cf. Չքնաղադէմ.
· Calfa
Շինէ զնա գեղեցկայարմար եւ չքնաղատես կոփածոյ քարամբք։ Զգեղեցիկ շինուածս չքնաղատեսս հրդեհեալ։ Չքնաղատես սպասս աստուածակերտ խորանին։ Չքնաղատես եւ երեւելի զարդս. (Յհ. կթ.։)
cf. Չքնաղադէմ.
· Calfa
Շինէ զնա գեղեցկայարմար եւ չքնաղատես կոփածոյ քարամբք։ Զգեղեցիկ շինուածս չքնաղատեսս հրդեհեալ։ Չքնաղատես սպասս աստուածակերտ խորանին։ Չքնաղատես եւ երեւելի զարդս. (Յհ. կթ.։)
to be frightened at, struck with consternation.
· Calfa
Զոհս փողոտել հանել դնել տայր ի վերայ բագնի. հրամայեաց եւ ի պախիս կնդրուկ սաստիկ ծխել. անյայտ մնայ բանն, եթէ չիցէ պախ եփեալ զոհն։
narrow-minded, crack-brained, senseless, insensate, foolish, stolid, silly.
· Calfa
Զպակասամիտս յերիտասարդաց։ Ցպակասամիտսն ասէ։ Պակասամտացդ հրաման տամ. (եւ այլն. Առակ. ստէպ։)
to be amazed, surprised, petrified with astonishment;
to be frightened, appalled, terrified, dismayed, palsied or stupefied with fear;
to be struck with terror;
to shudder, to tremble.
· Calfa
Զգուշացուցանէ, քեզ զպակնուլն հրաման տալով՝ թէ հպատա՛կ կացէք նոցա. (Կանոն.։)
cf. Պակնում;
to feel giddy, dizzy or stupefied with fear.
· Calfa
Ի վեր հանէ, եւ ապա հրամայէ ի վայր հայել. յորժամ պակչի, ի վայր իջուցանէ. (Ոսկ. եբր. ՟Ա։)
guard, guardian, inspector, superintendent, overseer;
sentry, sentinel;
—ք, guard, guards, garrison;
cf. Հմայեակ;
— այգեստանի, vineyard-keeper;
cf. Հրեշտակ.
· Calfa
Հրամայեաց զզօրն ի ներքս տանել պահապան քաղաքին։ Պահապանս կացուցին թշնամութեամբ ի վերայ իսրայէլացւոց։ Պահապանք ոստիկանութեամբ կային ապողոնեայ ի վերայ նոցա։ Յիւրոց զօրացն պահապանս թողոյր իւրաքանչիւր քաղաքաց, եւ այլն. (՟Ա. Մակ.։)
to preserve, to keep, to maintain;
to guard, to watch over;
to preserve, to guarantee;
to keep, to observe;
to hide, to keep secret, to conceal;
to abstain from, to fast;
լռութիւն, — to keep silence;
— զանձն յիմեքէ, to refrain, to forbear, to avoid;
նմա պահեալ կայ or է, it is reserved or destined for him to;
cf. Խոստումն.
· Calfa
Գործել զնա եւ պահել. Պահել զճանապարհն ծառոյն կենաց. կամ զճանապարհ Տեառն։ Պահել զհրամանս, զօրէնս, զխրատ, զբանս, զարդարութիւն։ Արածեցից զխաշինս քո եւ պահեցից։ Կերակուրք ի քաղաքս պահեսցին։ Պահէին զքաղաքն։ Ամենայն պահպանութեամբ պահեա՛ զսիրտ քո։ Պահեսցէ զքեզ ի կնոջէ օտարէ եւ չարէ։ Արդարութիւն պահէ զանմեղս։ Պահեաց զտունս Իսրայէլի յԵգիպտոս։ Ծանեաւ զարդարն, եւ պահեաց զնա անարատ Աստուծոյ։ Պահէր յաներկաթ բանտն արգելեալ։ Եւ արքն՝ որ պահէին զնա։ Պահել զպատուիրանս։ Հրեշտակաց իւրոց պատուիրեալ է պահել զքեզ. եւ այլն։
Զգուշութեամբ հրամայէր պահել զսուրբսն։ Մեզ կան պահին ի սկզբանէ պատրաստութեամբն. (Եղիշ. ՟Է. ՟Ը։)
preservative, defensive;
phylactery.
· Calfa
(Ի դրախտին) օրէն աւանդէր պահպանական։ Ընկալայ զպատուէր հրամանի իբր օրինաւոր ամրութեանն պահպանական աւանդ. (Մամբր. պիտ.) իմա՛, պահելի, կամ պահպանիչ ի չարեաց։
adorned, beautified, set off, decked, elegant;
jewel, trinket;
cf. Պաճուճան.
· Calfa
Պերճ եւ պաճոյճ շարամանութեամբ (բանահիւսութեան). (Մագ. յիշ. ոտ.։)
to deck, to attire, to embellish, to adorn, to beautify, to decorate, to bedizen, to bedeck;
to paint, to plaster;
to dissemble, to feign, to disguise;
to give oneself airs;
— զմարմին, to embalm;
—եալ, cf. Պաճուճազարդ;
— առասպելք, cunningly devised fables;
— կերակուր, skilfully dressed meats.
· Calfa
Զդիակն Բէլայ պաճուճեալ իմն ասէ դեղովք՝ հրամայէ Հայկ տանել ի հարք. (Խոր. ՟Ա. 10։)
guard, guardian;
cf. Պայ.
· Calfa
Մերուժան հրամայէ պայակացն (կամ պայկացն) զբերդից պարսպացն կախել զկանայս նախարարացն. (Խոր. ՟Գ. 36։)
clear, limpid, pure;
clear, serene, clean;
gay;
splendid, sparkling, brilliant, luminous, shining;
bright, polished, clean;
distinct, evident, plain;
illustrious, glorious, farfamed, renowned, celebrated;
ի հանդերձս —ս, arrayed in gorgeous apparel.
· Calfa
Որպէս հրամայեաց պայծառն ի թագաւորս մեծն Կոստանդիանոս. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)
brilliant-winged, superbly feathered.
· Calfa
Սիրամարգ պայծառաթեւ. (Վեցօր. ՟Ը։)
shining, sparkling, glittering.
· Calfa
Վասն յերեսաց արժանատես եւ պայծառափայլ գոլոյ՝ զԲառնաբաս (Արամազդ կոչէին). (Ոսկ. գծ.։)
condition, nature, state, quality, circumstance;
condition, term, measure, rule, limitation, close;
part, article, proposition, transaction;
stipulation, agreement, treaty, bargain, compact, pact;
— անհրաժեշտ, condition, sine qua non;
— ժամանակի, appointment, assignation;
— կենաց, condition, state, circumstance;
— նամակ, original draft of a treaty or contract;
հայցուածոյ —աւ, in an interrogatory manner;
—աւ, upon condition, on terms;
— դնել, to place or impose conditions, to make a contract, to contract, to bind oneself by contract;
cf. Ժամանակակէտ.
· Calfa
Ըստ թուոյ նոցա եւ ըստ պայմանի իւրեանց։ Այս էր պայման խորանին վկայութեան։ Պահեսջիք զքահանայութիւն ձեր ըստ ամենայն պայմանի սեղանոյն։ Մի պայման, եւ մի չափ, եւ մի օրինակ ամենեցուն (մեքենովթացն)։ Արտաքոյ բնակութենէ ի տալ (կամ տար) պայման հրամանին տարապարտուց մեռանել (չիք ի յն) Թուոց. (՟Թ. 3։ ՟Ի՟Թ. 6. 24 = 37։ Ել. ՟Լ՟Ը. 21։ Թուոց. ՟Ժ՟Ը. 7։ ՟Գ. Թագ. ՟Է. 37։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 14. եւ այլն։)
fifty pounds.
· Calfa
Բառ անստոյգ, որպէս կշիռ ինչ դրամոյ.
Սատեր՝ ՟Դ. դրամակշիռ. եւ պայուասիկն՝ ՟Ծ. լիտր. որ է ՟Ռ. սատեր. (Շիր. կշռ. չափ.։)
to besiege, to invest, to beset, to blockade, to occupy, to shut, to encircle, to enclose, to surround;
· Calfa
Ծով տկար աւազովն պաշարեալ՝ չիշխէ անցանել ըստ հրաման. (Եզնիկ.։)
worship, adoration, latria, religion;
service, office, ministry;
ceremony, mystery;
service, office;
employment, function, duty, post, place;
— աստուածային, divine worship;
— կռոց, idolatry, the worship of idols;
սնոտի —, superstition;
— ննջեցելոց, burial service;
burial;
— բարի, piety, religion, fear of God;
հասարակաց պաշտամունք, public functions;
—, պաշտամունք, Olympic or public games;
ի պաշտամանէ, by profession;
պաշտօնեայ հասարակաց պաշտամանց, the Minister of Public worship;
— առնել, to pay one's court to, to court, to flatter;
— առնուլ, to be honoured or adored, to be ministered to;
— հարկանել, տանել, to serve;
ի պաշտաման կալ, to be in the ministry;
պաշտել զ—, to exercise one's trade or calling;
— տանել, to serve, to worship, to adore;
ի — առնուլ, to adore;
— մատուցանել, to worship, to perform a service agreeable to God;
աստուածական առնուլ —, to cause oneself to be adored like a god;
ի — մտանել, to enter a person's service;
— կատարել, to fulfil a function;
կորուսանել զ—, to lose one's place;
ունել, ժառանգել զ— ուրուք, to take a person's place, to replace one;
— կատարել վասն հոգւոյ ուրուք, to celebrate a mass for the repose of a person's soul;
—ս երգոց կատարել, to sing psalms, to praise;
— ինչ առնելով, — ինչ առնելոյ վասն, through respect, for regard, by adulation.
· Calfa
Պահեսջի՛ք զպաշտօնդ զայդ։ Զի՞նչ է պաշտօնս այս ձեզ ... զոհ զատկի Տեառն է այս։ Զսեղան ողջակիզացն, եւ զամենայն զկահ պաշտամանն։ Հրաման ետ Մովսիսի կազմել զպաշտօնն ղեւտացւոցն։ Պաշտել զպաշտօն Տեառն առաջի նորա ... պատարագօք մերովք։ Սրբեցան ղեւտացիքն ... եւ ապա մտին պաշտել զպաշտօն իւրեանց ի խորանին վկայութեան.եւ այլն։
Օրըստօրէ պաշտամունք։ Օրամուտք ի պաշտօն կամ պաշտաման։ Հանապազորդ կամ հանապազորդեան պաշտօն. (՟Ա. Մնաց. եւ ՟Բ. Մնաց. ստէպ։)
Բանաւորաց հրամանաւ՝ կարգէին ի պաշտօն դրօշեալքն։ Ինքն (մարդն) լաւ է քան զպաշտամունս իւր (զկուռսն)։ Իբրեւ կերաւ, պայթեաց վիշապն. եւ ասէ (Դանիէլ), տեսէ՛ք զպաշտամունսդ։ Խնդիրս ինչ վասն իւրեանց պաշտաման ունէին ընդ նմա. եւ այլն։
idolatrous.
· Calfa
Հրաման առաքեցին յամենայն քաղաքս պաշտօնաւորս (լինել). (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 8։ 4)
grand-father, grand-sire, granddad;
pope, pontiff.
· Calfa
Ստորագրեցաւ հրովարտակս հրամանաւ մեծի պապուս հռովմայեցւոց։ Սրբոց եւ գլխաւորաց առաքելոցս, եւ փոխանորդի նոցա պատուելի պապիս։ Սեղբեստրոսի պապի. (Թղթ. դաշ.։)
covered with water, inundated.
· Calfa
Յարկ ջրեղէն. ջրամած կամարն հաստատութեան.
cf. Ջրշեղջ.
· Calfa
ՋՐԱՇԵՂՋ կամ ՋՐԱՇԻՂՋ. որ եւ ՋՐՇԵՂՋ, ՋՐՇԻՂՋ. λίμνη palus (paludis) ’λύς limus ῤύαξ rivulus. Շեղջ կամ կուտակ ջրոց. ջրաժողով վայր. ջրամբարք. ճահիճ. լիճ. ծովակ. առու.
plunged into water, immersed;
drowned;
— զանգակ, diving-bell;
— առնել, to plunge into water, to sink, to submerge;
— լինել, to be submerged, drowned.
· Calfa
Հրամայեաց՝ զի ջրասույզ կորուսցեան. (Մագ. ՟Ժ։)
cf. Ռիմակալ.
· Calfa
Ոխակալ. ոխերիմ. (կամ գրաւիչ, կամ անիրաւ. ի ձայնիցս ռեմոն, կամ հարամ).
quarter, fourth part, fourth.
· Calfa
Նաքարակիտ մի, այս է ռուպ մի ի գրամէն. որ օրինակէ զ՝ի չորրորդ բաժնէն զմինն. (Բրսղ. մրկ.։)
rob, inspissated juice.
· Calfa
ՌՈՒՓ կամ ՌՈՒՓԻՆ կամ ԸՌՈՒՊ. Բառ այլազգ. ռէիւպ, ռաիպ. Թանձրացեալ մակարդեալ կաթն, եւ Ամենայն թանձրամած ուտելի. մածուն. քաղցու եփեալ. օշարակ, մեղր, շիրուպ. եւ այլն. իտալ. ռօպ, ռօ՛պպօ.
to persuade, to advise, to excite, to suggest, to insinuate, to stir up, to provoke, to induce;
to help, to contribute;
to be the means of, to procure;
to contrive, to invent, to form;
to betray, to give up, to deliver.
· Calfa
Նենգ գործեալ ի սադրելոյ նախարարացն։ Ի սադրելոյ գաւառականացն հրամայէ ի ծով ընկենուլ. (Խոր. ՟Գ. 2. 7։)
paved with flagstones;
pavement;
foot-pavement, foot-path.
· Calfa
Զանգանէ զ՝ի վայրծորեալ բնութիւն ջրոյն սալայատակ տրամացեալ հողոյն կափմամբ։ Խտանայ երկնային մարմինս ի ներքոյ ջուրցն, եւ լինի սալայատակ հաստատրամ անփապելի. (Եղիշ. ՟Բ։ Շիր.։)
of little strength, few in number, inconsiderable, accompanied by but few people;
thinly attended;
— գունդ, a handful of soldiers.
· Calfa
Սակաւաձեռն՝ այսու արամբ, յաղթեմք զօրաց. (Ներս. մոկ.։)
few in number, inconsiderable, little.
· Calfa
Ի փախուստ դառնայր, եւ սակաւաւո՛ր (այսինքն սակաւ արամբք) մտեալ ամրանայր ի քաղաքն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
rescript, decree.
· Calfa
Առաւել զանընդդիմակաց հրամանն հանդերձ սակեօք կայսերագիր նշանակելովք։ Պատահեալ սպարապետին հայոց՝ հանդերձ սակերօք կայսեր յանդիման լինէին։ Եւ նորա առեալ սակերս կայսերական նշանօք՝ փութայր վաղվաղակի զհրամանն կատարել. (Կորիւն.։)
to fix the boundaries;
to constitute, to order, to regulate, to establish, to determine, to decide;
—դրեալ կէտ, the appointed day or time.
· Calfa
Զամենայն ինչ աստուածային արդարութիւն կարգ է եւ սահմանադրէ։ Հանճարողական հրամանն սահմանադրէ. (Դիոն. ածայ. եւ Դիոն. թղթ.։)
bordering upon, adjacent to;
definitive;
indicative;
բանիւ —աւ կապել, to excommunicate.
· Calfa
Խոնարհութիւնք են հինգ. Սահմանական, աներեւույթ, հրամայական, ըղձական, ստորադասական։ Սահմանական ներգործական բայից. կոփեմ, կոփես, կոփէ. կոփէի, կոփեցի եւ այլն. (Թր. քեր.։)
to cause to conceive.
· Calfa
Զբարի սերմն օրինաց եւ հրամանացքոց սաղմնառեցո՛ եւ կենդանացո՛ յարգանդ հոգւոյս իմոյ. (Մարաթ.։)
to slip, to stumble, to trip, to take a false step, to fall;
to falter, to waver, to be unsettled, to go astray, to err.
cf. Սայթաքեցուցանեմ.
· Calfa
Կարացեալ սայթաքել զհրամանս չապահոյ. (Խոր. ՟Գ. 34։)
to cause to slip or stumble, to trip up;
to lead astray, into error, to delude;
to lead astray, into error, to delude.
· Calfa
Կարացեալ սայթաքել զհրամանս չապահոյ. (Խոր. ՟Գ. 34։)
carter, waggoner, driver, carrier.
· Calfa
Սայլորդացն տեսեալ զոսկերս մարդկան՝ թաղեցին ի նոյն հորս (կամ խորս). զոր զգացեալ արշակայ՝ հրամայէ զսայլորդսն Մի վերայ հորոցն կախել զփայտէ. (Խոր. ՟Գ. 32։)
tunic, cloth, coat;
morning gown.
· Calfa
Ոչ եւս զողորմածն միայն խնդրէ, այլ եւ ի պարեգօտիցն եւս հրամայէ անկանել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)
simple;
serene, calm;
pure, clear, clean;
simple, sincere, genuine;
clear, evident;
simply;
ի —ի, ի —ոյ, with a clear sky;
serenity, sereneness, fine weather, clear sky, serene atmosphere;
evening stillness;
morning freshness.
· Calfa
Եւ մեք պարզ սրտիւք յոժարամիտք եղեաք. (յն. պարզութեամբ՝ սրտիւ). (՟Ա. Մնաց. ՟Է՟Թ. 17։)
simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.
· Calfa
Արդ են ծայրքն պարզաբար ասացեալ չար եւ անուամբ եւ իրօք. իսկ մէջն ոչ պարզաբար եւ ոչ նոյնպէս. այլ ի միմեանց ընկալեալ, եւ շարամանեալ ընդ միմեանս. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Հրամայէ նմա պարզաբար հաւատով լուծանել զկոշիկսն յոտիցն. (Արշ.։)
mat, straw-mat or rush-mat.
· Calfa
Պարիխք են ի դուզնաքեայ նիւթոց, յորոց կարի գձուձ գետնաստորս ի գաւառին պրտույն, սակաւ մի վերամբարձեալս ընդ արմկամբքն, զի յայն յեցցին. (Փիլ. տեսական.։)
sack, bag, purse, budget, wallet, satchel;
— զօրաց, knapsack;
— թղթաբերի, courier's bag.
· Calfa
Զչարեաց խորհրդոյ ամանն զմորթն հանեալ մոմնեալ իբրեւ զպարկ՝ ի վերայ դրաց քաղաքին հրամայէր փչել եւ դնել. (Կոչ. ՟Ղ։)
orb, sphere, circle, circuit, orbit;
— բան, circumlocution, periphrasis, roundabout phrase;
cf. Խումբ.
· Calfa
Յեօթներորդ պարունակն ի ներքոյ ջրամած հաստատութեանդ. (Ճ. ՟Գ.)
Այսօր ցնծացան պարունակք հրակերպեան զուարթնոցըն, ի վերուստ հպատակէին հրամանաց տըղային. (Շ. տաղ.։)
sling;
swarm of bees;
քարինս արձակել —իւ, to sling.
· Calfa
Քարամբք պարսից՝ հոգեւոր հնարից. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ ՟Կ՟Զ։)
Persian;
—ք, Persia.
· Calfa
Քարամբք պարսից՝ հոգեւոր հնարից. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ ՟Կ՟Զ։)
sling-stone.
· Calfa
Թաղեսցեն զնա քարամբք պարսաքարաց (յն. պարսատկաց). (Զաք. ՟Թ. 15։)
Նետիւք եւ պարսաքարամբք եւ գլօք կոտորեցին. (Մամիկ.։)
cf. Պարսկային.
· Calfa
ՊԱՍԿԱԿԱՆ ՀԱՒ. որ եւ ըստ այլ ձ. ՊԱՐՍԿԱԿԱՆ ՀԱՒ. Կա՛մ է Հնդկահաւ, եգիպտահաւ, եւ կամ Սիրամարգ.
redemption, buying out, off or up.
· Calfa
յաղագս ոչ գողանալոյ. յորում հրաման տայ որք ի պարտահատութեան են որոշեալք, եւ յուրաստ կացելոց ... յորոց հաւանին ոմանք յայտնապէս կամ գաղտուկ զայլոցն հատանել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to be conquered, to have the worst of it;
յապշութիւն —, to be confounded, astounded, astonished, surprised;
պարտեցաւ պատերազմն, a part was subdued.
· Calfa
(Գողն) յիսուն պարտեսցի դիոնիւսոսի դրամ. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)