Definitions containing the research լի : 10000 Results

Անուանեմ, եցի

va.

to name, to call, to denominate, to term.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր անուանեցին ի ժամուն իշխան տէրութեանն սիւնեաց։ Հռչակեալ անուանեցան ի զօրագլխէն եւ յամենայն գաւառին քաջք եւ զարմանալիք. (Փարպ.։)

Ի ժամանակի յորժամ անուանէր համբաւն որիգինէսի ընդ ամենայն աշխարհ։ Աբգար արքայ հեթանոսաց որ յերեւելից կողմանէ եւփրատու՝ անուանէր քաջութեամբ. (Եւս. պտմ.։)


Անուղիղ

adj.

crooked;
indirect.

· Calfa

NBHL (1)

Անկառչելի ղորկոտ գնացից անուղի. (Մագ. ՟Ի՟Բ։)


Անուն, նուան, ուանք, անց

s. gr.

name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.

· Calfa

NBHL (3)

ὅνομα. nomen. Բառ, կամ ձայն նշանական՝ յայտարար ուրուք կամ իրիք. կոչումն իւրաքանչիւր էակի եւ անհատի՝ հասարակ կամ յատու յորջորջմամբ։ Հայ մեկնիչք քերականի ստուգաբանեցին, իբր Անունելի, յասելն.

Ասի անունդ անըմբռնելի, վասն զի արդարեւ իսկ անտեղի եւ անժամանակ է. (Մագ.։ Երզն. եւ այլն։) Այլ ի զուր, զի յայլ լեզուս եւս է բառ նմանաձայն (պ. նամ. յն. օնօմա. լտ. նօմէն. եւ այլն. որ եւ թ. ատ, իսմ.)

Կոչեաց աստուած յանուանէ զբեսելիէլ։ Առէ՛ք զհամար ըստ թուոց, յանուանէ ըստ գլխոցն նոցա։ Զամենեսեան զնոսա յանուանէ կոչէ։ Զիւր ոչխարսն յանուանէ կոչէ։ Ողջո՛յն տաջիք սիրելեաց մերոց իւրաքանչիւր յանուանէ. եւ այլն։


Անունակ

adj.

that does not contain, that has not;
poor, needy.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ոչ ունելի. իբր ոչ ստանալի. անհաղորդական. եւ իբր Անըմբռնելի. անպարտելի.


Անունող

cf. Անունակ.

· Calfa


Անուշակ, աց

adj.

sweet, agreeable to the taste, savoury, delicate;
benign, gracious.

· Calfa

NBHL (3)

Անոյշ. քաղցր. ախորժ. հաճելի. զուարժալի. ցանկալի. լէզիզ, լադիֆ, հալավէթլի.

Անուշակ ճաշակ հեշտալի բարեաց սեղանոյն. (Տօնակ.։)

Էր ի դրախտին ադամ յանուշակ եւ յերանալից կեանսն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Անուշահամ

adj.

sweet, savoury.

· Calfa

NBHL (1)

Անոյշ համով. համեղ. ախորժական. հաժելի. քաղցր. ազնիւ.


Անուշահոտ

adj.

sweet, odoriferous, delicate;
— առնել, to perfume, to scent.

· Calfa

NBHL (1)

Անուշահոտ նիւթք, կամ շոգոլիք. (Փիլ. այլաբ.։)


Անուշահոտութիւն, ութեան

s.

sweetness of smell, perfume.

· Calfa

NBHL (1)

Պահեցելոցս, ոչինչ նուազ եւ ոչ ծխեցելոց, լինի ինչ անուշահոտութիւն։ Ըստ հոտոյ՝ յանուշահոտութիւն գոլորշեաց. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Անուշարար

adj. s.

that makes sweet;
confectioner.

· Calfa

NBHL (1)

εὑωδίαζων. bene olens. Տուօղ զհամ եւ զհոտ անոյշ. ախորժ. հաճելի. զուարճացուցիչ.


Անուշութիւն, ութեան

s.

sweetness;
delicacy, exquisite flavour;
affability, cheerfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Անմեկնելի լինել յանուշութեան վայելիցն. (Յճխ. ՟Ժ։)


Անուսումն, սմանց

adj.

cf. Անուս.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելի ուսուցիչ (է), որ զանուսմունս եւ զծանրամիտս վարժել կարասցէ. (Կլիմաք.։)


Անուսումնութիւն, ութեան

s.

cf. Անուսութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Լինին չարքն ախտք. ի չար հրահանգից, յանուսումնութենէ եւ ի չար ունակութենէ։ Բժշկելի՛ է զանուսումնութիւնն ուսմամբ եւ մակացութեամբ. (Նիւս. բն.։)


Անուստեք

cf. Անուրեք.

· Calfa

NBHL (1)

Յանյայտ վայրէ. անգիտելի օրինակաւ. յանկարծ.


Անուր, անրոց

s.

iron collar (of a pillory);
collar;
ring.

· Calfa

NBHL (1)

Անկէտ՝ անսահման, աներբ, անուր, անբովանդակելի. (Գր. հր.։)


Անուրեք

adj.

not confined to one place, unbounded, infinite;
houseless, homeless.

· Calfa

NBHL (1)

Յանուրեք յանփախուստ օդն հայելով ուրանային. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 9.). τὸν μηδαμόθεν φευκτόν. իմա՛ ըստ յն. յոչ ուրեք փախչելի, կամ յոչ ուստեք փախչելի. (զի օդն պատեալ է ամենայն ուստեք) կամ ըստ լտ. յորմէ ոչ իւիք ոք կարէր փախչել։


Անչար

adj.

not vicious, harmless, void of malice.

· Calfa

NBHL (2)

Զպարզամիտսն եւ զանչարսն յաւէտ շնրոհօք լնու աստուած։ Բնութեամբ հանդարտք են, հեզք, եւ անչարք։ Յորժամ միտք մարդոյ աննենգ եւ անչար լինիցի. (Ոսկ. գծ. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։ ՟Բ. 6։)

Զպարզամիտն եւ զանչարսն շնորհալի երեսօք երեւեալ տեսանեմք. (Տօնակ.։)


Անչարութիւն, ութեան

s.

ingenuousness, goodness, simplicity of character.

· Calfa

NBHL (1)

Երիս սիւնս կանգնեսցեն, անչարութիւն, զպահս, զիմաստութիւն. (Կլիմաք.։)


Անչարչար

adj.

impassible.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπαθής. passione carens, incolumis. Անչարչարելի. անընդունակ չարչարանաց. անկիր. անախտ.


Անչարչարութիւն, ութեան

s.

impassibility.

· Calfa

NBHL (2)

Չարչարանք նորա մեզ անչարչարութիւն է, եւ մահ նորա մեզ անմահութիւն։ Հաւատայ զչարչարելին անչարչարութեամբ։ Ի չարչարելւոջ մարմնի զանչարչարութիւն ցուցեալ. (Աթան. ՟Ա. եւ ՟Դ։)

Որ զայսպիսի ուղղութիւն յանձին ցուցանիցեն, ի մարդկեղէն եւ ի չարչարելի մարմնի եպեւեալ գտանի անչարչարութիւն։ Որոց չէ արթ մինչդեռ աստէն ի մարմնի իցեն՝ զհրեշտակաց անչարչարութիւնն կրել յանձին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 18. 19։)


Անչափ, ից

adj. adv.

immense, infinite;
extreme, excessive, enormous, immoderate, superfluous, superabundant;
intemperate, disordinate;
dreadful, violent, grievous;
յանչափս, cf. Յանչափս.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՉԱՓ, ԱՆՉԱՓՍ. ἁμέτρως. sine mensura, vel modo, immodice. Առանց չափոց. աւելի քան զչափն.


Անչափութիւն, ութեան

s.

immensity;
enormity;
superfluity, superabundance, exuberance;
immoderation, intemperance.

· Calfa

NBHL (1)

Լի է ամենայն անկարգութամբ եւ անչափութեամբ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 23։)


Անպակաս

adj. adv.

faultless, perfect, accomplished, complete;
unfailing;
indefectible, inexhaustible;
perfectly;
without fail;
incessantly.

· Calfa

NBHL (2)

ἁνέκλειπης, ἁνέκλειπτος, ἁδιάλειπτος. non deficiens. Որ ոչ պակասէ. աննուազելի. անսպառ. չհատնելու. դիւքէնմեզ. էքիլմէզ, շաեէզալ.

Գանձ անպակաս։ Անպակաս գանձ։ Մեծութիւն անպակաս։ Սքանչելի ես զօրութեամբ անպակաս. (Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 33։ Իմ. ՟Է. 15։ ՟Ը. 18։ Յուդթ. ՟Ժ՟Զ. 16։)


Անպահպանաբար

adv.

negligently, without observation.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՊԱՀՊԱՆԱԲԱՐ ԱՆՊԱՀՊԱՆԱՊԷՍ. ἁφυλάκτως. incustodite, temerarie. Առանց պահպանութեան, կամ անձնապահ լինելոյ. անզգուշութեամբ. անհոգութեամբ. յանդգնաբար.


Անպահպանապէս

adv.

cf. Անպահպանաբար.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՊԱՀՊԱՆԱԲԱՐ ԱՆՊԱՀՊԱՆԱՊԷՍ. ἁφυλάκτως. incustodite, temerarie Առանց պահպանութեան, կամ անձնապահ լինելոյ. անզգուշութեամբ. անհոգութեամբ. յանդգնաբար.


Անպաճոյճ, ճուճից

adj.

unadorned, simple, plain, unpolished.

· Calfa

NBHL (1)

Անպաճոյճ հանդերձք, կամ յատակք, կամ հաց, ընթրիք, ըմպելիք. (Եզն. միանձ։)


Անպայման

adj. adv.

unlimited, immense;
without condition.

· Calfa

NBHL (3)

Անպայման սքանչելիք աստուածութեան։ Անպայման ուրախութեամբ. (Ագաթ.։)

Անչափութեամբ. անպատմելի օրինակաւ. յանչափս. յոյժ յոյժ. իֆրաթ.

Անպայման սքանչելի լինէր երկիրն հայոց. (Ագաթ.։)


Անպատասխանի

adj.

without answer;
— առնել, to confound.

· Calfa

NBHL (1)

Որք սպանին զանձինս իւրեանց բարեպաշտ հոգւով, անպատասխանի կան. (Կլիմաք.։)


Անպատեհ, ից

adj.

unbecoming, improper, unsuitable, unfit, absurd, unseemly.

· Calfa

NBHL (1)

ἅτοπος, -ον. absurdus, -um, ἅλογος, irrationalis, ἁνεπιτήδειος, non idoneus, ineptus. Անպատշաճ. անճահ. անտեղի. անբանաւոր. ամօթալի. յոռի. եօլսուզ, եագըշմազ, ապէս. տե՛ս (Յոբ. ՟Դ. 8։ ՟Ի՟Է. 6։ ՟Լ՟Զ. 21։ Գծ. ՟Ի՟Ե. 27։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 6։)


Անպատիր

adj.

not deceitful, sincere;
that cannot be deceived.

· Calfa

NBHL (3)

ἁνεξαπάτητος. erroris expers, haud obnoxius fraudi. Որ ոչ պատրի. անխաբելի. աննենգելի.

Չտայ խաբիլ, այլ անպատիր մնացեալ լինի. (Խոսր.։)

Անպարտելի քաջութեամբ, եւ անպատիր զգաստութեամբ։ Առ կամսն անպատիր. (Նար. ՟Ձ՟Բ. եւ Նար. մծբ.։)


Անպատիւ, տուաց, ից, ոց

adj. adv.

dishonoured, dishonourable, abject, base, vile;
dishonourably, vilely;
— դրամ, false money.

· Calfa

NBHL (3)

ἅτιμος, ἁτιμότερος. inhonoratus, vilis, ignominiosus. Որ չունի զպատիւ. ոչ պատուեալ, կամ ոչ պատուելի. անշուք. անարգ. ի թիպարսըզ, աչլագ.

Մի՛ անպատիւ (լիցի) պատկերն հնացեալ. (Նար. ՟Ձ՟Է։)

Զիջաւ ի խոնարհութիւն, եւ յանպատիւ առաքինութիւն։ Նեղութիւն որովայնի անպատիւ եւ անվայելուչ սպասք. (Կլիմաք.։)


Անպատկառ, ից

adj. adv.

impudent, disrespectful, irreverent, immodest, shameless;
impudently, without shame, irreverently, disrespectfully.

· Calfa

NBHL (2)

Պարզերես. աչալուրջ. համարձակ. անաչառ. պանծալի. ուր չիք տեղի ամօթոյ. ճեռմակերես.

ἁναιδής. impudens, ἁναίσχυτος. inverecundus. Որ ոչ պատկառի. անամօթ. լիրբ. աներես. ութանմազ, առլանմազ, առսըզ.


Անպատկառութիւն, ութեան

s.

effrontery, impudence, shamelessness;
irreverence, disrespect.

· Calfa

NBHL (2)

ἁναίδεια. impudentia. Չպատկառիլն. անամօթութիւն. աներեսութիւն. աներեսութիւն. առսըզլըգ, էտէպսիզլիք.

Հետեւեալ լինի զեղխութեան՝ անկարգութիւն, անպատկառութիւն, անպարկեշտութիւն. (Արիստ. առաք.։)


Անպատկեր

adj.

without image.

· Calfa

NBHL (1)

ἅμορφος. informis. Որոյ չիք պատկեր զգալի. անտեսակ. անմարմին.


Անպատճառ

adj. adv.

without cause, — principle, causeless;
without reason or motive;
absolutely, peremptorily.

· Calfa

NBHL (6)

Որ չէ պատճառեալ յայլմէ. սեպհականեալ ստորոգելի հօր աստուծոյ, որպէս ոչ ծագեալ յայլմէ անձնէ, ոչ ծնաել, եւ ոչ բղխեալ.

Եթէ մեծ է հօր ոչ յումեքէն լինել, ոչ ինչ նուազ որդւոյ՝ յանպիսւոյ հօրէ (գոլ). վասն զի անպատճառի փառացն հաղորդի, եւ յանպատճառէն (է). (Առ որս. ՟Գ։)

Ոչինչ անպատճառ լինել տացի եւ ի մէնջ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Որ ոչ տայ պատճառս բամբասանաց. անմեղ. աննվաս. անմեղադրելի.

Զի դու անպատճառ եւ անխոշտանկելի իցես. (Պտմ. աղեքս.։)

Թագաւորն անպատճառ լի ցասմամբ կայր. (Լաստ. ՟Ի՟Ե։)


Անպատուադիր

adj.

disrespectful.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենեսեան ատելիս (այսինքն ատեցօղս) եւ անպատուադիրս ունին. (Իգն.։)


Անպատուասէր

adj.

that does not love honours.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ո՛չ պատուասիրելի. անարգ. անշուք.


Անպատուաստ

adj.

not grafted;
that cannot be grafted;
that cannot be united.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆՊԱՏՈՒԱՍՏ եւ ԱՆՊԱՏՈՒԱՍՏԵԼԻ. Զոր չէ մարթ պատուաստել. անկցելի. եւ Անկարկատելի օրինակաւ. աշթոսթմազ, էքլէնմէզ.

Քակտիչ լուծանօղ անպատուաստ խզմամբ։ Բաժանեցայ, եւ անպատուաստելի կտրեցայ։ Անպատուաստելի հարուածեալս, կամ լուծեալս. (Նար. մծբ. եւ Նար. ՟Ի. ՟Հ՟Ա. եւ Նար. խչ.։)


Անպատուեմ, եցի

va.

to dishonour.

· Calfa

NBHL (4)

Ոչ անպատուեաց զտիկինն իւր, այլ անպատուեցաւ տիկինն. (Փիլ. լին.։)

Աստ զժամանակն միայն անպատուեմք, ուր մանաւանդ պատուելի՛ է զի դէպ ժամանակն։ Մի՛ որ յայսոսիկ է զարդն՝ անպատուեսցուք։ Ընդ բեթղեհեմի դասեցայց, ընդ մսրոյն անպատուեցայց։ Զաստուած անպատուես. (Առ որս. ՟Ա. ՟Ը։)

Սիրելի՞ է՝ որ անպատուեացն, մի՛ կորուսաներ զսիրելւոյն բարին. մի անգամ անպատուեաց, եւ բիւր անգամ պատուեց եւ պատուէ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Ամենայն մարգարէ յիւրում գաւառի անպատուի։ Յանպատուիլ մի՛ խռովիք. (Կլիմաք.։)


Անպատուհաս

adj.

unpunished.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ անպատուհաս. թողու զչարութիւնն. (Փիլ. լին.։)


Անպատում

adj.

unspeakable, unutterable, inexpressible, ineffable.

· Calfa

NBHL (2)

ἁνεκδιήγητος, ἅφραστος. inenarrabilis, inexplicabilis, indicibilis. Անպատմելի. անթարգմանելի. անճառ. անասելի. նագլ օլունմազ, տիլէ՝ վասֆէ կէլմէզ.

Ամենայն աշխարհն լի էր անպատում նեղութեամբք. (Եւս. պտմ.։)


Անպատուութիւն, ութեան

s.

irreverence;
dishonour.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեւին բռնադատեա՛ զբնութիւնդ ի վերակացուին մերոյ պատուական անպատուութիւնն, ի հարկանելն եւ ի սաստելն եւ այլն. (Կլիմաք.։)


Անպատսպար

adj.

insupported, unprotected, abandoned.

· Calfa

NBHL (2)

Անպատսպարանք լինիցին ի քումմէ բարերարութենէդ. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 11։)

Եւ Այն՝ յոր ոչ լինի պատսպարիլ կամ ապաւինիլ.


Անպատսպարան

cf. Անպատսպար.

· Calfa

NBHL (2)

Անպատսպարանք լինիցին ի քումմէ բարերարութենէդ. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 11։)

Եւ Այն՝ յոր ոչ լինի պատսպարիլ կամ ապաւինիլ.


Անպատրաստ, ից

adj. adv.

unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.

· Calfa

NBHL (4)

Զի մի՛ բնակարանք անպատրաստք լինիցին. (Նիւս. սքանչ.։)

Ձայնն ահագնալուր ի լսելիս անպատրաստիս հասեալ. (Բենիկ.։)

Անպատրաստ, այսինքն անպատշաճ եւ անգործ ի բնական կրիցն, զոր այժմ ունի պտղատու լինել. (Շ. ՟բ. պետ. խ։)

Յայլ յանցանաց զգուշանայ, այլ անպատրաստ լինի ի բամբասել, ի բարկանալ. (Նար. խրատ.։)


Անպատրաստութիւն, ութեան

s.

want of preparation;
unfurnished state.

· Calfa

NBHL (3)

Կենաց դեղս վասն անպատրաստութեանն ինձ պատժելոյ լինի առիթ. (Լմբ. պտրգ.։)

Ցաւք եւ հիւանդութիւնք՝ ոմանց լինի յանպատրաստութենէ, եւ ոմանց յորկրամոլութենէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)

Յանպատրաստութենէ եղեալ (վնասն՝) առողին լիցի. (Մխ. դտ.։)


Անպարագիր

cf. Անպարոյր.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՊԱՐԱԳԻՐ որ եւ ԱՆՊԱՐԱԳԻԾ. ἁπερίγραφος, ἁπερίγραπτος. incircumscriptus, non circumscriptus, incomprehensibilis, immensus. Անպարագրելի. անպարոյր. անբովանդակելի. զոր չէ մարթ շրջափակել ծրիւ. անվայրափակ. անսահման. անեզրական. եւ անչափ. ընդարձակ յոյժ յոյժ.


Անպարագրութիւն, ութեան

s.

immensity.

· Calfa

NBHL (2)

Անպարագիրն կամ անբովանդակելին գոլ. անբաւութիւն. անչափութիւն.

Երկիցսն ասել, բազմացուցից զքեզ յոյժ յոյժ, զբազմութեանն զանպարագրութիւնն եւ զանբաւութիւնն ցուցանել. (Փիլ. լին.։)


Անպարապ

adj.

busy, not at leisure;
not engaged in business

· Calfa

NBHL (1)

Անպարապ լինելով ի մարմնամոլութեանն յղփութենէ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Անպարապանամ, ացայ

vn.

to be busy, to be occupied.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ դատարկանալ. չլինել թափուր. չպակասիլ. չպարպիլ, լեցուն մնալ.