եւ սահմանադրէ։ Հանճարողական հրամանն սահմանադրէ. (Դիոն. ածայ. եւ Դիոն. թղթ.։)


Սահմանական, ի, աց

adj. gr.

bordering upon, adjacent to;
definitive;
indicative;
բանիւ —աւ կապել, to excommunicate.

· Calfa

NBHL (1)

Խոնարհութիւնք են հինգ. Սահմանական, աներեւույթ, հրամայական, ըղձական, ստորադասական։ Սահմանական ներգործական բայից. կոփեմ, կոփես, կոփէ. կոփէի, կոփեցի եւ այլն. (Թր. քեր.։)


Սաղմնառեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to conceive.

· Calfa

NBHL (1)

Զբարի սերմն օրինաց եւ հրամանացքոց սաղմնառեցո՛ եւ կենդանացո՛ յարգանդ հոգւոյս իմոյ. (Մարաթ.։)


Սայթաքեմ, եցի

vn. fig. va.

to slip, to stumble, to trip, to take a false step, to fall;
to falter, to waver, to be unsettled, to go astray, to err. cf. Սայթաքեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կարացեալ սայթաքել զհրամանս չապահոյ. (Խոր. ՟Գ. 34։)


Սայթաքեցուցանեմ, ուցի

va. fig.

to cause to slip or stumble, to trip up;
to lead astray, into error, to delude;
to lead astray, into error, to delude.

· Calfa

NBHL (1)

Կարացեալ սայթաքել զհրամանս չապահոյ. (Խոր. ՟Գ. 34։)


Սայլորդ, աց

s.

carter, waggoner, driver, carrier.

· Calfa

NBHL (1)

Սայլորդացն տեսեալ զոսկերս մարդկան՝ թաղեցին ի նոյն հորս (կամ խորս). զոր զգացեալ արշակայ՝ հրամայէ զսայլորդսն Մի վերայ հորոցն կախել զփայտէ. (Խոր. ՟Գ. 32։)


Պարեգօտ, ից

s.

tunic, cloth, coat;
morning gown.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եւս զողորմածն միայն խնդրէ, այլ եւ ի պարեգօտիցն եւս հրամայէ անկանել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)


Պարզ, ի, ոյ

adj. adv. s.

simple;
serene, calm;
pure, clear, clean;
simple, sincere, genuine;
clear, evident;
simply;
ի —ի, ի —ոյ, with a clear sky;
serenity, sereneness, fine weather, clear sky, serene atmosphere;
evening stillness;
morning freshness.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեք պարզ սրտիւք յոժարամիտք եղեաք. (յն. պարզութեամբ՝ սրտիւ). (՟Ա. Մնաց. ՟Է՟Թ. 17։)


Պարզաբար

adv.

simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.

· Calfa

NBHL (2)

Արդ են ծայրքն պարզաբար ասացեալ չար եւ անուամբ եւ իրօք. իսկ մէջն ոչ պարզաբար եւ ոչ նոյնպէս. այլ ի միմեանց ընկալեալ, եւ շարամանեալ ընդ միմեանս. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Հրամայէ նմա պարզաբար հաւատով լուծանել զկոշիկսն յոտիցն. (Արշ.։)


Պարիխ, աց

s.

mat, straw-mat or rush-mat.

· Calfa

NBHL (1)

Պարիխք են ի դուզնաքեայ նիւթոց, յորոց կարի գձուձ գետնաստորս ի գաւառին պրտույն, սակաւ մի վերամբարձեալս ընդ արմկամբքն, զի յայն յեցցին. (Փիլ. տեսական.։)


Պարկ, աց

s.

sack, bag, purse, budget, wallet, satchel;
— զօրաց, knapsack;
— թղթաբերի, courier's bag.

· Calfa

NBHL (1)

Զչարեաց խորհրդոյ ամանն զմորթն հանեալ մոմնեալ իբրեւ զպարկ՝ ի վերայ դրաց քաղաքին հրամայէր փչել եւ դնել. (Կոչ. ՟Ղ։)


Պարունակ, աց

s.

orb, sphere, circle, circuit, orbit;
— բան, circumlocution, periphrasis, roundabout phrase;
cf. Խումբ.

· Calfa

NBHL (2)

Յեօթներորդ պարունակն ի ներքոյ ջրամած հաստատութեանդ. (Ճ. ՟Գ.)

Այսօր ցնծացան պարունակք հրակերպեան զուարթնոցըն, ի վերուստ հպատակէին հրամանաց տըղային. (Շ. տաղ.։)


Պարս, ից

s.

sling;
swarm of bees;
քարինս արձակել —իւ, to sling.

· Calfa

NBHL (1)

Քարամբք պարսից՝ հոգեւոր հնարից. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ ՟Կ՟Զ։)


Պարս

adj. s.

Persian;
—ք, Persia.

· Calfa

NBHL (1)

Քարամբք պարսից՝ հոգեւոր հնարից. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ ՟Կ՟Զ։)


Պարսաքար, աց, ից

s.

sling-stone.

· Calfa

NBHL (2)

Թաղեսցեն զնա քարամբք պարսաքարաց (յն. պարսատկաց). (Զաք. ՟Թ. 15։)

Նետիւք եւ պարսաքարամբք եւ գլօք կոտորեցին. (Մամիկ.։)


Պարսկական, ի, աց

cf. Պարսկային.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՍԿԱԿԱՆ ՀԱՒ. որ եւ ըստ այլ ձ. ՊԱՐՍԿԱԿԱՆ ՀԱՒ. Կա՛մ է Հնդկահաւ, եգիպտահաւ, եւ կամ Սիրամարգ.


Պարտահատութիւն, ութեան

s.

redemption, buying out, off or up.

· Calfa

NBHL (1)

յաղագս ոչ գողանալոյ. յորում հրաման տայ որք ի պարտահատութեան են որոշեալք, եւ յուրաստ կացելոց ... յորոց հաւանին ոմանք յայտնապէս կամ գաղտուկ զայլոցն հատանել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Պարտիմ, եցայ

vn.

to be conquered, to have the worst of it;
յապշութիւն —, to be confounded, astounded, astonished, surprised;
պարտեցաւ պատերազմն, a part was subdued.

· Calfa

NBHL (1)

(Գողն) յիսուն պարտեսցի դիոնիւսոսի դրամ. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)